BUDDHISM RISING BY THE HANDS OF KINGS IN KASHMIR

Yıl 2026, Sayı: 33, 1 - 11, 26.02.2026

Neslihan Durak , Saadet Şeker

https://doi.org/10.33404/anasay.1784864

https://izlik.org/JA88PC84NA

Öz

ABSTRACT
Kashmir has attracted attention due to its geographical location, hosting political, military, religious, and commercial events from the past to the present, and accommodating different religious elements within its borders. In Kashmir, where the majority of the population is Muslim today, religions and beliefs such as Naga, Buddhism, Hinduism, and Islam have dominated throughout history. Among these beliefs, Buddhism in particular flourished in Kashmir and spread from there to many parts of the world. The efforts of the Maurya King Ashoka (273 BC or 269-232 BC) and the Kushan King Kanishka (78-120 AD), who reigned in different periods in India, to spread Buddhism during their rule in Kashmir and the Buddhist councils held during their rule are of considerable importance in terms of the history of Buddhism. Originally a proponent of Hinduism, Ashoka embraced Buddhism under the influence of a Buddhist monk he met over time. He devoted himself to spreading Buddhism, personally visiting the lands he ruled and sending missionaries to neighboring countries, thereby pioneering the spread of Buddhism across vast territories. Similarly, during the early years of his reign, the non-Buddhist Kushan King Kanishka also developed an affinity for Buddhism over time and patronized Kashmiri monks to spread this belief. During this period, the activities of various rulers aimed at spreading Buddhism had a profound impact on the socio-cultural fabric of Kashmir and its surroundings for centuries. Along with all these issues, our study explains the Buddhist councils and their importance in shaping the religious geography of the country.

Keywords: Kashmir, Religion, Buddhism, Council, King Ashoka, King Kanishka.

Anahtar Kelimeler

Kashmir , Religion , Buddhism , Counsil , King Ashoka , King Kanishka

Destekleyen Kurum

The BAP unit of İnönü University.

Teşekkür

This study was produced from the doctoral thesis titled “The Sultanate of Kashmir (1339-1586),” supported by the BAP unit of İnönü University. We extend our gratitude to the BAP unit of İnönü University.

Keşmir’de Krallar Eliyle Yükselen Budizm

https://izlik.org/JA88PC84NA

Öz

ÖZET
Keşmir sahip olduğu coğrafi konumuyla geçmişten günümüze siyasi, askeri, dini ve ticari hadiselere ev sahipliği yapması ve farklı dinî unsurları bünyesinde bulundurması sebebiyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Günümüzde nüfusunun çoğunluğunu Müslümanların oluşturduğu Keşmir’de, tarihsel süreç içerisinde sırasıyla Naga, Budizm, Hinduizm ve İslamiyet gibi din ve inanışlar hâkim olmuştur. Bu inanışlar arasında özellikle Budizm, Keşmir’de hayat bulmuş ve dünyanın birçok yerine de buradan yayılmıştır. Hindistan’da farklı dönemlerde hüküm sürmüş olan Maurya Kralı Aşoka (MÖ.273 veya MÖ. 269-232) ve Kuşan Kralı Kanişka’nın (MS. 78-120) Keşmir’e hâkim oldukları yıllarda, Budizm’in yayılması yolundaki çabaları ve hâkimiyetleri döneminde yapılan Budist konsillerin, Budizm tarihi açısından önemi dikkate değerdir. Önceleri Hinduizm’in savunucularından iken zaman içerisinde tanıştığı Budist bir keşişin etkisiyle Budizm’i benimseyen Aşoka, kendisini Budizm’in yayılmasına adamış, hâkimiyet kurduğu yerlere bizzat kendisi giderken civar ülkelere de misyonerlerini göndermek suretiyle Budizm’in geniş coğrafyalarda yayılmasına öncülük etmiştir. Benzer şekilde, iktidarının ilk yıllarında Budist olmayan Kuşan Kralı Kanişka da zamanla Budizm’e yakınlık duyarken bu inanışın yayılması için Keşmirli rahipleri himaye etmiştir. Bu dönemde farklı hükümdarların, Budizm’in yayılmasına yönelik faaliyetlerinin tesiri yüzyıllar boyunca Keşmir ve çevresinin sosyo-kültürel dokusunu da derinden etkilemiştir. Bütün bu hususlarla birlikte ülkenin dini coğrafyasının şekillenmesinde Budist konsilleri ve bunların önemi çalışmamızda izah edilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Keşmir, Din, Budizm, Konsil, Kral Aşoka, Kral Kanişka.

Anahtar Kelimeler

Keşmir , Din , Budizm , Konsil , Kral Aşoka , Kral Kanişka

Destekleyen Kurum

İnönü Üniversitesi Bap Birimi

Teşekkür

Bu çalışma İnönü Üniversitesi Bap birimi tarafından desteklenen “Keşmir Sultanlığı (1339-1586)’’ adlı doktora tezinden üretilmiştir. İnönü Üniversitesi Bap birimine teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

• Akbulut, D. A. (1984). Arap Fütuhatına Kadar Maveraünnehir ve Horasan’da Türkler (MÖ. II-MS. VII. yy.). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
• Aydın, F. (2021). Hint Dinlerine Giriş (Hinduizm, Cayinizm, Budizm, Sihizm), Ankara: Eski Yeni Yayınları.
• Bamzai, P. N. K. (1994). Culture and Political History of Kashmir I: Ancient Kashmir. New Delhi: MD Publications Pvt. Ltd.
• Barua, B. M. (1946). Aşoka and His Inscriptions I-II. Calcutta: New Age Publishers Ltd.
• Bayur, Y. H. (1987). Hindistan Tarihi I. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Beal, S. (1884). Buddist Record of The Western World I. London: Trübner&Co., Ludgate Hill.
• Beal, S. (1911). The Life Of Hiuen Tsiang. London: Kegan Paul, Trenchc, Trübner& Co. Ltd.
• Berzin, A. (2006). Moğol İmparatorluğundan Önce Budist ve İslami Kültürler Açısından Tarihsel Etkileşim. Yeşim Özben (Çev.) e- Kitap.
• Bhandarkar, D. R. (1925). Aşoka. Calcutta: University of Calcutta.
• Cöhce, S. (2002). Hindistan'da İlk Türk Hâkimiyeti: Kuşanlar ve Akhunlar, Türkler Ansiklopedisi I. Yeni Türkiye Yayınları. 815-820.
• Çeliktaş, M. M. (2016). Sanskrit Eser Racatarangini’de Ak Hun Hükümdarı Mihirakula ile İlgili Satırlar. Gazi Türkiyat, 18, 163-170.
• Dames, M. L. (1977). Keşmir. Millî Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi. VI. 601-608.
• Demirci, K. (1998). Hinduizm. Diyanet İslam Ansiklopedisi. XVIII. 112-116.
• Diakov, V. & Kovalev, S. (1987). İlk Çağ Tarihi: Ortadoğu, Uzakdoğu, Eski Yunan. Ö. İnce. (nşr.) Ankara: V Yayınları.
• Dietz, S. (2007). Buddhism in Gandhara. Ann Heirman & Stephan Peter Bumbacher (Ed.) The Spread of Buddhism. (ss. 49-75). Boston: Brill NV.
• Durak, N. (2008). Hindistan’da Saka, Kuşan ve Akhunlar. Tarihte Türk-Hint İlişkileri Sempozyumu Bildirileri. 25-28 Haziran 2007. Türk Tarih Kurumu Yayınları. 139-144.
• Durak, N. (2020). Zenginlikler Ülkesi Hindistan ve Kültüründen Örnekler’’, Yahya Başkan (Ed.) Sabit Duman Armağanı (ss. 59-75). Ankara: Sonçağ Akademi Yayıncılık.
• Dutt, J. C. (1879). Kings of Kashmira I (Being a Translation of the Sanskrita Work Rajatarangini of Kahlana Pandita). London.
• Dutt, N. (1985). Buddhism in Kashmir. Delhi: Eastern Book Linkers.
• El-Birûni, E. R. M. b. A. (2023). Tahkiku Ma li'l-Hind (Biruni'nin Gözüyle Hindistan). Kıvameddin Burslan (Çev.) Ali İhsan Yitik (Yayına Haz. ve Notlandıran). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Gervis, P. (1954). This is Kashmir. London: Cassell& Company Ltd.
• Göçmen, A. & Güç, A. (2022). Konsillerin Budizm Tarihindeki Yeri ve Önemi. İhya Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi. 8(2), 893-913.
• Hamilton, A. (1906). Afghanistan, London: William Heinemann.
• Harman, Ö. F. (2002). Konsil. Diyanet İslam Ansiklopedisi. XXVI. 175-178.
• Havell, E. B. (1968). The History of Aryan Rule in India. Londra.
• Heirman, A. & Bumbacher, S. P. (2007). The Spread of Buddhism, Brill NV: Boston.
• Hussain, A. (1991). Wounded Paradise, Srinagar.
• İnan, A. (1968). Makaleler ve İncelemeler. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Kayalı, Y. & Hakman, I. (2021). Eskiçağ Hindistan Tarihinin İki Buddhist Hamisi: Maurya İmparatoru Aşoka ve Kuşan Kralı Kanişka. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Doğu Dilleri Dergisi. 6 (1). 1-16.
• Kayalı, Y. (2015). Hindistan Kuşan İmparatorluğunun Yükselme Dönemi ve Kral Kanişka (MS 78-99). Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. 55(2). 189-204.
• Kenndey, J. (1912). The Secret of Kanişka. The Journal of The Royal Asiatic Society. Cambridge University Press, 665-688.
• Khan, N. A. (2009). Islam, Women, and Violence in Kashmir, Between India and Pakistan. New Delhi: Palgrave Macmillan.
• Konukçu, E. (1973). Kuşan ve Akhunlar Tarihi. Ankara: Sevinç Matbaası.
• Kulke, H.& Rothermund, D. (2010). A History of India, Malaysia: A John Wiley & Sons, Ltd., Publication.
• Mesudi, (2004). Murûc Ez-Zeheb (Altın Bozkırlar) (Çev. Dr. Ahsen Batur). İstanbul: Selenge Yayınları.
• Murphey, R. & Stapleton, K. (2023). Asya Tarihi (Çev. Uğur Gezen), İstanbul: Albaraka Yayınları.
• Ögel, B. (1981). Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi I-II. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Parmu, R. K. (1969). A History of Muslim Rule In Kashmir (1320-1819), New Delhi: New Age Printing Press.
• Ray, S. C. (1970). Early History and Culture of Kashmir. New Delhi: Munshiram Manoharlal Oriental Publishers.
• Rosenfield, J. M. (1967). The Dynastic Arts of The Kushanas, Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
• Ruben, W. (1947). Eski Hint Tarihi (Çev. Ziya Şenbay). Ankara: Salon Yayınları.
• Ruben, W. (2000). Eski Metinlere Göre Budizm (Budacılığın Diyalektik Yorumu). Yayına Haz. Lütfü Bozkurt. İstanbul: Okyanus Yayıncılık.
• Sen, T. (2004). Kashmir, Tang China and The Southern Hindukush Region, Journal of Asian History. XXXVIII/II. 141-162.
• Smith, V. A. (1914). The Early History of India From 600 BC to The Muhommadan Conquest. London: Oxford Clarendon Press.
• Smith, V. A. (1919). Asoka The Buddhist Emperor of İndia. Oxford: Oxford University Press.
• Stamp, L. D. (1946). Asia; A Regional and Economic Geography. London: Methuen & Co. Ltd.
• Stein, B. (2015). Hindistan Tarihi. David Arnold. (İng. Bask. Der.) Müfit Günay. (İngilizceden Çev.) İstanbul: İnkılap Kitabevi.
• Stein, M. A. (1961). Kalhana’s Rajatarangini I-II. Delhi: Archibald Constable And Company, Ltd.
• Stein. M. A. (1899). The Ancient Geography of Kashmir. Calcutta: Baptist Mission Press.
• Sufi, G. M. & Litt, M. A. D. (1974). Kashir (Being a History of Kashmir From The Earliest Times to Our Own). Cammu: Ligth& Life Publishers.
• Sumi, T. D. (1980). Kanishka’s Buddhist Council in Kashmir. Heritage of Kashmir. F. M. Hassnaın. (Ed.). Kashmir: Gulshan Publishers. (ss. 33-39).
• Şahbaz, D. (2020). Keşmir: Uygarlıktan Tutsaklığa. Ankara: Gazi Kitabevi.
• Şahbaz. D. (2019). İki Ulus Teorisi Işığında Pakistan’ın Kuruluşu ve Bir Sorunsal Olarak Keşmir. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Thapar, R. (2017). Asoka and The Decline of The Mauryas. Yayınlanmamış doktora tezi, London University: London.
• Togan, A. Z. V. (1964). “Huen-Çang’a Göre Eftalitlerin Menşei Meselesi”, İslam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi. 4(1-2). 58-61.
• Tripathi, R. S.. (1942). History of Ancient India. Benares: Nand Kishore &Bros.
• Tümer, G.. (1992). Budizm. Diyanet İslam Ansiklopedisi. VI. s. 352-360.
• TDK. (1974). Tarih Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını.
• Yazıcı, T. (1992). Belh. Diyanet İslam Ansiklopedisi. V. 410-411.
• Yule, H. (1903). The Travels Of Marco Polo I. New York.