Osmanlı Devleti’nde Asker Kaynağı Olarak İhtida

In the Ottoman Empire, in order to recruit Kapıkulu soldiers through the devşirme and pençik methods, religious change, that is, conversion to Islam, was required. Conversion through these methods is generally evaluated in the literature as forced religious conversion, and it is accepted that Kapıkulu also operated on this principle. The subject of this study is voluntary conversion in terms of military recruitment in the Ottoman Empire. The aim of the study is to determine the degree of voluntary conversion and to reveal whether it was an alternative to devşirme and pençik methods. At the beginning of the study, the grounds of conversion were examined by examining whether conversion was a condition for the provision of dirlik. In the following sections, the methods of conversion and being accepted into the dirlik, who the converts were and their employment, and the form that conversion took after the classical period were examined. In the conclusion of the study, various aspects of conversion were discussed with a brief literature review and the weight of coercion in religious conversion was discussed. Official records were mainly used as sources, and in this context, the types of records regarding the provision of dirlik were examined.

Osmanlı Devleti’nde devşirme ve pençik usulleriyle kapıkulu askeri temininde, din değiştirme yani Müslümanlığa geçme zorunlu tutulmaktaydı. Bu yollarla gerçekleşen ihtida literatürde genellikle cebri din değiştirme olarak değerlendirilmekte ve kapıkulluğunun da daha çok bu esas üzerine işlediği kabul edilmektedir. Bu çalışmanın konusu Osmanlı Devleti’nde asker temini bakımından gönüllü ihtidadır. Çalışmanın maksadı ise gönüllü din değiştirmenin derecesini tespit edebilmek ve bunun devşirme ve pençik usullerine alternatif olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmanın başında dirlik temininde din değiştirmenin şart olup olmadığı incelenerek ihtidanın zemini ele alındı. Sonraki kısımlarda ise sırasıyla ihtidanın ve dirliğe alınmanın usulleri, mühtedilerin kimler olduğu ve istihdamları, klasik dönem sonrasında ihtidanın aldığı şekil incelendi. Çalışmanın sonuç kısmında kısa bir literatür değerlendirmesiyle birlikte ihtidanın çeşitli veçheleri ele alındı ve zorlamanın din değiştirmedeki ağırlığı tartışıldı. Kaynak olarak esasen resmi kayıtlara başvuruldu, bu kapsamda dirlik teminine yönelik kayıt türleri incelendi.