Yerel Börülce (Vigna unguiculata (L.) Walp.) Populasyonlarının Bakla ve Danelerinin Agronomik Özelliklerinin Belirlenmesi
Öz
Amaç: Fabaceae familyası sebzeleri arasında önemli bir yeri olan börülce insan beslenmesinde taze yaprak, taze bakla, taze dane ve kuru daneleri için yetiştirilmekte ve yüksek bitkisel protein içeriği yönünden sebze türleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Farklı agro-morfolojik özelliklere sahip populasyonlar agronomik özellikleri nedeniyle yetiştiriciliğin yoğun yapıldığı yörelerde uzun yıllardan beri çiftçiler tarafından tercih edilmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin farklı lokasyonlarında toplanmış ve üretici koşullarında yetiştiriciliği devam eden farklı börülce genotiplerinin agronomik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Metot: Araştırmada toplam 44 farklı börülce genotipi kullanılmış ve bu genotipler üretici ve tüketiciler açısından önemli kalite özelliklerini oluşturan taze bakla ve kuru danelerin agronomik özellikleri incelenmiştir.
Bulgular: Elde edilen sonuçlar bitkisel materyali oluşturan gen havuzundaki genotipler arasında değerlendirilen bakla ve dane özellikleri yönünden yüksek düzeyde agro-morfolojik varyasyonu varlığını ortaya koymaktadır. Genotipler arasında özellikle yüksek taze bakla ve dane verimi yönünden mevcut ticari çeşitlerden çok daha üstün genotipler olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Börülcenin taze baklaları yanında taze ve kuru danelerinin tüketilmesi, ayrıca farklı ekolojik koşullara adapte olmuş ve uzun yıllar süresinde devam eden tohum eldesi süresince tüketim tercihi göz önünde bulundurularak yapılan seleksiyonların varyabiliteyi artırdığı düşünülürken, gen havuzundaki yüksek varyasyonun umutvar nitelikteki genotiplerin seleksiyonuna katkı sağlayabileceği belirlenmiştir.
Materyal ve Metot: Araştırmada toplam 44 farklı börülce genotipi kullanılmış ve bu genotipler üretici ve tüketiciler açısından önemli kalite özelliklerini oluşturan taze bakla ve kuru danelerin agronomik özellikleri incelenmiştir.
Bulgular: Elde edilen sonuçlar bitkisel materyali oluşturan gen havuzundaki genotipler arasında değerlendirilen bakla ve dane özellikleri yönünden yüksek düzeyde agro-morfolojik varyasyonu varlığını ortaya koymaktadır. Genotipler arasında özellikle yüksek taze bakla ve dane verimi yönünden mevcut ticari çeşitlerden çok daha üstün genotipler olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Börülcenin taze baklaları yanında taze ve kuru danelerinin tüketilmesi, ayrıca farklı ekolojik koşullara adapte olmuş ve uzun yıllar süresinde devam eden tohum eldesi süresince tüketim tercihi göz önünde bulundurularak yapılan seleksiyonların varyabiliteyi artırdığı düşünülürken, gen havuzundaki yüksek varyasyonun umutvar nitelikteki genotiplerin seleksiyonuna katkı sağlayabileceği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Bitki genetik kaynakları, ön ıslah çalışmaları, agronomik özellikler
Destekleyen Kurum
Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Proje Numarası
18-ZRF-002
Teşekkür
Projeye maddi destek sağlayan Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi'ne teşekkür ederiz
Kaynakça
- Adetiloye, I., O. Ariyo and O.L. Awoyomi. 2017. Study of genotypic and phenotypic correlation among 20 accessions of Nigerian cowpea. Journal of Agriculture and Veterinary Science, 10(2):36-39.
- Araujo, L.B., M.D. Pinheiro, L.B. Fiege, C.H. Bertini and J.C. DoVale. 2019. Agronomic potential and genetic diversity of landraces of cowpea of the state of Ceará. In press doi https://doi.org/10.1590/1983-21252019v32n314rc.
- Ba, F.S., R.E. Pasquet and P. Gepts. 2004. Genetic diversity in cowpea [Vigna unguiculata (L.) Walp.] as revealed by RAPD markers. Genetic Resources and Crop Evoluation, 51:539–550.
- Başaran, U., I, Ayan, Z. Acar, H. Mut and O.O. Aşçı. 2011. Seed yield and agronomic parameters of cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp.) genotypes in the Black Sea region of Turkey. African Journal of Biotechnology, 10:13461-13464.
- Bennet-Lartey, S.O. and I. Ofori. 1999. Variability studies in some qualitative characters of cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp) accessions from four cowpea growing regions of Ghana. Journal of Agricultural Science, 32: 3-9.
- Blade, S.F., V.R. Shetty, T. Terao and B.B. Singh. 1997. Recent developments in cowpea cropping systems research. In: Singh BB, Mohan Raj DR, Dashiel KE, Jackai L. EN (eds). Advances in cowpea research, IITA Ibadan and JIRCAS, Japan, p. 114-128.
- Bozokalfa, M.K. ve F. Sürmeli. 2019. Teksel seleksiyon yoluyla elde edilen börülce (Vigna unguiculata L. Walp) genotiplerinin agronomik özelliklerinin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 56(4):497-504.
- Bozokalfa, M.K., T. Kaygısız Aşçıoğul and D. Eşiyok. 2017. Genetic diversity of farmer-preferred cowpea (Vigna unguiculata L. Walp) landraces in Turkey and evaluation of their relationships based on agromorphological traits. Genetika, 47(3):935-957.
- Bresami, S.F. 1985. Nutrutive value of cowpea. In: Singh SR and Rachie KO (eds.) Cowpea research and utilization, New York, John Wiley and Sons, p. 353-359.
- Cobbınah, F.A., A.A. Addo-Quaye and I.K. Asante. 2011. Characterization evaluation and selection of Cowpea (Vigna unguiculata (L.) Walp) accessions with desirable traits from eight regions of Ghana. ARPN Journal of Agriculture and Biotechnological Science, 6(7):21–32.
