Research Article

Çocuk Dergilerinde Bilimin Doğası ve Bilim İnsanları: Bilim Çocuk Dergisi Örneği

Volume: 5 Number: 2 September 30, 2023
TR EN

Çocuk Dergilerinde Bilimin Doğası ve Bilim İnsanları: Bilim Çocuk Dergisi Örneği

Öz

Fen eğitiminin temel amaçlarından olan fen okuryazarı bireyler yetiştirebilmek için bilimin nasıl işlediğinin iyi kavranması gereklidir. Bilimin doğası fen dersi içerisinde kazandırılmaya çalışılan bir kazanım olsa da bilimin doğası ve bilim insanı ile ilgili anlayışların oluşmasında formal eğitim dışında birçok kaynak etkili olmaktadır. Bu kaynaklar içinde yazılı kitle iletişim araçlarından olan dergiler önemli bir yere sahiptir ve içeriklerinde bilimin ve bilim insanının nasıl sunulduğu oldukça önemlidir. Bu çalışmada önemli bir informal öğrenme kaynağı olan ve TÜBİTAK tarafından yayınlanan Bilim Çocuk dergisinin “Simit ve Peynir’le Bilim İnsanı Öyküleri” adlı çizgi öykülerde yer verilen bilimin doğası bileşenlerinin ve bilim insanının özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. 2007-2020 yılları arasındaki sayılarda yer alan 168 çizgi öykü içerik analizi ile analiz edilmiştir. Analizlerde araştırmacılar tarafından hazırlanan “Bilimin Doğası Bileşenleri Kontrol Listesi” ve “Bilim İnsanı Özellikleri Kontrol Listesi” kullanılmıştır. Yapılan incelemelerde, çizgi öykülerde bilimin doğası ve bilim insanı ile ilgili birçok özelliğe değinildiği tespit edilmiştir. Bilimin doğası ile ilgili olarak en sık değinilen bileşenlerin, “bilimsel bilginin kanıta dayalı olduğu”, bilimsel çalışmalarda gözlemin önemli olduğu”, “bilimsel bilginin, gözlemlerin ve çıkarımların birleşimini içerdiği”; en az değinilen bileşenlerin ise “bilimsel çalışmalar, içinde bulunduğu toplumun politik, sosyal ve kültürel yapısından etkilendiği”, “bilimsel bilgi değişebildiği”nin olduğu görülmüştür. Bilim insanları ile ilgili olarak en çok “meraklı” ve “iyi bir gözlemci” olmalarına değinildiği, en az ise “hayal gücüne sahip olma”nın vurgulandığı belirlenmiştir. Bilim Çocuk dergisinde yer alan çizgi anlatımların, bilimin doğası ve bilim insanı ile ilgili uygun bilgi ve düşünceler oluşturma konusunda iyi bir araç olacağı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. KAYNAKÇA Abd-El-Khalick, F., & Akerson, V.L. (2004). Learning about nature of science as conceptual change: Factors that mediate the development of preservice elementary teachers’ views of nature of science. Science Education, 88(5), 785–610. https://doi.org/10.1002/sce.10143
  2. Abd-El-Khalick, F., & Boujaoude, S. (1997). An exploratory study of knowledge base for science teaching. Journal of Research in Science Teaching, 34(7), 673– 699.
  3. Abd‐El‐Khalick, F., Bell, R. L., & Lederman, N. G. (1998). The nature of science and instructional practice: Making the unnatural natural. Science education, 82(4), 417-436. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-237X(199807)82:4<417:AID-SCE>3.0CO;2-E
  4. Abd‐El‐Khalick, F., Waters, M., & Le, A. P. (2008). Representations of nature of science in high school chemistry textbooks over the past four decades. Journal of Research in Science Teaching, 45(7), 835-855. https://doi.org/10.1002/tea.20226
  5. Akbaba, S. A., Kökçü, Y., & Demirel, Ş. (2018). Bilim Çocuk adlı e-dergi üzerine bir inceleme. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 704-728. http://dx.doi.org/10.14225/Joh1453
  6. Alabaş, R. & Kamer, S. T. (2016). “Afacan Çocuk Gözü” dergisi ve çocuğun vatandaş olarak eğitimi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic] Prof. Dr. Hayati Akyol Armağanı], 11(3), 77-92. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9273
  7. Alabaş, R. (2018). Çocuk Haftası dergisi ve çocuk eğitimi açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(5), 1765-1784. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3077
  8. Appelget, J., Matthews, C. E., Hildreth, D. P., & Daniel M. L. (2002). Teaching the history of science to students with learning disabilities. Intervention in School and Clinic, 37(5): 298-303.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2023

Submission Date

August 1, 2023

Acceptance Date

September 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 5 Number: 2

APA
Laçin Şimşek, C., & Küçük Ergün, A. (2023). Çocuk Dergilerinde Bilimin Doğası ve Bilim İnsanları: Bilim Çocuk Dergisi Örneği. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 543-565. https://doi.org/10.38151/akef.2023.69