Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği

Saime Küçükkömürler; Ferah Öztekin Uluksar

Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği

Öz

Akdeniz bölgesine özgü olan zeytin ağacı Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde yaygın olarak yetişmektedir. Tarih öncesi çağlardan beri zeytinyağının Akdeniz bölgesinde yaşayan medeniyetlerin kültürlerinde değişik amaçlarla kullanıldığı bilinmektedir. Zeytinyağının halk sağlığında da yaygın olarak kullanıldığı değişik kaynaklarda yer almaktadır. Bu nedenle Muğla ilinde yapılan araştırmada yüz yüze görüşülerek halk sağlığı ve halk hekimliğinde zeytinyağının hangi amaçlarla kullanıldığı saptanmaya çalışılmıştır. Yapılan araştırmada zeytinyağının halk sağlığı ve halk hekimliğinde geçmişten günümüze aktarılan kültürel değerlerin etkisi ile oldukça yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Zeytinyağı sabunu kullanımının yüksek olduğu bölgede burkulmalarda, cilt tahrişinde, eklem rahatsızlıkları ile kabızlık probleminde zeytinyağı kullanıldığı saptanmıştır. Kanseri önlemesi, kolesterolü düşürmesi, ağrı kesici etkisinin olması gibi özelliklerinden dolayı, zeytinyağının halk hekimliğinde halen yaygın olarak önemli bir yeri olduğuna inanılmaktadır. Tıp alanında yapılan araştırmalar da halk hekimliği ile yapılan araştırmalar arasında oldukça kuvvetli ilişki olduğunu göstermektedir. Muğla ilinde yapılan bu çalışmada gelir ve eğitim düzeyi azaldıkça halk hekimliğinde zeytinyağının kullanımı artarken, ileri yaşlarda zeytinyağının halk hekimliğinde kullanımı da artmaktadır. Bu tip halk hekimliği uygulamalarının değerlendirilmesi ve saptanması, somut olmayan kültürel mirasımız olan zeytinyağı örneğinin diğer yörelerde de araştırılması gerekmektedir. Somut olmayan kültürel miras değerlerimizin saptanması ile uluslararası kültürel turizm etkinliklerinde Türk kültürü daha fazla önem kazanacaktır.

Anahtar Kelimeler

Halk hekimliği,Kültür,Türk,Zeytinyağı

Kaynakça

Aksoy, M. (2008). Beslenme Biyokimyası. (2. baskı) Ankara: Hatiboğlu Yayınları.
Arı, B. ve Top, M. B. (2017). Hatay’da sağlık sorunlarını gidermek için başvurulan başlıca halk hekimliği uygulamaları. Karadeniz, (33), 55-67.
Armutcu, F., Namuslu, M., Yüksel, R. ve Kaya, M. (2013). Zeytinyağı ve Sağlık: Biyoaktif Bileşenleri, Antioksidan Özellikleri ve Klinik Etkileri. Konuralp Tıp Dergisi, 5(1), 60-68.
Beauchamp, G. K., Keast, R. S., Morel, D., Lin, J., Pika, J., Han, Q., Lee, C,H. Smith, A.B. ve & Breslin, P. A. (2005). Phytochemistry: ibuprofen-like activity in extra-virgin olive oil. Nature, 437(7055), 45-46.
Boratav, P. N. (1994). Türk halkbilimi II / 100 Soruda Türk Folkloru (İnanışlar, Töre ve Törenler, Oyunlar). İstanbul: Gerçek Yayınevi.
Boynudelik, M. ve Boynudelik, Z. İ. (2008). Zeytin Kitabı. İstanbul: Oğlak Yayıncılık.
Bülbül, S. H., Turgut, M., ve Köylüoğlu, S. (2009). Çocuklarda tıp dışı alternatif uygulamalar konusunda ailelerin görüşleri. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 52(4), 195-202.
Casas-Sanchez, J., Alsina, M. A., Herrlein, M. K., & Mestres, C. (2007). Interaction between the antibacterial compound, oleuropein, and model membranes. Colloid and Polymer Science, 285(12), 1351-1360.

Çakmakçı, S. ve Tahmas Kahyaoğlu, D. (2012). Yağ asitlerinin sağlık ve beslenme üzerine etkileri. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (2), 133-137.
Çalışkan, Z. ve Bayat, M. (2011). Annelerin bebek bakımı uygulamaları ve bu uygulamaları etkileyen faktörler: Bir Kapadokya örneği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 23-30.
Demirci, M. ve Bölükbaşı, B. (2003, 2-3 Ekim). Akdeniz Beslenme Tarzında Zeytinyağının Önemi. Türkiye I. Zeytinyağı ve Sofralık Zeytin Sempozyumunda sunuldu, İzmir.
Firenze, C. (2007). Zeytinyağı Tutkusu. İstanbul: Ledo Yayıncılık.
Göğüş, F., Özkaya, M. T. ve Ötleş, S. (2009). Zeytinyağı. Ankara: Eflatun Yayınevi.
Harwood, J. L. ve Yaqoob, P. (2002). Nutritional and health aspects of olive oil. European Journal of Lipid Science and Technology, 104, 685-697.
Kaplan, M. ve Karaöz Arıhan, S. (2011, 21-24 Kasım). Antik Çağdan Günümüze Bir Şifa Kaynağı: Zeytin ve Zeytinyağının Halk Tıbbında Kullanımı. VIII. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi’nde sunuldu, İzmir.
Karakaş, A. (2015). Osmaniye halk hekimliğinde ocaklar ve bunlara bağlı uygulamalar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (31), 320-336.
Konuşkan, D. B. ve Altan, A. (2008). Zeytin ve zeytinyağında doğal olarak bulunan biyoaktif bileşikler ve fizyolojik etkileri. Gıda Dergisi,33 (6), 297–302.
Kurum, U. (2008). Düziçi’nde halk hekimliği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı, Niğde.
Medina, A., Castro, A., Romero, C. ve Brenes, M. (2006). Comparison of the concentrations of phenolic compounds in olive oilsand other plant oils: correlation with antimicrobial activity. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 54, 4954-4961.
Sever, M. (2004). Türk halk inançlarında ve halk hekimliği uygulamalarında meyve. Türklük Bilimi Araştırmaları, 16(Güz), 95-109.
Simopoulos, A. P. (2002). The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids. Biomed Pharmacother, 56, 365-379.
T.C. Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2004). Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi, Ankara: Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Muğla Tarım İl Müdürlüğü Tarımsal Bilgiler YAYÇEP Yayınları. (2009). Zeytin. Muğla: Muğla İl Tarım Müdürlüğü Yayınları Web: http://www.mugla-tarim.gov.tr/indexx.php?f=253206ed6755d5f6370e51e849eed239&l=1&sayfa_id=333&g_id=15697&id=16173. 10.05.2010’da alınmıştır.
T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Muğla Tarım İl Müdürlüğü. (2002). Zeytin Yetiştiriciliği (Eğitim Serisi II). Muğla: Muğla Tarım İl Müdürlüğü.
Taşar, M. A., Potur, E. D., Kara, N., Bostancı, İ ve Dallar, Y. (2011). Düşük gelir düzeyine sahip ailelerin çocuklarına tamamlayıcı veya alternatif tıp uygulamaları: Ankara Hastanesi verileri. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 5(2), 81-88.
Tokuşoğlu, Ö. (2010). Özel Meyve Zeytin. Manisa: Sidas Yayınları.
Tuncel, T., Şen, V., Kelekçi, S., Karabel, M., Şahin, C., Uluca, Ü., Karabel, D. ve Haspolat, K. Y. (2014). Kronik hastalığı olmayan çocuklarda tamamlayıcı ve alternatif tıp kullanımı. Türk Pediatri Arşivi, 49(2), 148-153.
Türkay, C. (2010). Bütün ağaçların ilki zeytin. Dünya Gıda Dergisi. 7, 25-26.
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK). (2013). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları. Web: http://www.tuik.gov.tr/Kitap.do?metod=KitapDetay&KT_ID=11&KITAP_ID=139 12.04.2013’de alınmıştır.
Ünsal, A. (2008). Ölmez Ağacın Peşinde. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Yıldız, G. ve Uylaşer, V. (2011). Doğal bir antimikrobiyel: Oleuropein. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 25(1), 131-142.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Saime Küçükkömürler ^*
0000-0002-7893-7472
Türkiye

Ferah Öztekin Uluksar Bu kişi benim
0000-0003-2015-8633
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2018

Kabul Tarihi

15 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 22 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA68RW52FH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Küçükkömürler, S., & Öztekin Uluksar, F. (2019). Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 22(1), 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH

AMA

1.Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD. 2019;22(1):60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH

Chicago

Küçükkömürler, Saime, ve Ferah Öztekin Uluksar. 2019. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22 (1): 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH.

EndNote

Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F (01 Haziran 2019) Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22 1 60–80.

IEEE

[1]S. Küçükkömürler ve F. Öztekin Uluksar, “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”, AHBVTFD, c. 22, sy 1, ss. 60–80, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68RW52FH

ISNAD

Küçükkömürler, Saime - Öztekin Uluksar, Ferah. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi 22/1 (01 Haziran 2019): 60-80. https://izlik.org/JA68RW52FH.

JAMA

1.Küçükkömürler S, Öztekin Uluksar F. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD. 2019;22:60–80.

MLA

Küçükkömürler, Saime, ve Ferah Öztekin Uluksar. “Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, c. 22, sy 1, Haziran 2019, ss. 60-80, https://izlik.org/JA68RW52FH.

Vancouver

1.Saime Küçükkömürler, Ferah Öztekin Uluksar. Somut Olmayan Kültürel Miraslarımızdan Biri Olan Zeytinyağının Günümüz Halk Hekimliğinde Kullanımı: Muğla Örneği. AHBVTFD [Internet]. 01 Haziran 2019;22(1):60-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68RW52FH