Keşmir’de Krallar Eliyle Yükselen Budizm

ABSTRACT Kashmir has attracted attention due to its geographical location, hosting political, military, religious, and commercial events from the past to the present, and accommodating different religious elements within its borders. In Kashmir, where the majority of the population is Muslim today, religions and beliefs such as Naga, Buddhism, Hinduism, and Islam have dominated throughout history. Among these beliefs, Buddhism in particular flourished in Kashmir and spread from there to many parts of the world. The efforts of the Maurya King Ashoka (273 BC or 269-232 BC) and the Kushan King Kanishka (78-120 AD), who reigned in different periods in India, to spread Buddhism during their rule in Kashmir and the Buddhist councils held during their rule are of considerable importance in terms of the history of Buddhism. Originally a proponent of Hinduism, Ashoka embraced Buddhism under the influence of a Buddhist monk he met over time. He devoted himself to spreading Buddhism, personally visiting the lands he ruled and sending missionaries to neighboring countries, thereby pioneering the spread of Buddhism across vast territories. Similarly, during the early years of his reign, the non-Buddhist Kushan King Kanishka also developed an affinity for Buddhism over time and patronized Kashmiri monks to spread this belief. During this period, the activities of various rulers aimed at spreading Buddhism had a profound impact on the socio-cultural fabric of Kashmir and its surroundings for centuries. Along with all these issues, our study explains the Buddhist councils and their importance in shaping the religious geography of the country. Keywords: Kashmir, Religion, Buddhism, Council, King Ashoka, King Kanishka.

ÖZET Keşmir sahip olduğu coğrafi konumuyla geçmişten günümüze siyasi, askeri, dini ve ticari hadiselere ev sahipliği yapması ve farklı dinî unsurları bünyesinde bulundurması sebebiyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Günümüzde nüfusunun çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu Keşmir’de, tarihsel süreç içerisinde sırasıyla Naga, Budizm, Hinduizm ve İslamiyet gibi din ve inanışlar hâkim olmuştur. Bu inanışlar arasında özellikle Budizm, Keşmir’de hayat bulmuş ve dünyanın birçok yerine de buradan yayılmıştır. Hindistan’da farklı dönemlerde hüküm sürmüş olan Maurya Kralı Aşoka (MÖ.273 veya MÖ. 269-232) ve Kuşan Kralı Kanişka’nın (MS. 78-120) Keşmir’e hâkim oldukları yıllarda, Budizm’in yayılması yolundaki çabaları ve hâkimiyetleri döneminde yapılan Budist konsillerin, Budizm tarihi açısından önemi dikkate değerdir. Önceleri Hinduizm’in savunucularından iken zaman içerisinde tanıştığı Budist bir keşişin etkisiyle Budizm’i benimseyen Aşoka, kendisini Budizm’in yayılmasına adamış, hâkimiyet kurduğu yerlere bizzat kendisi giderken civar ülkelere de misyonerlerini göndermek suretiyle Budizm’in geniş coğrafyalarda yayılmasına öncülük etmiştir. Benzer şekilde, iktidarının ilk yıllarında Budist olmayan Kuşan Kralı Kanişka da zamanla Budizm’e yakınlık duyarken bu inanışın yayılması için Keşmirli rahipleri himaye etmiştir. Bu dönemde farklı hükümdarların, Budizm’in yayılmasına yönelik faaliyetlerinin tesiri yüzyıllar boyunca Keşmir ve çevresinin sosyo-kültürel dokusunu da derinden etkilemiştir. Bütün bu hususlarla birlikte ülkenin dini coğrafyasının şekillenmesinde Budist konsilleri ve bunların önemi çalışmamızda izah edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Keşmir, Din, Budizm, Konsil, Kral Aşoka, Kral Kanişka.