Araştırma Makalesi

Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi

Sayı: 383 26 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi

Öz

Bu çalışma, ileri kademe ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin yarı kurak çevre koşullarında verim, verim unsurları ve kalite özellikleri bakımından performanslarının belirlenmesi ve özellikler arası ilişkilerin çok değişkenli analizlerle ortaya konulması amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 2025 üretim sezonunda Diyarbakır koşullarında tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuş ve 24 ekmeklik buğday genotipi değerlendirilmiştir. Deneme yılı, uzun yıllar ortalamalarına göre daha sıcak ve kurak geçmiş olup genotiplerin stres koşullarındaki adaptasyonlarının değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Tane verimi 320.45–584.41 kg da⁻¹ arasında değişmiş ve genotipler arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir. Bin tane ağırlığı, protein içeriği ve yaş gluten oranı bakımından da önemli varyasyon saptanırken, nişasta içeriği daha dar bir aralıkta değişim göstermiştir. Protein içeriği %16.03–18.30, yaş gluten oranı ise %34.33–39.17 arasında belirlenmiştir. Tane verimi ile bin tane ağırlığı arasında pozitif ilişki gözlenmiş, protein ve yaş gluten özelliklerinin benzer eğilim gösterdiği belirlenmiştir. Kümeleme analizi genotipleri üç ana gruba ayırırken, temel bileşenler analizi agronomik ve kalite özelliklerinin farklı bileşenler altında toplandığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, bazı genotiplerin yarı kurak koşullarda hem verim hem kalite açısından dengeli performans sergilediğini göstermiştir. Sonuç olarak, belirlenen üstün genotiplerin stres koşullarına uyumlu çeşit geliştirme programları için önemli genetik materyal oluşturduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. İstediğiniz kaynakça listesini, her referans arasında bir satır boşluk olacak şekilde düzenledim:
  2. Albayrak, Ö., Kızılgeçi, F., Yıldırım, M., & Akıncı, C. (2020). Farklı çevrelerde yetiştirilen yazlık ekmeklik buğday genotiplerinin tane verimi ve kalite özellikleri yönünden incelenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 35(2), 167-174.
  3. Aisawi, K. A. B., Reynolds, M. P., Singh, R. P., & Foulkes, M. J. (2015). The physiological basis of the genetic progress in yield potential of CIMMYT spring wheat cultivars from 1966 to 2009. Crop science, 55(4), 1749-1764.
  4. Breseghello, F., & Sorrells, M. E. (2006). Association mapping of kernel size and milling quality in wheat (Triticum aestivum L.) cultivars. Genetics, 172(2), 1165-1177.
  5. Crossa, J., Fox, P. N., Pfeiffer, W. H., Rajaram, S., & Gauch Jr, H. G. (1991). AMMI adjustment for statistical analysis of an international wheat yield trial. Theoretical and Applied Genetics, 81(1), 27-37.
  6. DuPont, F. M., & Altenbach, S. B. (2003). Molecular and biochemical impacts of environmental factors on wheat grain development and protein synthesis. Journal of cereal science, 38(2), 133-146.
  7. Falconer, D. S. (1996). Introduction to quantitative genetics. Pearson Education India.
  8. Farooq, M., Bramley, H., Palta, J. A., & Siddique, K. H. (2011). Heat stress in wheat during reproductive and grain-filling phases. Critical Reviews in Plant Sciences, 30(6), 491-507.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Agronomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

4 Mart 2026

Kabul Tarihi

20 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 383

Kaynak Göster

APA
Kızılgeçi, F., Eliş, S., & Yıldırım, M. (2026). Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi. Ziraat Mühendisliği, 383, 44-53. https://doi.org/10.33724/zm.1902556
AMA
1.Kızılgeçi F, Eliş S, Yıldırım M. Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi. Ziraat Mühendisliği. 2026;(383):44-53. doi:10.33724/zm.1902556
Chicago
Kızılgeçi, Ferhat, Seval Eliş, ve Mehmet Yıldırım. 2026. “Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi”. Ziraat Mühendisliği, sy 383: 44-53. https://doi.org/10.33724/zm.1902556.
EndNote
Kızılgeçi F, Eliş S, Yıldırım M (01 Haziran 2026) Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi. Ziraat Mühendisliği 383 44–53.
IEEE
[1]F. Kızılgeçi, S. Eliş, ve M. Yıldırım, “Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi”, Ziraat Mühendisliği, sy 383, ss. 44–53, Haz. 2026, doi: 10.33724/zm.1902556.
ISNAD
Kızılgeçi, Ferhat - Eliş, Seval - Yıldırım, Mehmet. “Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi”. Ziraat Mühendisliği. 383 (01 Haziran 2026): 44-53. https://doi.org/10.33724/zm.1902556.
JAMA
1.Kızılgeçi F, Eliş S, Yıldırım M. Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi. Ziraat Mühendisliği. 2026;:44–53.
MLA
Kızılgeçi, Ferhat, vd. “Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi”. Ziraat Mühendisliği, sy 383, Haziran 2026, ss. 44-53, doi:10.33724/zm.1902556.
Vancouver
1.Ferhat Kızılgeçi, Seval Eliş, Mehmet Yıldırım. Yarı Kurak Çevre Koşullarında İleri Kademe Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinde Verim ve Kalite Özelliklerinin Çok Değişkenli Analizi. Ziraat Mühendisliği. 01 Haziran 2026;(383):44-53. doi:10.33724/zm.1902556