Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Yayın Etiği İlkeleri
Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıda açıklanan etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
ç) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
d) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
e) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
f) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
g) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
h) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,

Etik Kurul İzni
Etik kurul izni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul kararı alınmış olmalı ve karara ilişkin bilgi makale metinlerinde belirtilmelidir. Dergimiz etik kurul kararı bulunmayan çalışmaları değerlendirmeye almamaktadır. Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) makale metninde yer almalıdır. Ulakbim TR Dizin tarafından alınan kararlar doğrultusunda 2020 yılından itibaren yayımlanacak çalışmalar için Etik Kurul İzni gerekmektedir.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.

Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkelerini dikkate alınır.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.

Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler, yasal düzenlemelere ve etik kurallara uygun bir şekilde korunmaktadır.

Yapay Zeka Kullanımı
Dergimize gönderilen çalışmalarda, literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek süreçlerde yapay zeka kullanımı kabul edilebilir. Ancak, yapay zeka kullanımı etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir ve uydurma veri, manipülasyon gibi etik dışı amaçlar için kesinlikle kullanılmamalıdır.
Yapay zeka kullanımı içeren çalışmalar için, makale gönderim aşamasında dergimize bu durumla ilgili bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk, yazarların kendisine aittir.

İntihal Denetimi
Dergimize yayımlanmak üzere gönderilen çalışmalar,  iThenticate programı aracılığıyla intihali önlemek amacıyla taranır. Dergimize gönderilen çalışmalarda kabul edilebilir benzerlik oranı en fazla %20'dir. Bu oranı aşan çalışmalar ön inceleme aşamasında yazarlara iade edilir. Dergimiz gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda COPE ilkeleri doğrultusunda hareket eder.

Şikayetler
Dergimizde etik dışı bir durum tespit edilmesi hâlinde, sbedergisi@yyu.edu.tr adresine bildirilmelidir. Şikayetler, COPE akış şemalarına uygun olarak değerlendirilir.

Paydaşların Sorumlulukları

1. Editörlerin Etik Yükümlülükleri
• Editörler, dergiye iletilen tüm çalışmaları bilimsel nitelikleri doğrultusunda, önyargıdan uzak ve eşitlik ilkesine uygun biçimde değerlendirir.
• Editör; yazarlar, hakemler veya üçüncü kişilerle ilgili olası çıkar çatışmalarını gizlememeli, şeffaflık ilkesine uygun hareket etmelidir.
• Çift kör hakemlik uygulamasında kimlik bilgilerinin gizliliğini korumak ve sürecin tarafsızlığını sağlamak editörün sorumluluğundadır.
• Alanında yetkin hakemlerin belirlenmesi, değerlendirme sürecinin adil, objektif ve zamanında yürütülmesi editörün görevleri arasındadır.
• Yayın etiği ihlali şüphesi doğduğunda gerekli inceleme ve işlemleri başlatmakla yükümlüdür.
• Kabul ya da ret kararları yalnızca çalışmanın özgünlüğü, bilimsel değeri ve literatüre katkısı temel alınarak verilmelidir.
• Gönderilen çalışmaların benzerlik ve intihal denetimini gerçekleştirmek editörün sorumluluğundadır.

2. Yazarların Etik Yükümlülükleri
• Yazarlar, özgün nitelikte ve daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış çalışmalar sunmalıdır.
• Çalışmada adı yer alan her yazarın bilimsel ve akademik katkısı bulunmalıdır.
• Makalenin tez, proje ya da bilimsel toplantıda sunulan bir bildiriye dayanması durumunda bu bilgi açıkça belirtilmelidir.
• Maddi destek, katkı veya olası çıkar çatışmaları şeffaf biçimde beyan edilmelidir.
• Değerlendirme sürecinde editörlükle dürüst, açık ve zamanında iletişim kurulmalıdır.
• Yapay zekâ araçlarından yararlanılmışsa, kullanım kapsamı ve aşaması açıkça ifade edilmelidir.

3. Hakemlerin Etik Yükümlülükleri
• Hakemler, inceleme sürecinde kendilerine iletilen çalışmaları gizlilik esasına uygun şekilde değerlendirmelidir.
• Değerlendirmelerini tarafsız, nesnel, bilimsel ölçütlere dayalı ve geliştirici nitelikte hazırlamalıdır.
• Kişisel eleştirilerden, aşağılayıcı ya da kırıcı ifadelerden kaçınılmalıdır.
• Olası bir çıkar çatışması durumunda editörü bilgilendirmeli ve değerlendirme görevini kabul etmemelidir.
• Belirlenen değerlendirme takvimine riayet etmeli, gecikme söz konusu ise editöre önceden bilgi vermelidir.
• Sadece uzmanlık alanına giren çalışmalar için hakemlik yapmayı kabul etmelidir.

Son Güncelleme Zamanı: 14.02.2026