Gri Ufuklar: Türkiye’nin Yaşlanan Nüfusu ve Sosyal Politika Gereksinimleri

Yıl 2026, Sayı: 33, 330 - 346, 26.02.2026

Mustafa Öztürk

https://doi.org/10.33404/anasay.1814719

https://izlik.org/JA45MU97KP

Öz

Türkiye, hızla yaşlanan nüfus yapısıyla demografik dönüşüm sürecinin kritik bir
eşiğinde bulunmaktadır. 2024 yılı itibarıyla 65 yaş üstü nüfus oranı %10,6’ya
yükselmiştir. TÜİK projeksiyonlarına göre bu oran 2060’ta %27’ye, 2100 yılında ise
her üç kişiden birinin yaşlı olacağı bir düzeye ulaşacaktır. Bu demografik değişim;
sosyal güvenlik sistemleri, iş gücü piyasası, aile yapısı ve ekonomik sürdürülebilirlik
üzerinde önemli baskılar oluşturmaktadır. Azalan doğurganlık oranları nedeniyle
genç nüfus daralmakta ve iş gücüne katılım oranı düşerken, yaşlı nüfusun yalnızlık,
bakım ve sosyal destek ihtiyacı giderek artmaktadır. Bakım sorumluluğunun büyük
ölçüde kadınlar tarafından üstlenilmesi, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini
derinleştirirken, mevcut sosyal güvenlik sistemi artan mali yükleri karşılamakta
zorlanmaktadır. Uluslararası deneyimler, özellikle Japonya, Almanya ve İsveç
örnekleri; yaşlanan nüfusa uyum sağlayabilmek için teknoloji odaklı bakım modelleri,
dijital kapsayıcılık, kamu-aile iş birliği ve uzun dönemli bakım sigortası gibi
stratejilerin etkili olabileceğini göstermektedir. Türkiye’nin demografik yaşlanmayı
bir krize dönüşmeden yönetebilmesi için doğurganlığı teşvik eden sosyal politikaların
geliştirilmesi, bakım hizmeti altyapısının güçlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin
reforme edilmesi ve aileyi destekleyici mekanizmaların hayata geçirilmesi
gerekmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin demografik yaşlanma sürecine uyum
sağlayabilmesi için kapsamlı, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir politika çerçevesi
sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmada doküman analizi tekniği kullanılmış elde
edilen bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Demografik Yaşlanma , Sosyal Güvenlik , Yaşlı Bakımı , Doğurganlık Politikası , Sürdürülebilir Politika

Gray Horizons: Turkey's Aging Population and Social Policy Needs

https://izlik.org/JA45MU97KP

Öz

Turkey is at a critical juncture in its demographic transition, characterized by a
rapidly aging population. As of 2024, the proportion of individuals aged 65 and above
reached 10.6%. According to projections by the Turkish Statistical Institute (TÜİK),
this rate is expected to rise to 27% by 2060 and reach one-third of the total population
by 2100. This demographic shift exerts significant pressures on social security
systems, labor markets, family structures, and economic sustainability. Declining
fertility rates result in a shrinking young population and reduced labor force
participation, while the elderly face increasing challenges related to social isolation,
care, and support. The burden of care predominantly falls on women, exacerbating
gender inequalities, and the current social security system struggles to meet the rising
financial demands. International experiences, particularly from Japan, Germany, and
Sweden, indicate that technology-driven care models, digital inclusion, public-family
partnerships, and long-term care insurance can effectively address the challenges of an aging population. To manage demographic aging proactively and prevent it from
becoming a crisis, Turkey needs to implement social policies that encourage fertility,
strengthen care infrastructure, reform the social security system, and establish family
supportive mechanisms. This study aims to provide a comprehensive, practical, and
sustainable policy framework to enable Turkey to adapt effectively to its demographic
aging process. Document analysis technique was used in the research and suggestions
were made in line with the findings obtained.

Anahtar Kelimeler

Demographic Aging , Social Security , Elderly Care , Fertility Policy , Sustainable Policy

Kaynakça

• Aydın, S., & Karaca, F. (2021). Yaşlı bireylerin sağlık hizmetlerine erişimi ve memnuniyet düzeyi: Türkiye örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 789–812.
• Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend. (2023). DigitalPakt Alter. https://www.digitalpakt-alter.de/
• Bloom, D. E., Freedman, M., & Schröder-Butterfill, E. (2011). Implications of Population Aging for Economic Growth. National Bureau of Economic Research Working Paper No. 16705.
• Cabinet Office Japan. (2022). Annual report on the aging society: 2022. https://www8.cao.go.jp/kourei/english/
• Courtin, E., & Knapp, M. (2017). Social isolation, loneliness and health in old age: A scoping review. Health & Social Care in the Community, 25(3), 799–812. https://doi.org/10.1111/hsc.12311
• Cumming, E., & Henry, W. E. (1961). Growing old: The process of disengagement. Basic Books.
• Demirtaş, H. (2022). Türkiye’de yaşlı bakım hizmetlerinin dönüşümü: Kamusal ve özel bakım modelleri. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(2), 145–163.
• EIGE. (2020). Gender inequalities in care and consequences for the labour market. https://eige.europa.eu/
• Erdem, M., & Öztürk, M. (2018). Emeklilik sistemi ve yaşlı yoksulluğu üzerine bir değerlendirme. Sosyal Güvenlik Dergisi, 8(1), 55–72.
• Folbre, N. (2012). For love and money: Care provision in the United States. Russell Sage Foundation.
• Gauthier, A. H. (2007). The impact of family policies on fertility in industrialized countries: A review of the literature. Population Research and Policy Review, 26(3), 323–346.
• Harper, S. (2014). Economic and social implications of aging societies. Science, 346(6209), 587–591. https://doi.org/10.1126/science.1254405
• International Labour Organization (ILO). (2022). Care at work: Investing in care leave and services for a more gender-equal world of work. Geneva: ILO.
• Kaya, A. (2019). Türkiye’de yaşlanma politikalarının sosyal boyutu: Yaşlılık ve refah devleti ilişkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 112–130.
• Konca, M., Yalçın Balçık, P., & Biçer, İ. (2021). Yaşlı nüfus ile sağlık harcamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Panel veriye dayalı bir uygulama. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26, 314–324.
• Lutz, W., Skirbekk, V., & Testa, M. R. (2006). The low-fertility trap hypothesis: Forces that may lead to further postponement and fewer births in Europe. Vienna Yearbook of Population Research, 4, 167–192. https://doi.org/10.1553/populationyearbook2006s167
• Muramatsu, N., & Akiyama, H. (2011). Japan: Super-aging society preparing for the future. The Gerontologist, 51(4), 425–432. https://doi.org/10.1093/geront/gnr067
• OECD. (2023a). Pensions at a glance 2023: OECD and G20 indicators. https://www.oecd.org/
• OECD. (2023b). Public policies for ageing societies: International lessons. https://www.oecd.org/
• Phillipson, C. (2013). Ageing. Cambridge: Polity Press.
• Sosyal Güvenlik Kurumu. (2023). Sosyal Güvenlik Kurumu 2023 Faaliyet Raporu. https://www.sgk.gov.tr/
• Szebehely, M., & Meagher, G. (2018). Nordic eldercare – weak universalism becoming weaker? Journal of European Social Policy, 28(3), 294–308. https://doi.org/10.1177/0958928717735062
• Şentürk, E. (2020). Huzurevi hizmetlerinde yaşlı bakım kalitesi: Nitel bir inceleme. Sağlık ve Toplum, 30(2), 33–48.
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2023, Mart 21). İstatistiklerle kadın, 2023. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2024, Temmuz 30). Nüfus projeksiyonları, 2023–2100. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, Nisan 25). Aktif yaşlanma endeksi 2024. https://data.tuik.gov.tr/
• United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2022). World population prospects 2022. United Nations. https://population.un.org/wpp/
• Walker, A. (2002). A strategy for active ageing. International Social Security Review, 55(1), 121–139. https://doi.org/10.1111/1468-246X.00118
• WHO. (2020). Decade of healthy ageing: Baseline report. https://www.who.int/
• World Health Organization. (2020). Decade of healthy ageing 2020–2030: Baseline report. Geneva: WHO.
• WHO. (2021). World report on ageing and health. https://www.who.int/
• World Bank. (2022). Population aging and the future of public pension systems: Global monitoring report. World Bank Group.
• World Bank. (2022). Challenges of population aging in emerging economies. https://www.worldbank.org/
• World Bank. (2023). World development indicators: Age dependency ratio and population structure. https://data.worldbank.org/