Araştırma Makalesi

VERİ MADENCİLİĞİ VE MUHASEBEDE KULLANIMI: MUHASEBE DOLANDIRICILIĞININ TESPİTİNDE EN ÇOK KULLANILAN YÖNTEMLER

Cilt: 12 Sayı: 4 31 Ekim 2025
PDF İndir
TR KK

VERİ MADENCİLİĞİ VE MUHASEBEDE KULLANIMI: MUHASEBE DOLANDIRICILIĞININ TESPİTİNDE EN ÇOK KULLANILAN YÖNTEMLER

Öz

Günümüzde teknolojinin yaygınlaşması ve gelişmesiyle birlikte işletmeler, analiz edilmesi ve yorumlanması gereken muazzam miktarda finansal veri üretmektedir. Üretilen bu büyük miktardaki verilerin analizi, geleneksel yöntemlerle mümkün olmamaktadır. Bu nedenle işletmeler, geleneksel yöntemler yerine Veri Madenciliği (VM) yöntemlerine yönelmiştir. VM, büyük veri tabanlarında istatistiksel olarak güvenilir, daha önce bilinmeyen, eyleme dönüştürülebilir içgörüler ve ilginç desenler elde etmek için istatistik, matematik, yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi teknikleri kullanan kapsamlı bir süreçtir. İşletmelerde VM'nin kullanım alanları çok çeşitli olmakla birlikte, yoğun olarak muhasebe ve finans alanında dolandırıcılık faaliyetlerinin tespitinde kullanılmaktadır. Bu yoğun kullanım nedeniyle, verilerin analizinde seçilecek yöntem ve uygulamaların belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, muhasebedeki veri madenciliği uygulamalarına ilişkin alan yazınını incelemek ve muhasebe dolandırıcılığının tespiti için en yaygın kullanılan veri madenciliği tekniklerine dair kavramsal bir çerçeve sunmak amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, alan yazınında yer alan sistematik literatür taramaları birleştirilerek birincil kaynaklardan toplanan veriler “Şemsiye İncelemesi (Umbrella Review)” yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda, VM yöntemlerinden “Regresyon (Logit/Logistic/Probit)” yönteminin, muhasebe dolandırıcılığının tespitinde en çok kullanılan yöntem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. En az kullanılan yöntemlerin ise Otoenkoder (Autoencoder, AE), REP (Reduced Error Pruning) ve Stokastik Gradyan İnişi (Stochastic Gradient Descent, SGD) olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbott, L. J., Park, Y., & Parker, S. (2000). The effects of audit committee activity and independence on corporate fraud. Managerial Finance, 26(11), 55–67.
  2. Alagöz, A., Öge, S., & Ortakarpuz, M. (2014). Bir Kurumsal Zekâ Teknolojisi Olarak Veri Madenciliği ile Muhasebe Bilgi Sistemi İlişkisi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31.1), 1-21.
  3. Alsharif, M. and Alvi, A. (2021). The impact of data mining on accounting profession: evidence from emerging economies. International Journal of Emerging Markets, 16(1), pp. 129-146.
  4. Amani, F. A., & Fadlalla, A. M. (2017). Data mining applications in accounting: A review of the literature and organizing framework. International Journal of Accounting Information Systems, 24, 32-58.
  5. Ammar, S., Dunlap, D., & Wright, R. (2000). A neural network approach to detecting financial statement fraud. Proceedings of the International Conference on Artificial Intelligence.
  6. Association of Certified Fraud Examiners. 2018. Global study on occupational fraud and abuse, available at: https://s3-us-west-2.amazonaws.com/acfepublic/2018-report-to-the-nations.pdf (accessed 16th February 2020).
  7. Aslantas, M. (2024). The Effect of Talent Management Strategies on Work Engagement in the Finance Sector: A Study on Bank Employees. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(2), 290-317
  8. Baesens, B., Setiono, R., Mues, C., & Vanthienen, J. (2003). Using neural network rule extraction and decision tables for credit-risk evaluation. Management science, 49(3), 312-329.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri Geliştirme Metodolojileri ve Uygulamaları , Sigorta Muhasebesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2025

Kabul Tarihi

23 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Binici, F. Ö. (2025). VERİ MADENCİLİĞİ VE MUHASEBEDE KULLANIMI: MUHASEBE DOLANDIRICILIĞININ TESPİTİNDE EN ÇOK KULLANILAN YÖNTEMLER. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(4), 318-345. https://izlik.org/JA64GX78GJ