Araştırma Makalesi

Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 8 Sayı: 1 10 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Doğal afetler önemli kriz yaşantılarıdır. Bu çalışmada, kriz yaşantılarının ardından bireylerin gösterdikleri psikolojik tepkileri belirlemeye yönelik olarak bir ölçme aracı geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliğine ilişkin kanıtlar elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, ilgili alanyazına dayalı olarak 56 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Araştırmaya 6 Şubat Kahramanmaraş depremini doğrudan yaşayan, yaşları 18 ile 76 arasında değişen, 231 kadın, 169 erkek olmak üzere toplam 400 gönüllü birey katılım sağlamıştır. Verilerin analizinde temel bileşenler analizi, doğrulayıcı faktör analizi ile Pearson korelasyonu analiz teknikleri kullanılmıştır. Ölçme aracının güvenirliği ise Cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplamaları aracılığıyla incelenmiştir. Temel bileşenler analizi sonucunda; 7’li Likert tipine dayanan, 39 maddeden oluşan, toplam varyansın %67,17’sini açıklayan beş faktörlü yapıda olduğu bulunmuştur. Maddelerin faktör yükleri .53 ile .96 arasında değişmiştir. Uyum indeksleri χ2 /sd= 2.17, RMSEA= 0.05, CFI= 0.94 ve TLI= 0,94 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları; fizyo-davranışsal, manevi, ilişkisel, duygusal ve bilişsel tepkiler boyutlarından oluşan beş faktörlü yapıya ilişkin model uyumu değerlerinin yeterli olduğunu göstermiştir. Ölçme aracının alt boyutlarının iç tutarlılık katsayıları .83 ile .96 arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kilis 7 Aralık Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan (Toplantı tarihi: 29.05.2023, Toplantı sayısı: 2023/44, Karar no: 40) gerekli izinler alınmıştır.

Teşekkür

Editörlük, hakemlik ve sekreteryada görevli hocalarımıza emekleri için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Ağca, M. A. (2021). Kanser hastalarında otomatik düşünce ve fonksiyonel olmayan tutumların kaygı düzeylerini yordayıcı gücü [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  2. Aktan, C. C., & Şen, H. (2001). Ekonomik kriz: Nedenler ve çözüm önerileri. Yeni Türkiye Dergisi, 2(42), 1. Amstadter, A. B., & Vernon, L. L. (2008). Emotional reactions during and after trauma: A comparison of trauma types. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 16(4), 391-408. https://doi.org/10.1080/10926770801926492
  3. Beck, U. (1992). Risk Society: Towards a New Modernity. Sage Publications.
  4. Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
  5. Bergiannaki, J. D., Psarros, C., Varsou, E., Paparrigopoulos, T., & Soldatos, C. R. (2003). Protracted acute stress reaction following an earthquake. Acta Psychiatrica Scandinavica, 107(1), 18-24. https://doi.org/10.1034/j.1600-0447.2003.01467.x
  6. Berrebi, C., Karlinsky, A., & Yonah, H. (2021). Individual and community behavioral responses to natural disasters. Natural Hazards, 105, 1541-1569. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04365-2
  7. Bianchini, V., Roncone, R., Giusti, L., Casacchia, M., Cifone, M. G., & Pollice, R. (2015). PTSD growth and substance abuse among a college student community: coping strategies after 2009 L’aquila Earthquake. Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health, 11, 140. https://doi.org/10.2174/1745017901511010140
  8. Bland, S. H., Valoroso, L., Stranges, S., Strazzullo, P., Farinaro, E., & Trevisan, M. (2005). Long-term follow-up of psychological distress following earthquake experiences among working Italian males: a cross-sectional analysis. The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(6), 420-423. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000165297.49452.41

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deprem Mühendisliği , Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

8 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

10 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2024

Kabul Tarihi

28 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dinler, H., Ağca, M. A., & Asıcı, E. (2025). Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi, 8(1), 306-327. https://doi.org/10.35341/afet.1462751
AMA
1.Dinler H, Ağca MA, Asıcı E. Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8(1):306-327. doi:10.35341/afet.1462751
Chicago
Dinler, Hızır, Muhammed Ali Ağca, ve Esra Asıcı. 2025. “Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afet ve Risk Dergisi 8 (1): 306-27. https://doi.org/10.35341/afet.1462751.
EndNote
Dinler H, Ağca MA, Asıcı E (01 Nisan 2025) Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi 8 1 306–327.
IEEE
[1]H. Dinler, M. A. Ağca, ve E. Asıcı, “Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 306–327, Nis. 2025, doi: 10.35341/afet.1462751.
ISNAD
Dinler, Hızır - Ağca, Muhammed Ali - Asıcı, Esra. “Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afet ve Risk Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 306-327. https://doi.org/10.35341/afet.1462751.
JAMA
1.Dinler H, Ağca MA, Asıcı E. Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi. 2025;8:306–327.
MLA
Dinler, Hızır, vd. “Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afet ve Risk Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 306-27, doi:10.35341/afet.1462751.
Vancouver
1.Hızır Dinler, Muhammed Ali Ağca, Esra Asıcı. Kriz Sonrası Psikolojik Tepki Ölçeği’nin (KSPT-39) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi. 01 Nisan 2025;8(1):306-27. doi:10.35341/afet.1462751