Üniversite Öğrencilerinin Gıda Etiketi Okuryazarlık ve Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi
Öz
Gıda okuryazarlığı, tüketicilerin gıda etiketlerinde yer alan besin içeriği, üretim yeri, son kullanma tarihi ve katkı maddeleri gibi bilgileri doğru okuyup anlayarak bilinçli tercihler yapabilme yeteneğidir. Bu çalışma, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi öğrencilerinin gıda etiketi okuryazarlık düzeylerini belirlemek amacıyla 2024–2025 eğitim-öğretim yılında, ‘Gıda Etiketi Okuma Bilgisi Düzeyi’ ölçeği kullanılarak 344 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırma bulguları, öğrencilerin genel olarak gıda etiketi okuryazarlık düzeylerinin sınırlı olduğunu ve etiket bilgilerini anlama ile yorumlama konusunda güçlük yaşadıklarını göstermektedir. Öğrenim görülen bölüm, gelir seviyesi ve yerleşim yeri gibi demografik faktörlerin bazı etiket okuryazarlığı alt boyutlarında anlamlı farklılıklar oluşturduğu belirlenmiştir. Ayrıca, gelir düzeyinin artmasıyla birlikte marka ve kaliteye verilen önem de belirgin şekilde artmaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda, gıda etiketlerinin daha sade, açık ve anlaşılır hazırlanması ve ayrıca gıda okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim programlarının yaygınlaştırılması önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Gıda etiketi bilgisi , Etiket okuma düzeyi , Gıda okuryazarlığı
References
- Hawkes C. Nutrition labels and health claims: the global regulatory environment. Geneva: World Health Organization; 2004.
- Yılmaz M, Der H. Adil gıda, gıda okuryazarlığı ve gıda etiketi okuma bilinci. Gastronomi Alanında Tematik Araştırmalar–V. Çizgi Kitabevi; 2025. p.157. ISBN: 978-625-396-596-9. Yayıncı Sertifika No: 52493. Editör: Doç. Dr. Yener Oğan.
- Block L, Grier S, Childers T, Davis B, Ebert J, Kumanyika S, Bieshaar MN. From nutrients to nurturance: a conceptual introduction to food well-being. J Public Policy Mark, 2011; 30(1):5–13. DOI: 10.2307/23209247
- Çelik E. Türkiye’deki bireylerin gıda etiği farkındalığının hayvansal gıda tüketim tercihleri üzerine etkisinin belirlenmesi [Doktora tezi]. Konya, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2024.
- Cheftel JC. Food and nutrition labeling in the European Union. Food Chemistry, 2005; 93:531–550. DOI: 10.1016/j.foodchem.2004.11.041
- Çakırer Ç, Yardımcı H, Aydın B. Hastanede çalışan bireylerin besin etiketi okuma durumlarının değerlendirilmesi. 1. Uluslararası Kadın Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Kongresi; 2016; Kocaeli, Türkiye.
- Velardo S. The nuances of health literacy, nutrition literacy, and food literacy. J Nutr Educ Behav, 2015; 47(4):385–389. DOI: 10.1016/j.jneb.2015.04.328
- Vidgen HA, Gallegos D. What is food literacy and does it influence what we eat: a study of Australian food experts. Brisbane: Queensland University of Technology; 2011.
- Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. ISBN 978-975-6802-74-8, Yayıncı Sertifika No: 51818, 8.basım, Ankara: Pegem Yayınları; 2007.
- Bryman A, Cramer D. Quantitative data analysis with SPSS release 8 for Windows. London and New York: Routledge; 1999. DOI:10.4324/9780203498187