Review

İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi

Volume: 12 Number: 1 October 8, 2026
EN TR

İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi

Abstract

Dünyanın 4,5 milyar yıllık geçmişinde iklim sistemi birçok kez değişime uğramış, bu da hem yeryüzü şekillerinde hem de ekosistemlerde kalıcı etkiler bırakmıştır. İklim değişikliğinin etkilerinin en net gözlendiği yıllardan biri 2023 yılı olmuştur. Sera gazı seviyeleri, okyanus ısı içeriği ve küresel ortalama deniz seviyesi şimdiye kadarki en yüksek düzeylere ulaşmış; Temmuz 2023, kayıtların tutulduğu en sıcak ay olarak kayda geçmiştir. Antarktika'daki deniz buzu seviyeleri ve buz tabakalarında da rekor düzeyde erime gözlemlenmiştir. İklim değişikliğiyle birlikte aşırı hava olaylarının sıklığı artmış, bu durum gıda ve su güvenliği, sanitasyon, enerji üretimi ve tedarik zincirleri üzerinde ciddi tehditler oluşturmuştur. Artan afetler nedeniyle milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kalmıştır. Bu gelişmelerin insan sağlığı üzerindeki etkileri giderek artmaktadır. İklim değişikliği, temiz hava ve suya erişimden gıda güvenliğine kadar pek çok sağlık belirleyicisini olumsuz etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’ne göre, 2030-2050 yılları arasında iklim değişikliğinin yalnızca yetersiz beslenme, sıtma, ishal ve sıcak stresinden kaynaklı olarak yılda yaklaşık 250.000 ek ölüme yol açması beklenmektedir. Bu nedenle, iklim değişikliğiyle mücadelede halk sağlığı temelli, kapsayıcı stratejilerin gelişti- rilmesi kritik öneme sahiptir. Bu derlemenin amacı, iklim değişikliğinin sağlık ve küresel hastalık yükü üzerindeki etkilerini güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda incelemek ve sağlık politikalarında ortaya çıkan yeni gereksinimleri tartışmaktır. Ayrıca, iklim değişikliğine bağlı sağlık risklerinin küresel hastalık yükünün dağılımına etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Keywords

References

  1. 1- Watts N, Amann M, Arnell N, Ayeb-Karlsson S, Beagley J, Belesova K, Boykoff M, Byass P, Cai W, Campbell-Lendrum D, Capstick S, Chambers J, Coleman S, Dalin C, Daly M, Dasandi N, Dasgupta S, Davies M, Di Napoli C, Dominguez-Salas P, Drummond P, Dubrow R, Ebi KL, Eckelman M, Ekins P, Escobar LE, Georgeson L, Golder S, Grace D, Graham H, Haggar P, Hamilton I, Hartinger S, Hess J, Hsu SC, Hughes N, Jankin Mikhaylov S, Jimenez MP, Kelman I, Kennard H, Kiesewetter G, Kinney PL, Kjellstrom T, Kniveton D, Lampard P, Lemke B, Liu Y, Liu Z, Lott M, Lowe R, Martinez-Urtaza J, Maslin M, McAllister L, McGushin A, McMichael C, Milner J, Moradi-Lakeh M, Morrissey K, Munzert S, . The 2020 report of The Lancet Countdown on health and climate change: responding to converging crises. Lancet. 2021;397(10269):129-70.
  2. 2- Haines A, Ebi K. The Imperative for Climate Action to Protect Health. N Engl J Med. 2019;380(3):263-73.
  3. 3- World Health Organization. Climate change and health, 2024 (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-and-health).
  4. 4- T.C. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. İklim, 2024 (https://www.mgm.gov.tr/iklim/iklim.aspx?key=B).
  5. 5- World Meteorological Organization. Global climate indicators, 2024 (https://gcos.wmo.int/en/global-climate-indicators).
  6. 6- Akçakaya A, Sümer UM, Demircan M, Demir Ö, Atay H, Eskioğlu O, Gürkan H, Yazıcı B, Kocatürk A, Şensoy S, Bölük E, Arabacı H, Açar Y, Ekici M, Yağan S, Çukurçayır F. MGM, Yeni Senaryolar İle Türkiye İklim Projeksiyonları Ve İklim Değişikliği. Ankara. Meteoroloji Genel Müdürlüğü Matbaası, 2015.
  7. 7- United Nations Framework Convention On Climate Change, 1992. https://unfccc.int/files/essential_background/background_publications_htmlpdf/application/pdf/conveng.pdf.
  8. 8- Masson-Delmotte V, Zhai P (eds): IPCC, 2021: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA. https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_FullReport_small.pdf.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Health (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

October 8, 2026

Submission Date

July 31, 2025

Acceptance Date

November 18, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 1

APA
Nurmuhammed Pekdoğan, E., & Daymaz Yılmaz, D. (2026). İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi. Akdeniz Tıp Dergisi, 12(1). https://doi.org/10.53394/akd.1754271
AMA
1.Nurmuhammed Pekdoğan E, Daymaz Yılmaz D. İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi. Akd Med J. 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1754271
Chicago
Nurmuhammed Pekdoğan, Esra, and Didem Daymaz Yılmaz. 2026. “İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12 (1). https://doi.org/10.53394/akd.1754271.
EndNote
Nurmuhammed Pekdoğan E, Daymaz Yılmaz D (October 1, 2026) İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi. Akdeniz Tıp Dergisi 12 1
IEEE
[1]E. Nurmuhammed Pekdoğan and D. Daymaz Yılmaz, “İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi”, Akd Med J, vol. 12, no. 1, Oct. 2026, doi: 10.53394/akd.1754271.
ISNAD
Nurmuhammed Pekdoğan, Esra - Daymaz Yılmaz, Didem. “İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi”. Akdeniz Tıp Dergisi 12/1 (October 1, 2026). https://doi.org/10.53394/akd.1754271.
JAMA
1.Nurmuhammed Pekdoğan E, Daymaz Yılmaz D. İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi. Akd Med J. 2026;12. doi:10.53394/akd.1754271.
MLA
Nurmuhammed Pekdoğan, Esra, and Didem Daymaz Yılmaz. “İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi”. Akdeniz Tıp Dergisi, vol. 12, no. 1, Oct. 2026, doi:10.53394/akd.1754271.
Vancouver
1.Esra Nurmuhammed Pekdoğan, Didem Daymaz Yılmaz. İklim Değişikliği Ve Küresel Hastalık Yüküne Etkisi. Akd Med J. 2026 Oct. 1;12(1). doi:10.53394/akd.1754271