Gri Ufuklar: Türkiye’nin Yaşlanan Nüfusu ve Sosyal Politika Gereksinimleri

Abstract

Türkiye, hızla yaşlanan nüfus yapısıyla demografik dönüşüm sürecinin kritik bir eşiğinde bulunmaktadır. 2024 yılı itibarıyla 65 yaş üstü nüfus oranı %10,6’ya yükselmiştir. TÜİK projeksiyonlarına göre bu oran 2060’ta %27’ye, 2100 yılında ise her üç kişiden birinin yaşlı olacağı bir düzeye ulaşacaktır. Bu demografik değişim; sosyal güvenlik sistemleri, iş gücü piyasası, aile yapısı ve ekonomik sürdürülebilirlik üzerinde önemli baskılar oluşturmaktadır. Azalan doğurganlık oranları nedeniyle genç nüfus daralmakta ve iş gücüne katılım oranı düşerken, yaşlı nüfusun yalnızlık, bakım ve sosyal destek ihtiyacı giderek artmaktadır. Bakım sorumluluğunun büyük ölçüde kadınlar tarafından üstlenilmesi, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini derinleştirirken, mevcut sosyal güvenlik sistemi artan mali yükleri karşılamakta zorlanmaktadır. Uluslararası deneyimler, özellikle Japonya, Almanya ve İsveç örnekleri; yaşlanan nüfusa uyum sağlayabilmek için teknoloji odaklı bakım modelleri, dijital kapsayıcılık, kamu-aile iş birliği ve uzun dönemli bakım sigortası gibi stratejilerin etkili olabileceğini göstermektedir. Türkiye’nin demografik yaşlanmayı bir krize dönüşmeden yönetebilmesi için doğurganlığı teşvik eden sosyal politikaların geliştirilmesi, bakım hizmeti altyapısının güçlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin reforme edilmesi ve aileyi destekleyici mekanizmaların hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin demografik yaşlanma sürecine uyum sağlayabilmesi için kapsamlı, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir politika çerçevesi sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada doküman analizi tekniği kullanılmış elde edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

• Demografik Yaşlanma
• Sosyal Güvenlik
• Yaşlı Bakımı
• Doğurganlık Politikası
• Sürdürülebilir Politika

Gray Horizons: Turkey's Aging Population and Social Policy Needs

Abstract

Turkey is at a critical juncture in its demographic transition, characterized by a rapidly aging population. As of 2024, the proportion of individuals aged 65 and above reached 10.6%. According to projections by the Turkish Statistical Institute (TÜİK), this rate is expected to rise to 27% by 2060 and reach one-third of the total population by 2100. This demographic shift exerts significant pressures on social security systems, labor markets, family structures, and economic sustainability. Declining fertility rates result in a shrinking young population and reduced labor force participation, while the elderly face increasing challenges related to social isolation, care, and support. The burden of care predominantly falls on women, exacerbating gender inequalities, and the current social security system struggles to meet the rising financial demands. International experiences, particularly from Japan, Germany, and Sweden, indicate that technology-driven care models, digital inclusion, public-family partnerships, and long-term care insurance can effectively address the challenges of an aging population. To manage demographic aging proactively and prevent it from becoming a crisis, Turkey needs to implement social policies that encourage fertility, strengthen care infrastructure, reform the social security system, and establish family supportive mechanisms. This study aims to provide a comprehensive, practical, and sustainable policy framework to enable Turkey to adapt effectively to its demographic aging process. Document analysis technique was used in the research and suggestions were made in line with the findings obtained.

Keywords

• Demographic Aging
• Social Security
• Elderly Care
• Fertility Policy
• Sustainable Policy

References

1. Aydın, S., & Karaca, F. (2021). Yaşlı bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi ve memnuniyet düzeyi: Türkiye örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 789–812.
2. Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend. (2023). DigitalPakt Alter. https://www.digitalpakt-alter.de/
3. Bloom, D. E., Freedman, M., & Schröder-Butterfill, E. (2011). Implications of Population Aging for Economic Growth. National Bureau of Economic Research Working Paper No. 16705.
4. Cabinet Office Japan. (2022). Annual report on the aging society: 2022. https://www8.cao.go.jp/kourei/english/
5. Courtin, E., & Knapp, M. (2017). Social isolation, loneliness and health in old age: A scoping review. Health & Social Care in the Community, 25(3), 799–812. https://doi.org/10.1111/hsc.12311
6. Cumming, E., & Henry, W. E. (1961). Growing old: The process of disengagement. Basic Books.
7. Demirtaş, H. (2022). Türkiye’de yaşlı bakım hizmetlerinin dönüşümü: Kamusal ve özel bakım modelleri. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(2), 145–163.
8. EIGE. (2020). Gender inequalities in care and consequences for the labour market. https://eige.europa.eu/

9. Erdem, M., & Öztürk, M. (2018). Emeklilik sistemi ve yaşlı yoksulluğu üzerine bir değerlendirme. Sosyal Güvenlik Dergisi, 8(1), 55–72.
10. Folbre, N. (2012). For love and money: Care provision in the United States. Russell Sage Foundation.
11. Gauthier, A. H. (2007). The impact of family policies on fertility in industrialized countries: A review of the literature. Population Research and Policy Review, 26(3), 323–346.
12. Harper, S. (2014). Economic and social implications of aging societies. Science, 346(6209), 587–591. https://doi.org/10.1126/science.1254405
13. International Labour Organization (ILO). (2022). Care at work: Investing in care leave and services for a more gender-equal world of work. Geneva: ILO.
14. Kaya, A. (2019). Türkiye’de yaşlanma politikalarının sosyal boyutu: Yaşlılık ve refah devleti ilişkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 112–130.
15. Konca, M., Yalçın Balçık, P., & Biçer, İ. (2021). Yaşlı nüfus ile sağlık harcamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Panel veriye dayalı bir uygulama. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26, 314–324.
16. Lutz, W., Skirbekk, V., & Testa, M. R. (2006). The low-fertility trap hypothesis: Forces that may lead to further postponement and fewer births in Europe. Vienna Yearbook of Population Research, 4, 167–192. https://doi.org/10.1553/populationyearbook2006s167
17. Muramatsu, N., & Akiyama, H. (2011). Japan: Super-aging society preparing for the future. The Gerontologist, 51(4), 425–432. https://doi.org/10.1093/geront/gnr067
18. OECD. (2023a). Pensions at a glance 2023: OECD and G20 indicators. https://www.oecd.org/
19. OECD. (2023b). Public policies for ageing societies: International lessons. https://www.oecd.org/
20. Phillipson, C. (2013). Ageing. Cambridge: Polity Press.
21. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2023). Sosyal Güvenlik Kurumu 2023 Faaliyet Raporu. https://www.sgk.gov.tr/
22. Szebehely, M., & Meagher, G. (2018). Nordic eldercare – weak universalism becoming weaker? Journal of European Social Policy, 28(3), 294–308. https://doi.org/10.1177/0958928717735062
23. Şentürk, E. (2020). Huzurevi hizmetlerinde yaşlı bakım kalitesi: Nitel bir inceleme. Sağlık ve Toplum, 30(2), 33–48.
24. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023, Mart 21). İstatistiklerle kadın, 2023. https://data.tuik.gov.tr/
25. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024, Temmuz 30). Nüfus projeksiyonları, 2023–2100. https://data.tuik.gov.tr/
26. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, Nisan 25). Aktif yaşlanma endeksi 2024. https://data.tuik.gov.tr/
27. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2022). World population prospects 2022. United Nations. https://population.un.org/wpp/
28. Walker, A. (2002). A strategy for active ageing. International Social Security Review, 55(1), 121–139. https://doi.org/10.1111/1468-246X.00118
29. WHO. (2020). Decade of healthy ageing: Baseline report. https://www.who.int/
30. World Health Organization. (2020). Decade of healthy ageing 2020–2030: Baseline report. Geneva: WHO.
31. WHO. (2021). World report on ageing and health. https://www.who.int/
32. World Bank. (2022). Population aging and the future of public pension systems: Global monitoring report. World Bank Group.
33. World Bank. (2022). Challenges of population aging in emerging economies. https://www.worldbank.org/
34. World Bank. (2023). World development indicators: Age dependency ratio and population structure. https://data.worldbank.org/