EN
TR
Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması
Öz
Günümüzde bebek ve çocuk ürünlerine yönelik pazar giderek büyümekte ve önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu durum annelerin çocukları adına mal ve hizmet satın alma kararlarını da giderek çeşitlendirmektedir. Dolayısıyla annelerin verdikleri bu kararlar ve altında yatan dinamikler son yıllarda pazarlama alanında da dikkat çekici ölçüde artmaktadır. Bununla birlikte, yapılan çalışmalar incelendiğinde anne kararlarının geleneksel tüketici karar süreci kapsamında ele alındığı görülmektedir. Bu teorilerin büyük kısmı kişinin kendine yönelik kararlarını kapsamaktadır. Hâlbuki anneler, çocukları adına karar verirken vekâleten bir karar vermektedir. Öne çıkan bir diğer husus da annelerin kararlarını inceleyen çalışmalarda benlik genişletme teorilerine ağırlık verilmesi ve sosyal kimlik oluşturma teorilerinin dikkate alınmamasıdır. Literatürdeki bu eksikliklerden yola çıkarak bu çalışmada annelerin çocukları adına aldıkları kararlar “vekâleten karar verme” süreci olarak kavramsallaştırılmakta ve bu bağlamda sosyal kimlik oluşturma sürecini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda bir durum çalışması tasarlanmıştır. Bu kapsamda veganlık, aşısızlık ve okulsuzluk kararı alan toplamda 20 katılımcı anneyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşme verilerinin kodlanması, literatür ve ilişki analizi doğrultusunda araştırmanın bulguları ortaya konulmuş ve yorumlanmıştır. Buradan hareketle annelerin vekâleten karar verme bağlamında sosyal kimlik oluşturmaya yöneldikleri ve bu sosyal kimlik oluşturma sürecinde doğrulama çabası ve karardan tatmin olma temalarının etkili olduğu görülmüştür. Bu araştırmanın sonuçları doğrultusunda, vekâleten karar verme bağlamında sosyal kimlik oluşturmaya dair teorik bir model sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 2 milyar dolarlık bebek ve çocuk ürünleri sektörü, yılda ortalama yüzde 20 büyüyor. (2020, 18 Ağustos). Erişim adresi: https://www.cbmeturkey.com/tr/medya/basin-bultenleri/2-milyar-dolarlik-bebek-ve-cocuk-urunler-sektoru-yilda-ortalama-yuzde-20-buyuyor.html
- Adler, R. H. (2022). Trustworthiness in qualitative research. Journal of Human Lactation, 38(4), 598-602. https://doi.org/10.1177/08903344221116620.
- Ahmad, R.S., Sulaiman, Z., Nik Hussain, N. H., Noor, N. M. (2022). Working mothers’ breastfeeding experience: A phenomenology qualitative approach. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(85), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04304-4.
- Akgül, D. (2019). Hoşgeldin bebeğim: Alıyorum öyleyse anneyim. 24. PPAD Pazarlama Kongresi, Aydın, Türkiye, 22-27. Erişim adresi: http://pazarlama.org.tr/uploads/files/ppadpk-24.pdf.
- Ali, A. ve Batra, D. K. (2011). Children influence on parents buying decisions in Delhi (India). European Journal of Business and Management, 3(11), 19-28. Erişim adresi: https://www.iiste.org/Journals/index.php/EJBM/article/viewFile/711/610.
- Allen, J. D., Othus, M. K., Shelton, R. C., Li, Y., Norman, N., Tom, L. ve del Carmen, M. G. (2010). Parental decision making about the HPV vaccine. Cancer Epidemiol Biomarkers & Prevention, 19(9), 2187-2198. doi: 10.1158/1055-9965.EPI-10-0217.
- Allotey, D., Flax, V. L., Ipadeola, A. F., Kwasu, S., Adair, L. S., Valle, C. G., Bose, S. ve Martin, S. L. (2022). Fathers’ complementary feeding support strengthens the association between mothers’ decision-making autonomy and optimal complementary feeding in Nigeria. Current Developments in Nutrition, 6(7), 1-11. https://doi.org/10.1093/cdn/nzac098.
- Alsini, N., Kutbi, H. A., Hakim, N., Mosli, R., Eid, N. ve Mulla, Z. (2023). Factors influencing grocery shopping choices and the prevalence of food label use among Saudi mothers: a cross-sectional pilot study. Nutrition & Food Science, 53(2), 432-444. https://doi.org/10.1108/NFS-11-2021-0345.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tüketici Davranışı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
24 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
25 Mayıs 2023
Kabul Tarihi
16 Ekim 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 23 Sayı: 4
APA
Kapusuz, S., & Özata, F. Z. (2023). Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1237-1272. https://doi.org/10.18037/ausbd.1302284
AMA
1.Kapusuz S, Özata FZ. Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. AÜSBD. 2023;23(4):1237-1272. doi:10.18037/ausbd.1302284
Chicago
Kapusuz, Sevdenur, ve Fatma Zeynep Özata. 2023. “Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (4): 1237-72. https://doi.org/10.18037/ausbd.1302284.
EndNote
Kapusuz S, Özata FZ (01 Aralık 2023) Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 4 1237–1272.
IEEE
[1]S. Kapusuz ve F. Z. Özata, “Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması”, AÜSBD, c. 23, sy 4, ss. 1237–1272, Ara. 2023, doi: 10.18037/ausbd.1302284.
ISNAD
Kapusuz, Sevdenur - Özata, Fatma Zeynep. “Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/4 (01 Aralık 2023): 1237-1272. https://doi.org/10.18037/ausbd.1302284.
JAMA
1.Kapusuz S, Özata FZ. Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. AÜSBD. 2023;23:1237–1272.
MLA
Kapusuz, Sevdenur, ve Fatma Zeynep Özata. “Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 4, Aralık 2023, ss. 1237-72, doi:10.18037/ausbd.1302284.
Vancouver
1.Sevdenur Kapusuz, Fatma Zeynep Özata. Tüketici Davranışı Perspektifinden Vekâleten Verilen Kararlar Bağlamında Sosyal Kimlik Oluşturma Süreci: Anneler Üzerine Bir Durum Çalışması. AÜSBD. 01 Aralık 2023;23(4):1237-72. doi:10.18037/ausbd.1302284
Cited By
“Beni Çok Kötü Hissettiriyor”: Instagram Platformundaki Etkileyen Anne Hesaplarının, Anneler Üzerindeki Etkisinin Eleştirel Olarak İncelenmesi
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18037/ausbd.1597554