Tarımsal kredi kullanımı ile tarımsal girdi fiyat endeksi arasındaki ilişkinin analizi

Yıl 2025, Cilt: 62 Sayı: 4, 511 - 522, 12.12.2025

Ömer Keskin , Batuhan Medetoğlu

https://doi.org/10.20289/zfdergi.1617344

Öz

Amaç: Bu çalışma, tarımsal faaliyetlerin devam etmesi için gereken tarımsal kredi ile bu faaliyetleri etkileyen Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
Materyal ve Yöntem: 2015 Ocak-2024 Mart dönemini kapsayan aylık verilerin kullanıldığı çalışmada yöntem olarak Kesirli-Frekanslı Fourier ADF birim kök testi, Kesirli-Frekanslı Fourier ADL eş bütünleşme testi ve Kesirli-Frekanslı Fourier TY nedensellik testi uygulanmaktadır.
Araştırma Bulguları: Analiz bulgularına göre Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi değerinde yaşanan %1’lik yükseliş, tarımsal kredi kullanımını uzun ve kısa dönemde %0,95 ve %0,18 oranında yükseltmektedir. Nedensellik testinin sonuçları, eş bütünleşme testinin sonuçlarını desteklemektedir.
Sonuç: Bulgular, ülke genelinde tarımsal üretimin sürdürülebilmesi için, özellikle küçük ölçekli çiftçiler başta olmak üzere, tarımla uğraşan tüm üreticilere yönelik, kamu sermayeli ticari bankalar aracılığıyla düşük veya sıfır faizli kredi imkanları şeklinde hedeflenmiş finansal desteğin gerekli olduğunu göstermektedir. Bu tür bir destek, artan girdi fiyatlarının olumsuz etkilerini hafifletecek, temel girdilerin yetersiz kullanımını azaltacak ve verim kayıplarını önlemeye yardım edecektir.

Anahtar Kelimeler

Tarımsal krediler , tarımsal girdi fiyat endeksi , tarım sektörü , finansman

Analysis of the relationship between agricultural credit utilization and agricultural input price index

Öz

Objective: This study aims to investigate the relationship between agricultural credit—vital for the continuity of agricultural activities—and the Agricultural Input Price Index, which shapes the cost environment in which these activities take place.
Material and Methods: The analysis employs monthly data spanning January 2015 to March 2024. Methodologically, it applies the Fractional-Frequency Fourier ADF unit root test, the Fractional-Frequency Fourier ADL cointegration test, and the Fractional-Frequency Fourier TY causality test.
Results: The empirical findings indicate that a 1% rise in the Agricultural Input Price Index is associated with increases in agricultural credit utilization of 0.95% in the long-run and 0.18% in the short-run. The results of the cointegration test are further supported by the results of the causality test.
Conclusion: The findings suggest that sustaining agricultural production nationwide requires targeted financial support for all producers engaged in farming—particularly small-scale farmers—through low- or zero-interest credit facilities channelled via publicly capitalized commercial banks. Such support would mitigate the adverse effects of rising input prices, reduce underutilization of essential inputs, and help avert productivity losses.

Anahtar Kelimeler

Agricultural credits , agricultural input price index , agricultural sector , financing

Kaynakça

• Adanacıoğlu, H., M. Artukoğlu & E. Güneş, 2017. Türkiye’de tarımsal kredi performansının çok boyutlu ölçekleme yaklaşımıyla analizi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 23 (2): 195-204. https://doi.org/10.24181/tarekoder.364932
• Akçaöz, H., A. Güzel, B. Metin & V. Redzepi, 2022. Tarımsal amaçlı kooperatiflere ortak olan ve olmayan üreticilerin tarımsal kredi kullanımının değerlendirilmesi. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 37 (2): 123-138. https://doi.org/10.36846/CJAFS.2022.81
• Amanullah, Lakhan, G. R., S. A. Channa, H. Magsi, M. A. Koondher, J. Wang & N. A. Channa, 2020. Credit constraints and rural farmers’ welfare in an agrarian economy. Heliyon, 6 (10): 1-10. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e05252
• Aytekin, M. & S. A. Hatırlı, 2021. Türkiye’de işlenmemiş gıda enflasyonunu etkileyen faktörlerin analizi: ARDL yaklaşımı. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8 (3): 203-216.
• Banking Regulation and Supervision Agency, 2024. BRSA sectoral credit distribution. (Web page: https://www.bddk.org.tr/BultenAylik/) (Date accessed: October 2024).
• Bozoklu, Ş., V. Yılancı & M. Ş. Görüş, 2020. Persistence in per capita energy consumption: A fractional integration approach with a Fourier function. Energy Economics, 91: 1-12. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104926
• Chandio, A. A., Y. Jiang, A. Rehman, M. A. Twunasi, A. G. Pathan & M. Mohsin, 2021. Determinants of demand for credit by smallholder farmers': A farm level analysis based on survey in Sindh, Pakistan, Journal of Asian Business and Economic Studies, 28 (3): 225-240. https://doi.org/10.1108/JABES-01-2020-0004
• Council on Smallholder Agricultural Finance, 2022. Case studies-our impact. (Web page: https://csaf.org/case-studies/) (Date accessed: August 2025).
• Çevik, Z. & F. Zeren, 2014. Tarım kredilerinin finansal gelişim üzerindeki etkisinin asimetrik nedensellik testi ile incelenmesi. Journal of Management and Economics Research, 12 (24): 197-208. https://doi.org/10.11611/JMER303
• Ekwere, G. E. & I. D. Edem, 2014. Evaluation of agricultural credit facility in agricultural production and rural development. Global Journal of Human Science: B Geography, Geo-Sciences, Environmental Disaster Management, 14 (3): 19-26.
• Ertaş, B., 2020. A sustainable future with agriculture 4.0. Icontech International Journal, 4 (1): 1-12. https://doi.org/10.46291/ICONTECHvol4iss1pp1-12
• İlkay, S. Ç., V. Yılancı, R. Ulucak & K. Jones, 2021. Technology spillovers and sustainable environment: Evidence from time-series analyses with Fourier extension. Journal of Environmental Management, 294: 1-11. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113033
• Keskin, Ö. & M. Çalışır, 2024. Türkiye’deki tarımsal kredi faiz oranlarının bitkisel üretim miktarına etkisi üzerine bir araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25 (2): 213-230. https://doi.org/10.31671/doujournal.1388182
• Keskin, Ö., 2024. Türkiye’de döviz kurunun zirai ilaç tüketimine etkisi: Kesirli-frekanslı Fourier testlerden kanıtlar. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 61 (4): 475-486. https://doi.org/10.20289/zfdergi.1442274
• Köftecioğlu, E. & M. Paksoy, 2024. 2019-2022 dönemleri döviz kuru ve petrol fiyatlarındaki değişimlerin tarımsal ürünlerinin maliyetlerine etkileri. Eurasian Journal of Agricultural Economics (EJAE), 3 (2): 1-13.
• Kutluay T. F., M. Ekici & N. F. Tutar, 2021. “Covid-19 pandemisinin tarım sektörü açısından değerlendirilmesi, Bingöl, 102-114”. International Congress on Economics and Administrative Sciences: Crises, Uncertainties, Interrogations (11-13 November 2021, Online Conference), Papers, Bingöl University Faculty of Economics and Administrative Sciences, 228 pp.
• Manoharan N. & R. S. Varkey, 2022. Agricultural credit and agricultural productivity across Indian states: An analysis. The Journal of Public Affairs. 22 (3): 1-12. https://doi.org/10.1002/pa.2597
• Ministry of Trade of the Republic of Türkiye, 2024. General agriculture sector. (Web page: https://ticaret.gov.tr/data/5b8700a513b8761450e18d81/Genel%20Tar%C4%B1m%20Sekt%C3%B6r%C3%BC%20Raporu.pdf) (Date accessed: October 2024).
• Ogbuabor, J. E. & C. A. Nwosu, 2017. The impact of deposit money bank’s agricultural credit on agricultural productivity in Nigeria: evidence from an error correction model. International Journal of Economics and Financial Issues, 7 (2): 513-517.
• Oğul, B., 2022. Türkiye’de tarımsal krediler ve tarımsal üretim ilişkisi: Zaman serisi analizi. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3 (1): 20-27.
• Oluwasola, O. & T. Alimi, 2008. Determinants of agricultural credit demand and supply among small-scale farmers in Nigeria. Outlook on Agriculture, 37 (3): 185-193. https://doi.org/10.5367/000000008785915421
• Önder, F., 2023. Türkiye’de tarımsal kredilerin büyümeye etkisi: Bir panel veri tahmini. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 10 (4): 1039-1050. https://doi.org/10.30910/turkjans.1353569
• Özden, C., 2023. Forecasting agricultural input price index using statistical and deep learning methods. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 11 (9): 1751-1755. https://doi.org/10.24925/turjaf.v11i9.1751-1755.6359
• Özyücel, M., M. Öztürk & N. Altıntaş, 2022. “Analysis of causal relations between agricultural input price index, agricultural producer price index and food inflation in Turkey”. In: Research on Social Sciences: Economics & Politics (Eds. F. Tuna & M. F. Buğan). Özgür Publications, 254 pp. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub30.c62
• Pata, U. K. & V. Yılancı, 2020. Financial development, globalization and ecological footprint in G7: Further evidence from threshold cointegration and fractional frequency causality tests. Environmental and Ecological Statistics, 27 (4): 803-825. https://doi.org/10.1007/s10651-020-00467-z
• Rizvan, M., Q. Ping, S. Iram, A. Nazir & Q. Wang, 2019. Why and for what? An evidence of agriculture credit demand among rice farmers in Pakistan. (Web page: https://www.adb.org/sites/default/files/publication/522921/adbi-wp995.pdf) (Date accessed: August 2025).
• Semerci, A., 2021. Tarım işletmelerinde tarımsal kredi kullanım durumunun analizi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8 (2): 396-410. https://doi.org/10.30910/turkjans.860909
• Sertyeşilışık, E., 2022. Gıda güvencesini arttırmaya yönelik sürdürülebilir tarım ve çevre politikaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13 (36): 1394-1406. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1075231
• Taşkıran, R. & H. Özüdoğru, 2010. Türkiye'de tarımsal kredi uygulamaları. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1: 150-163.
• Topal, R. Ş., 2010. Tarım sektörünün topluma karşı sorumlulukları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (1): 1-31.
• Turkish Statistical Institute, 2024. TurkStat agricultural input price index. (Web page: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Agricultural-Input-Price-Index-June-2024-53469) (Date accessed: June 2024).
• Uygur, E. & E. Ö. Kaya, 2022. Tarım kredileri ile tarımsal büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57 (3): 2004-2022.
• Yalçınkaya, H., 2018. Tarım kredilerinin ekonomiye olan etkisinin granger nedensellik analizi ile tespiti. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 13 (1): 51-61.
• Yaman, H., O. Sungur & M. A. Dulupçu, 2021. Dünyada tarım ve hayvancılığın dönüşümü: Teknolojiye Dayalı uygulamalar ve devrimler. Tarım Ekonomisi Dergisi, 27 (2): 123-133. https://doi.org/10.24181/tarekoder.938925