Araştırma Makalesi

SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ

Cilt: 13 Sayı: 1 19 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ

Öz

Bu çalışma, Sovyetler Birliği döneminde yayımlanan Allahsız dergisini inceleyerek ateizm propagandasının kapsamını, yöntemlerini ve ideolojik yönelimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Sovyet ideolojisinin temel unsurlarından biri olan bilimsel ateizm, 1920’li yıllardan itibaren yalnızca felsefi bir yaklaşım olarak kalmamış, aynı zamanda devletin resmî politikası hâline gelmiştir. Bu süreçte basın, din karşıtı düşüncelerin yaygınlaştırılmasında en etkili araçlardan biri olarak işlev görmüştür. Allahsız dergisi, Mübariz Allahsızlar İttifakı’nın yayın organı olarak hem ideolojik hem de kurumsal bir rol üstlenmiştir. Çalışmada öncelikle propaganda kavramının tarihsel gelişimi ve basının bu süreçteki işlevi kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından dergide yer alan yazılar, karikatürler, afişler ve diğer görsel materyaller içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; tematik kodlama yaklaşımıyla sınıflandırılmış ve SPSS programı aracılığıyla nicel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Allahsız dergisinin dinî inancı gericilikle özdeşleştirirken bilimi, ilerlemeyi ve Sovyet ideolojisini yücelten sistematik bir söylem inşa ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, totaliter rejimlerde medya, ideoloji ve din karşıtı propagandanın nasıl kurumsallaştığını ve toplumsal dönüşüm aracı olarak nasıl kullanıldığını tarihsel bağlam içinde açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdullayev, H. (1961). Elmi ateizm məsələləri. Birləşmiş Nəşriyyat.
  2. Akarcalı, S. (2003). İkinci Dünya Savaşı’nda iletişim ve propaganda. İmaj Yayınları.
  3. Alikhanli, P. (2025). 1920–1930'lu yıllarda Azerbaycan'da anti-din propagandası [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
  4. Allahsız. (1931). (Sayı 1, 3).
  5. Allahsız. (1932). (Sayı 3).
  6. Antireligioznik. (1936). (Sayı 6).
  7. Bakinskiy Raboçiy. (1925, Eylül 2).
  8. Baylarov, G. (2020). 1875–1920 yılları arasında Azerbaycan basını [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2025

Kabul Tarihi

19 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Baylarov, G. (2026). SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 13(1). https://izlik.org/JA25TN76DK
AMA
1.Baylarov G. SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ. ATDD. 2026;13(1). https://izlik.org/JA25TN76DK
Chicago
Baylarov, Goshgar. 2026. “SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 (1). https://izlik.org/JA25TN76DK.
EndNote
Baylarov G (01 Şubat 2026) SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13 1
IEEE
[1]G. Baylarov, “SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ”, ATDD, c. 13, sy 1, Şub. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA25TN76DK
ISNAD
Baylarov, Goshgar. “SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 13/1 (01 Şubat 2026). https://izlik.org/JA25TN76DK.
JAMA
1.Baylarov G. SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ. ATDD. 2026;13. Available at https://izlik.org/JA25TN76DK.
MLA
Baylarov, Goshgar. “SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, c. 13, sy 1, Şubat 2026, https://izlik.org/JA25TN76DK.
Vancouver
1.Goshgar Baylarov. SOVYETLER BİRLİĞİ’NDE ATEİZM VE MEDYA: ALLAHSIZ DERGİSİ’NİN ROLÜ. ATDD [Internet]. 01 Şubat 2026;13(1). Erişim adresi: https://izlik.org/JA25TN76DK

 

Copyright and Licensing Policy

Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi adopts an open access publishing policy in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI).

Copyright in published articles remains with the author(s). By submitting a manuscript, authors retain the copyright to their work and grant the journal the right of first publication. Authors do not transfer ownership of copyright to the journal.

The journal provides immediate and free open access to all published content under the terms of the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0):
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Under the CC BY-NC 4.0 license, users may read, download, copy, distribute, share, reproduce, adapt, translate, and otherwise reuse the published material in any medium or format for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given to the original author(s) and source, a link to the license is provided, and any changes are indicated where applicable.

Any use of the published material for commercial purposes is not permitted under the CC BY-NC 4.0 license.

The authors bear full scientific, ethical, and legal responsibility for the content of their manuscripts. Opinions, interpretations, and claims expressed in published articles are solely those of the author(s) and do not necessarily reflect the views of the editors or the Editorial Board.

The journal does not claim ownership of the copyright in published articles.

© Academic Journal of History and Idea / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (ATDD). Individual articles are licensed under the CC BY-NC 4.0 license.

 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjkwMWYvMjY0NS82ZDAyLzZhNzNiZGFhMDQ1YjU3LjY0NjA0OTIwLnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzY5MCwibm9uY2UiOiI2MmM2ODQzMmQxZDY5NzY2ZmI5ZTkxOGQ4MmY4MzdmOSJ9.y4SC5MPockrmqFSBIeba9s6E_Jf6fjC9K-Fn6WAkhGM

         download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImM1NTQvZmM4OS8yMmIxLzZhNzNiZTM1OGFmMDk5LjE5Mzg2NTI0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3MzgyOSwibm9uY2UiOiJjMTYzMzJlZDA1NzkzOTUyOWE5YWEwMzM0YzNkOWJhOSJ9._tQb_6jWIXbyfAStrBGmJMpaWAJV86U8BAHyYGxkyUU   

Journal Performance & Bibliometric Indicators (2025)

2025 SOBİAD Journal Metrics
Citation Count: 90 • Impact Value: 0.205 • Quartile: Q2

https://atif.sobiad.com/ 

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiUTIucG5nIiwicGF0aCI6IjU4MDMvM2Y2My8wMzJmLzZhNzNjOGRlNTUxMmM4LjMxOTI1MzY0LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NTk3NjU1OCwibm9uY2UiOiI5NzA2NTcwYjJjZGVhZmM4ODU2NDljNWJkZjNhNjQ3ZSJ9.S8EaUu-fmZna_dXRXNuK26x6n-V5w3fzzPHpnIYT6-o