Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği

Saime Küçükkömürler; Ferah Öztekin Uluksar

Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği

Abstract

Akdeniz bölgesine özgü olan zeytin ağacı Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde yaygın olarak yetişmektedir. Tarih öncesi çağlardan beri zeytinyağının Akdeniz bölgesinde yaşayan medeniyetlerin kültürlerinde değişik amaçlarla kullanıldığı bilinmektedir. Zeytinyağının halk sağlığında da yaygın olarak kullanıldığı değişik kaynaklarda yer almaktadır. Bu nedenle Muğla ilinde yapılan araştırmada yüz yüze görüşülerek halk sağlığı ve halk hekimliğinde zeytinyağının hangi amaçlarla kullanıldığı saptanmaya çalışılmıştır. Yapılan araştırmada zeytinyağının halk sağlığı ve halk hekimliğinde geçmişten günümüze aktarılan kültürel değerlerin etkisi ile oldukça yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Zeytinyağı sabunu kullanımının yüksek olduğu bölgede burkulmalarda, cilt tahrişinde, eklem rahatsızlıkları ile kabızlık probleminde zeytinyağı kullanıldığı saptanmıştır. Kanseri önlemesi, kolesterolü düşürmesi, ağrı kesici etkisinin olması gibi özelliklerinden dolayı, zeytinyağının halk hekimliğinde halen yaygın olarak önemli bir yeri olduğuna inanılmaktadır. Tıp alanında yapılan araştırmalar da halk hekimliği ile yapılan araştırmalar arasında oldukça kuvvetli ilişki olduğunu göstermektedir. Muğla ilinde yapılan bu çalışmada gelir ve eğitim düzeyi azaldıkça halk hekimliğinde zeytinyağının kullanımı artarken, ileri yaşlarda zeytinyağının halk hekimliğinde kullanımı da artmaktadır. Bu tip halk hekimliği uygulamalarının değerlendirilmesi ve saptanması, somut olmayan kültürel mirasımız olan zeytinyağı örneğinin diğer yörelerde de araştırılması gerekmektedir. Somut olmayan kültürel miras değerlerimizin saptanması ile uluslararası kültürel turizm etkinliklerinde Türk kültürü daha fazla önem kazanacaktır.

Keywords

Halk hekimliği,Kültür,Türk,Zeytinyağı

References

Aksoy, M. (2008). Beslenme Biyokimyası. (2. baskı) Ankara: Hatiboğlu Yayınları.
Arı, B. ve Top, M. B. (2017). Hatay’da sağlık sorunlarını gidermek için başvurulan başlıca halk hekimliği uygulamaları. Karadeniz, (33), 55-67.
Armutcu, F., Namuslu, M., Yüksel, R. ve Kaya, M. (2013). Zeytinyağı ve Sağlık: Biyoaktif Bileşenleri, Antioksidan Özellikleri ve Klinik Etkileri. Konuralp Tıp Dergisi, 5(1), 60-68.
Beauchamp, G. K., Keast, R. S., Morel, D., Lin, J., Pika, J., Han, Q., Lee, C,H. Smith, A.B. ve & Breslin, P. A. (2005). Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil. Nature, 437(7055), 45-46.
Boratav, P. N. (1994). Türk halkbilimi II / 100 Soruda Türk Folkloru (İnanışlar, Töre ve Törenler, Oyunlar). İstanbul: Gerçek Yayınevi.
Boynudelik, M. ve Boynudelik, Z. İ. (2008). Zeytin Kitabı. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.
Bülbül, S. H., Turgut, M., ve Köylüoğlu, S. (2009). Çocuklarda tıp dışı alternatif uygulamalar konusunda ailelerin görüşleri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 52(4), 195-202.
Casas-Sanchez, J., Alsina, M. A., Herrlein, M. K., & Mestres, C. (2007). Interaction between the antibacterial compound, oleuropein, and model membranes. Colloid and Polymer Science, 285(12), 1351-1360.

Çakmakçı, S. ve Tahmas Kahyaoğlu, D. (2012). Yağ asitlerinin sağlık ve beslenme üzerine etkileri. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (2), 133-137.
Çalışkan, Z. ve Bayat, M. (2011). Annelerin bebek bakımı uygulamaları ve bu uygulamaları etkileyen faktörler: Bir Kapadokya örneği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 23-30.
Demirci, M. ve Bölükbaşı, B. (2003, 2-3 Ekim). Akdeniz Beslenme Tarzında Zeytinyağının Önemi. Türkiye I. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Sempozyumunda sunuldu, İzmir.
Firenze, C. (2007). Zeytinyağı Tutkusu. İstanbul: Ledo Yayıncılık.
Göğüş, F., Özkaya, M. T. ve Ötleş, S. (2009). Zeytinyağı. Ankara: Eflatun Yayınevi.
Harwood, J. L. ve Yaqoob, P. (2002). Nutritional and health aspects of olive oil. European Journal of Lipid Science and Technology, 104, 685-697.
Kaplan, M. ve Karaöz Arıhan, S. (2011, 21-24 Kasım). Antik Çağdan Günümüze Bir Şifa Kaynağı: Zeytin ve Zeytinyağının Halk Tıbbında Kullanımı. VIII. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi’nde sunuldu, İzmir.
Karakaş, A. (2015). Osmaniye halk hekimliğinde ocaklar ve bunlara bağlı uygulamalar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (31), 320-336.
Konuşkan, D. B. ve Altan, A. (2008). Zeytin ve zeytinyağında doğal olarak bulunan biyoaktif bileşikler ve fizyolojik etkileri. Gıda Dergisi,33 (6), 297–302.
Kurum, U. (2008). Düziçi’nde halk hekimliği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Niğde.
Medina, A., Castro, A., Romero, C. ve Brenes, M. (2006). Comparison of the concentrations of phenolic compounds in olive oilsand other plant oils: correlation with antimicrobial activity. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 54, 4954-4961.
Sever, M. (2004). Türk halk inançlarında ve halk hekimliği uygulamalarında meyve. Türklük Bilimi Araştırmaları, 16(Güz), 95-109.
Simopoulos, A. P. (2002). The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomed Pharmacother, 56, 365-379.
T.C. Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2004). Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi, Ankara: Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Muğla Tarım İl Müdürlüğü Tarımsal Bilgiler YAYÇEP Yayınları. (2009). Zeytin. Muğla: Muğla İl Tarım Müdürlüğü Yayınları Web: http://www.mugla-tarim.gov.tr/indexx.php?f=253206ed6755d5f6370e51e849eed239&l=1&sayfa_id=333&g_id=15697&id=16173. 10.05.2010’da alınmıştır.
T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Muğla Tarım İl Müdürlüğü. (2002). Zeytin Yetiştiriciliği (Eğitim Serisi II). Muğla: Muğla Tarım İl Müdürlüğü.
Taşar, M. A., Potur, E. D., Kara, N., Bostancı, İ ve Dallar, Y. (2011). Düşük gelir düzeyine sahip ailelerin çocuklarına tamamlayıcı veya alternatif tıp uygulamaları: Ankara Hastanesi verileri. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 5(2), 81-88.
Tokuşoğlu, Ö. (2010). Özel Meyve Zeytin. Manisa: Sidas Yayınları.
Tuncel, T., Şen, V., Kelekçi, S., Karabel, M., Şahin, C., Uluca, Ü., Karabel, D. ve Haspolat, K. Y. (2014). Kronik hastalığı olmayan çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tıp kullanımı. Türk Pediatri Arşivi, 49(2), 148-153.
Türkay, C. (2010). Bütün ağaçların ilki zeytin. Dünya Gıda Dergisi. 7, 25-26.
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK). (2013). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. Web: http://www.tuik.gov.tr/Kitap.do?metod=KitapDetay&KT_ID=11&KITAP_ID=139 12.04.2013’de alınmıştır.
Ünsal, A. (2008). Ölmez Ağacın Peşinde. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Yıldız, G. ve Uylaşer, V. (2011). Doğal bir antimikrobiyel: Oleuropein. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 25(1), 131-142.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Saime Küçükkömürler ^*
0000-0002-7893-7472
Türkiye

Ferah Öztekin Uluksar This is me
0000-0003-2015-8633
Türkiye

Publication Date

June 28, 2019

Submission Date

September 1, 2018

Acceptance Date

December 15, 2018

Published in Issue

Year 2019 Volume: 22 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA68RW52FH

Cite

RIS / Bibtex

APA

Küçükkömürler, S., & Öztekin Uluksar, F. (2019). Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 22(1), 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH

AMA

1.Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD. 2019;22(1):60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH

Chicago

Küçükkömürler, Saime, and Ferah Öztekin Uluksar. 2019. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22 (1): 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH.

EndNote

Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F (June 1, 2019) Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22 1 60–80.

IEEE

[1]S. Küçükkömürler and F. Öztekin Uluksar, “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”, AHBVTFD, vol. 22, no. 1, pp. 60–80, June 2019, [Online]. Available: https://izlik.org/JA68RW52FH

ISNAD

Küçükkömürler, Saime - Öztekin Uluksar, Ferah. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22/1 (June 1, 2019): 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH.

JAMA

1.Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD. 2019;22:60–80.

MLA

Küçükkömürler, Saime, and Ferah Öztekin Uluksar. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, vol. 22, no. 1, June 2019, pp. 60-80, https://izlik.org/JA68RW52FH.

Vancouver

1.Saime Küçükkömürler, Ferah Öztekin Uluksar. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD [Internet]. 2019 Jun. 1;22(1):60-8. Available from: https://izlik.org/JA68RW52FH