Systematic Reviews and Meta Analysis

Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez

Volume: 16 Number: 1 March 28, 2026
EN TR

Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez

Abstract

Bu çalışma, 2019-Nisan 2025 yılları arasında yapılmış nitel araştırmaları meta-sentez yöntemiyle inceleyerek uyum sınıfı uygulamasının göçmen öğrenciler üzerindeki etkilerini kapsayıcı eğitim ilkeleri bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çeşitli veri tabanlarından alınan, belirlenen dâhil edilme ölçütlerini karşılayan 28 nitel çalışma incelenmiştir. Veriler MAXQDA 24 yazılımı aracılığıyla tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Uyum sınıfının öğrenciler üzerindeki etkileri bulgularda; akademik gelişim, fiziki ortam, materyal, uygulama koşulları, duygusal ve sosyal gelişim, idari ve dijital sistemler olmak üzere altı kategori altındaki olumlu ve olumsuz kodlarla ortaya konmuştur. Bulgular, uyum sınıflarının Türkçe dil gelişimini desteklediğini, güvenli sınıf ortamıyla kaygıyı azalttığını, küçük sınıf mevcutlarının öğretmen ilgisini artırdığını, düzeye uygun materyallerin öğrenmeye katkı sağladığını, erken dil desteğinin adaptasyonu kolaylaştırdığını ve bazı esnek idari uygulamaların süreci desteklediğini göstermektedir. Buna karşılık, müfredat–hazırbulunuşluk uyumsuzluğu, etiketlenme ve sosyal yalıtılmışlık, uygunsuz mekânların sınıf olarak kullanılması, materyal dağıtımındaki eşitsizlikler, geç açılan sınıflar ve devamsızlık ile merkezi izleme eksiklikleri kapsayıcı eğitim ilkeleriyle çelişmektedir. Araştırmada ulaşılan bulgular, 24 olumlu koda karşılık 47 olumsuz kodun olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, nihai sentez bölümünde kapsayıcı eğitimin erişim, katılım, öğrenme çıktıları, eşitlik, farklılıklara değer verme ve aidiyet ilkeleri doğrultusunda bütüncül biçimde değerlendirilmiştir. Buna göre yalnızca modelin iyileştirilmesinin yeterli olmadığı kapsayıcı eğitim ilkeleriyle daha uyumlu modellerin gündeme alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretim programlarının öğrencilerin hazırbulunuşluğuna göre esnetilmesi, sınıfların yılın başında açılması ve ana akımla düzenli temasın sağlanması kapsayıcılığı güçlendirebilir. Ayrıca materyal ve dijital kaynakların adil dağıtımı ile merkezî izleme mekanizmalarının etkinleştirilmesi fırsat eşitliğini artıracaktır. Türkiye’nin mevcut tam zamanlı ayrı model yerine, push-in, hazırlık süreciyle desteklenen kademeli geçiş ya da kısmi pull-out gibi yaklaşımları dikkate alması, kapsayıcı eğitimin temel ilkeleri açısından daha bütüncül bir model geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Keywords

References

  1. Ainscow, M., Booth, T., & Dyson, A. (2006). Improving schools, developing inclusion. London: Routledge. Retrieved August 26, 2025, from https://www.perlego.com/book/1602138/improving-schools-developing-inclusion-pdf
  2. Ainscow, M. (2024). Every learner matters and matters equally: Making education inclusive. Paris: UNESCO. Retrieved August 19, 2025, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000388991
  3. *Amaç, Z. (2023). Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve uygulamalarına ilişkin görüşleri. (Yayın No. 840006) [Doktora tezi, Dicle Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden 6.1.2025 tarihinde erişilmiştir.
  4. Antony-Newman, M., & Niyozov, S. (2023). Barriers and facilitators for academic success and social integration of refugee students in Canadian and US K–12 schools: A meta-synthesis. Canadian Journal of Education , 46(4), 980–1012. Retrieved September 27, 2025, from https://doi.org/10.53967/cje-rce.5859
  5. Armstrong, F. (2008). Inclusive education. In G. Richards & F. Armstrong (Eds.), Key issues for teaching assistants: Working in diverse and inclusive classrooms (pp. 13–28). Routledge. Retrieved August 19, 2025, from https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1506661/1/Armstrong2008Inclusive7.pdf
  6. Aspfors, J., & Fransson, G. (2015). Research on mentor education for mentors of newly qualified teachers: A qualitative meta-synthesis. Teaching and Teacher Education, 48, 75–86. Retrieved October 1, 2025, from https://doi.org/10.1016/j.tate.2015.02.004
  7. *Atagül, M. G., Özen, R. B., Ergün, E., Akın, K., Özbayrak, G. ve Yaman, Ö. M. (2025). Rehber öğretmenlerin gözünden mülteci çocukların eğitimdeki sorunları ve okul sosyal hizmetinin önemi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(1), 127–148. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1406625 adresinden 4.7.2025 tarihinde erişilmiştir.
  8. Baecher, L., & Bell, A. (2017). Opportunity to teach: push-in and pull-out models of English learner instruction. International Multilingual Research Journal, 11(3), 173–191. Retrieved August 29, 2025, from http://dx.doi.org/10.22158/jecs.v1n1p53

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Inclusive Education

Journal Section

Systematic Reviews and Meta Analysis

Publication Date

March 28, 2026

Submission Date

October 14, 2025

Acceptance Date

January 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 16 Number: 1

APA
Çiftçi, E. (2026). Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 16(1), 440-478. https://doi.org/10.18039/ajesi.1803777
AMA
1.Çiftçi E. Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez. AJESI. 2026;16(1):440-478. doi:10.18039/ajesi.1803777
Chicago
Çiftçi, Emine. 2026. “Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 (1): 440-78. https://doi.org/10.18039/ajesi.1803777.
EndNote
Çiftçi E (March 1, 2026) Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 1 440–478.
IEEE
[1]E. Çiftçi, “Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez”, AJESI, vol. 16, no. 1, pp. 440–478, Mar. 2026, doi: 10.18039/ajesi.1803777.
ISNAD
Çiftçi, Emine. “Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16/1 (March 1, 2026): 440-478. https://doi.org/10.18039/ajesi.1803777.
JAMA
1.Çiftçi E. Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez. AJESI. 2026;16:440–478.
MLA
Çiftçi, Emine. “Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, vol. 16, no. 1, Mar. 2026, pp. 440-78, doi:10.18039/ajesi.1803777.
Vancouver
1.Emine Çiftçi. Uyum Sınıfı Modelinin Kapsayıcı Eğitim Açısından Değerlendirilmesi: Bir Meta-Sentez. AJESI. 2026 Mar. 1;16(1):440-78. doi:10.18039/ajesi.1803777