Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Öğretim Yöntem ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi
Öz
Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de öğretmenlik eğitimi sürecinde özel
öğretim yöntemleri, öğretim yöntem ve teknikleri, öğretim teknolojileri ve
materyal tasarımı vb. dersler verilmektedir. Bahsedilen bu dersler büyük ölçüde
uygulamalı olarak işlenmektedir. Bunun yanında öğretmen adayları, öğretmenlik
uygulaması derslerinde, okullarda rehber öğretmen eşliğinde derslere girmekte
ve ders işlemektedirler. Öğretmen adayları mesleki hayata atıldıklarında,
öğretmenlik eğitimi kazanımlarını derslerine aktarmaktadırlar. Bu araştırmanın
amacı da Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı devlet ve özel eğitim
kurumlarında görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin (SBÖ) derslerinde
tercih ettikleri öğretim yöntemlerini ve uygulamalarını belirlemek ve
değerlendirmektir. Bu amaçla araştırmanın örneklemini, 2018-2019 eğitim-öğretim
yılında Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde görev yapan 631 SBÖ oluşturmaktadır.
Araştırmada tarama (survey) yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri
“Kişisel Bilgi Formu” ve İlter’in (2018) geliştirdiği 30 maddelik Likert tipi
“Sosyal Bilgiler Öğretim Yöntem ve Uygulamaları” ölçeği ile toplanmıştır. Elde
edilen verilere güvenirlik testi, normallik testi (Kolmogorov Smirnov),
bağımsız örneklem (t testi) testi ve tek yönlü varyans (Anova) testi
uygulanmıştır. Elde edilen değerlerin etki büyüklükleri hesaplanırken bağımsız
gruplar t-testi için Cohen d formülü; tek yönlü varyans analizi için Cohen 𝑓 formülü kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucuna göre ölçeğin
güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) .92 çıkmıştır. SBÖ’nün tercih ettiği
öğretim yöntem ve uygulamaları “Pasif öğrenme yöntemleri”, “Öğrenen merkezli
uygulamalar” ve “Bilişsel strateji öğretimi” boyutları açısından incelenmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre; SBÖ’nün tercih ettiği öğretim yöntem ve
uygulamaları öğrenim durumu, görev yapılan bölge, haftalık ders yükü ve mesleki
kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermemekle birlikte;
cinsiyet, mezun olunan fakülte, mezun olunan branş, görev yapılan okul türü
değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Araştırmadan elde edilen
anlamlı farklılıklar şöyledir; SBÖ’ler, öğretim yöntem ve uygulamalarında en
çok “Pasif öğrenme yöntemlerini” kullanmaktadırlar. Kadın SBÖ’leri, “Öğrenen
merkezli uygulamalar” ve “Bilişsel strateji öğretimi” gibi aktif öğrenme
yöntemlerini erkek SBÖ’ye nazaran daha çok kullanmaktadırlar. Fen ve edebiyat
fakültesi mezunu SBÖ’leri eğitim fakültesi mezunu SBÖ’lere göre aktif öğretim
yöntemlerini daha çok kullanmaktadırlar. Özel eğitim kurumlarında görev yapan
SBÖ devlet okullarında görev yapan SBÖ’ye nazaran aktif öğretim yöntemlerini
daha çok kullanmaktadırlar.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adıgüzel, A. (2011). Bilgi okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 15-28. http://zgefdergi.com/Makaleler/1895651123_17_02_Adiguzel.pdf (Erişim Tarihi: 03.06.2019).
- Akçay, O, N., Akçay, A. ve Kurt, M. (2016). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik görüş ve yeterliliklerin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 333-342. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/35a..nilufer_okur_akcay.pdf, (Erişim Tarihi: 08.03.2019).
- Aksu, M. B. ve Çivitçi, A., Duy, B. (2008). Yükseköğretim öğrencilerinin öğretim elemanlarının ders uygulamaları ve sınıf içi davranışlarına ilişkin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(16), 17-42. https://dergipark.org.tr/download/article-file/92318 (Erişim Tarihi: 11.04.2019).
- Aşılıoğlu, B. ve Oral, B. (2000) Lise Türk dili ve edebiyatı dersi öğretmenlerinin Türk dili ve programı hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 25(116), 34-41. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5277/1440 (Erişim Tarihi: 02.08.2019).
- Aydemir, H. (2012). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretim yöntem, teknik ve stratejileri kullanma yeterlikleri. Hikmet Yurdu Dergisi, 5(9), 81-100. http://www.hikmetyurdu.com/index.php/hikmetyurdu/article/view/165/pdf (Erişim Tarihi: 12.07.2019).
- Aykaç, N. (2011). Hayat bilgisi dersi öğretim programında kullanılan yöntem ve tekniklerin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Sinop ili örneği). Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(1), 113-126. http://www.kefdergi.com/pdf/19_1/19_1_9.pdf (Erişim Tarihi: 05.04.2019).
- Avcı, E., K. ve Kayabaşı, Z., E., K. (2018). Hayat bilgisi dersi öğretim programlarının amaçlarındaki değerlerin içerik analizi (1936-2018). Değerler Eğitimi Dergisi, 16(35), 27-56. http://ded.dem.org.tr/gorsel/pdf/ded-35-makale-2.pdf (Erişim Tarihi: 02.05.2019).
- Babadoğan, C. (1996). Öğretmenlerin kuralcı öğretim stratejilerini kullanma düzeyleri. III. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Uludağ Üniversitesi, Bursa. http://babadogan.net/wp-content/PDF/C3.pdf (Erişim Tarihi: 18.08.2019).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erhan Yaylak
*
0000-0003-4612-3041
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
18 Eylül 2019
Kabul Tarihi
26 Şubat 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 6 Sayı: 1
Cited By
Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Öğretim Sürecinde Yaşadıkları Sorunlar
Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.31592/aeusbed.1213859Sosyal Bilgiler ve Türkçe Derslerine Yönelik Drama Ders Planı Hazırlama ve Uygulamaya İlişkin Öğrenci Görüşleri
İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17679/inuefd.1202187Üretken Yapay Zekâ Araçları ile Sosyal Bilgiler Öğretimi: Avantajlar ve Dezavantajlar
Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.57135/jier.1594253Project guidance self-efficacy scale: Validity and reliability study
International Journal of Assessment Tools in Education
https://doi.org/10.21449/ijate.1457123Kimya Öğretmenlerinin Öğretim Yöntem ve Tekniklerine İlişkin Yeterlik Algıları ve Kullanım Düzeyleri
Journal of Computer and Education Research
https://doi.org/10.18009/jcer.1746089