Araştırma Makalesi

Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları

Sayı: 383 26 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları

Öz

Tarımda plastik kullanımının artması, toprak ekosistemlerinde mikroplastik (MP) kirliliği konusunda ciddi endişelere yol açmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin yoğun örtü altı üretim bölgelerinden biri olan Mersin ili Anamur ve Bozyazı ilçesinde üreticilerin toprak mikroplastik kirliliğine yönelik bilgi, algı ve tutumlarını belirlemek için yürütülmüştür. 2022 yılında 37 çilek ve muz üreticisiyle yüz yüze anketler yapılmıştır. Bulgular, üreticilerin genel çevre bilincinin nispeten yüksek olmasına karşın, mikroplastiklere dair bilgi düzeylerinin oldukça sınırlı olduğunu göstermiştir. Anket sonuçlarına göre üreticilerin %70.3’ünün mikroplastikler hakkında hiçbir fikri olmadığı belirlenmiştir. Buna rağmen, çevresel zararların azaltılmasının gerekliliği konusunda ortak görüşe sahip oldukları, eğitim (%83.8) ve teşviklerin (%70.3) bu konuda etkili araçlar olduğu tespit edilmiştir. Atık plastiklerin açıkta yakılması (%10.8) ve araziye bırakılması (%5.4) gibi yanlış yönetim uygulamaları, potansiyel mikroplastik kirliliği kaynaklarını ortaya koymaktadır. Eğitim düzeyi ile çevresel davranışlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, tarımda plastik kullanımına bağlı çevresel risklerin azaltılması için farkındalık kampanyaları, sürdürülebilir atık yönetimi stratejileri ve politika müdahalelerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de toprakta mikroplastik farkındalığını üretici düzeyinde ele alan ilk saha araştırmalarından biri olup, yerel ve ulusal düzeyde mikroplastik kirliliği ile mücadele stratejilerine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Ancak çalışma sınırlı sayıda üreticiyle yürütülmüş bir araştırmadır. Sonuçlar genellenebilir nitelikte olmayıp, üretici eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akca, M. O., Gündoğdu, S., Akca, H., Delialioğlu, R. A., Aksit, C., Turgay, O. C., & Harada, N. (2024). An evaluation on microplastic accumulations in Turkish soils under different land uses. Science of the Total Environment, 911, 168609. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.168609
  2. Bai, H., Yang, Y., & Huang, Y. (2024). Distribution of microplastics and their effects on nutrient absorption in strawberry plants. Scientia Horticulturae, 332, 113214. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2024.113214
  3. Bai, Y., He, X., Song, Y., He, W., Chen, Y., Zhao, M., & Bai, W. (2025). New insights from correlation analysis of microplastics on strawberry surfaces with microplastics in air and pesticides. Journal of Hazardous Materials. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2025.138676
  4. Bouaicha, O., Tiziani, R., Maver, M., Lucini, L., Miras-Moreno, B., Zhang, L., & Mimmo, T. (2022). Plant species-specific impact of polyethylene microspheres on seedling growth and the metabolome. Science of the Total Environment, 840, 156678. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.156678
  5. Che, Y., Li, W., Shang, Z., Liu, C., & Yang, K. (2014). Residential preferences for river network improvement: An exploration of choice experiments in Zhujiajiao, Shanghai, China. Environmental Management, 54, 517–530. https://doi.org/10.1007/s00267-014-0309-4
  6. Cottom, J. W., Cook, E., & Velis, C. A. (2024). A local-to-global emissions inventory of macroplastic pollution. Nature, 633(8028), 101–108. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07061-y
  7. Deng, L., Cai, L., Sun, F., Li, G., & Che, Y. (2020). Public attitudes towards microplastics: Perceptions, behaviors and policy implications. Resources, Conservation and Recycling, 163, 105096. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105096
  8. Dowarah, K., Duarah, H., & Devipriya, S. P. (2022). A preliminary survey to assess the awareness, attitudes/behaviours, and opinions pertaining to plastic and microplastic pollution among students in India. Marine Policy, 144, 105220. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2022.105220

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarım Politikaları, Toprak Bilimi ve Ekolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2025

Kabul Tarihi

12 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 383

Kaynak Göster

APA
Ünüvar, F. İ., Akça, M. O., & Turgay, O. (2026). Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği, 383, 18-29. https://doi.org/10.33724/zm.1817088
AMA
1.Ünüvar Fİ, Akça MO, Turgay O. Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği. 2026;(383):18-29. doi:10.33724/zm.1817088
Chicago
Ünüvar, F. İlknur, Muhittin Onur Akça, ve Oğuz Turgay. 2026. “Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları”. Ziraat Mühendisliği, sy 383: 18-29. https://doi.org/10.33724/zm.1817088.
EndNote
Ünüvar Fİ, Akça MO, Turgay O (01 Haziran 2026) Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği 383 18–29.
IEEE
[1]F. İ. Ünüvar, M. O. Akça, ve O. Turgay, “Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları”, Ziraat Mühendisliği, sy 383, ss. 18–29, Haz. 2026, doi: 10.33724/zm.1817088.
ISNAD
Ünüvar, F. İlknur - Akça, Muhittin Onur - Turgay, Oğuz. “Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları”. Ziraat Mühendisliği. 383 (01 Haziran 2026): 18-29. https://doi.org/10.33724/zm.1817088.
JAMA
1.Ünüvar Fİ, Akça MO, Turgay O. Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği. 2026;:18–29.
MLA
Ünüvar, F. İlknur, vd. “Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları”. Ziraat Mühendisliği, sy 383, Haziran 2026, ss. 18-29, doi:10.33724/zm.1817088.
Vancouver
1.F. İlknur Ünüvar, Muhittin Onur Akça, Oğuz Turgay. Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği. 01 Haziran 2026;(383):18-29. doi:10.33724/zm.1817088