Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Volume: 26 Number: 1 March 25, 2026
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Abstract

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin deneysel çalışmalara ilişkin özyeterliklerinin belirlenmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Araştırmada sıralı keşfedici desen kullanılmıştır. Nitel veriler doküman kullanılarak toplanmıştır. Bu kapsamda katılımcı görüşleri deney öncesi, deney esnası ve deney sonrası kategoriler altında toplanmıştır. Elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda 43 maddeden oluşan taslak form oluşturulmuştur. Madde sayısı uzman değerlendirmeleri doğrultusunda 34’e indirilmiştir. Taslak ölçek 719 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yürütülmüştür. Faktör analizi sonucunda ölçeğin 30 maddeden ve tek faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen faktör yapısı doğrulanmıştır (χ2/df = 2,63, RMSEA = 0,048, GFI = 0,91, CFI = 0,98, NFI = 0,97, NNFI = 0,98). Geçerlik analizlerinden sonra güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ölçeğin geneli için 0,935 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen analizler sonucu ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu yorumu yapılmıştır. Deneye ilişkin özyeterliği etkileyen farklı değişkenler (örn. tutum, kaygı, akademik başarı) olabilmektedir. Bu nedenle özyeterlik ile bu değişkenlerin ilişkisinin incelenmesi önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Aktamış, H., Kiremit, H. Ö., & Kubilay, M. (2016). Öğrencilerin öz-yeterlik inançlarının fen başarılarına ve demografik özelliklerine göre incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 1-10.
  2. Aktürk, Ü., & Aylaz, R. (2013). Bir ilköğretim okulundaki öğrencilerin öz yeterlilik düzeyleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(4), 177-183.
  3. Alpaslan, M. M., & Ulubey, O. (2016). Öz-yeterlik ile epistemolojik inançlar ilişkisinin cinsiyet açısından incelenmesi. Ö. Demirel, M. Demirel, E. Yağcı ve N. Yazçayır (Ed.) 4. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi Tam Metin Kitabı, (ss. 11-18). Ankara: Pegem Akademi
  4. Aurah, C. M. (2017). Investigating the relationship between science self-efficacy beliefs, gender, and academic achievement, among high school students in Kenya. Journal of Education and Practice, 8(8), 146-153.
  5. Aydoğdu, B., & Ergin, Ö. (2008). Fen ve teknoloji dersinde kullanılan farklı deney tekniklerinin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine etkileri. Ege Eğitim Dergisi, 9(2), 15-36.
  6. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman and Company.
  7. Bandura, A. (2006). Guide for constructing self-efficacy scales. In F. Pajares, & T. Urdan (Eds.), Self-efficacy beliefs of adolescents: Vol. 5. Adolescence and education (pp. 307–337). Information Age.
  8. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6(149), 1-18. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 25, 2026

Submission Date

May 12, 2025

Acceptance Date

February 10, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 26 Number: 1

APA
Çelebi, İ., & Nacaroğlu, O. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 477-502. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1697807
AMA
1.Çelebi İ, Nacaroğlu O. Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. BAİBÜEFD. 2026;26(1):477-502. doi:10.17240/aibuefd.2026.-1697807
Chicago
Çelebi, İlker, and Oğuzhan Nacaroğlu. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 (1): 477-502. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1697807.
EndNote
Çelebi İ, Nacaroğlu O (March 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 1 477–502.
IEEE
[1]İ. Çelebi and O. Nacaroğlu, “Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”, BAİBÜEFD, vol. 26, no. 1, pp. 477–502, Mar. 2026, doi: 10.17240/aibuefd.2026..-1697807.
ISNAD
Çelebi, İlker - Nacaroğlu, Oğuzhan. “Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26/1 (March 1, 2026): 477-502. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1697807.
JAMA
1.Çelebi İ, Nacaroğlu O. Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. BAİBÜEFD. 2026;26:477–502.
MLA
Çelebi, İlker, and Oğuzhan Nacaroğlu. “Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 26, no. 1, Mar. 2026, pp. 477-02, doi:10.17240/aibuefd.2026. -1697807.
Vancouver
1.İlker Çelebi, Oğuzhan Nacaroğlu. Ortaokul Öğrencilerinin Deneysel Çalışmalara İlişkin Özyeterliklerinin İncelenmesi: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. BAİBÜEFD. 2026 Mar. 1;26(1):477-502. doi:10.17240/aibuefd.2026. -1697807