TR
EN
Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi
Öz
Yaşlı yetişkinlerin mobil sağlık (mHealth), giyilebilir cihazlar, sanal bakım ve diğer dijital sağlık müdahalelerini kullanımı, bu teknolojilerin etkinliği, kullanıcı deneyimi ve benimsenme modelleri üzerine mevcut literatürü sentezlemeyi amaçlamaktadır. Web of Science veri tabanında “dijital sağlık”, “yaşlanma” ve “yaşlılık” anahtar kelimeleri ile 2010-2025 yılları arasında İngilizce dilinde yayınlanmış araştırmalar taranmıştır. Araştırma yaşlı yetişkinlerde dijital sağlık teknolojilerinin kullanımını ele alan hakemli makalelerden oluşan bir kapsam incelemesidir. Dijital sağlık teknolojilerinin yaşlı yetişkinler arasında sağlık sonuçlarını iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu, ancak bilişsel, fiziksel, algısal ve motivasyonel engeller, dijital uçurum, gizlilik endişeleri ve teknolojik okuryazarlık eksikliği gibi zorluklarla karşılaşıldığını göstermektedir. Dijital sağlık teknolojileri, yaşlı yetişkinlerin sağlık yönetimi, bağımsız yaşam ve yaşam kalitesini desteklemede giderek daha önemli bir rol oynamaktadır. Bu makale, yaşlı yetişkinlerin ihtiyaçlarına uygun, kullanıcı merkezli ve eşitlik odaklı dijital sağlık çözümlerinin geliştirilmesi için öneriler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acquisti, A., Brandimarte, L., & Loewenstein, G. (2015). Privacy and human behavior in the age of information. Science, 347(6221), 509–514. https://doi.org/10.1126/science.aaa1465
- Alruwaili, M. M., Shaban, M., & Elsayed Ramadan, O. M. (2023). Digital health interventions for promoting healthy aging: A systematic review of adoption patterns, efficacy, and user experience. Sustainability, 15(23), Article 16503. https://doi.org/10.3390/su152316503
- Anderson, M., & Perrin, A. (2017). Tech adoption climbs among older adults. Pew Research Center.
- Anderson, M., & Perrin, A. (2021). Technology use among seniors. Pew Research Center.
- Arksey, H., & O'Malley, L. (2005). Scoping studies: Towards a methodological framework. International Journal of Social Research Methodology, 8(1), 19–32. https://doi.org/10.1080/1364557032000119616
- Beauchamp, T. L., & Childress, J. F. (2019). Principles of biomedical ethics (8th ed.). Oxford University Press.
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Campbell, L. M., Paolillo, E. W., Heaton, A., et al. (2020). Orta yaşlı ve yaşlı yetişkinlerde mobil bilişsel performansla ilgili günlük aktiviteler: Ekolojik anlık bilişsel değerlendirme çalışması. JMIR mHealth and uHealth, 8(9), Article e19579. https://doi.org/10.2196/19579
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlıkta Bilgi İşleme, Sağlık Ekonomisi, Sağlık Politikası, Sağlık Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
23 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
3 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1
APA
Gerçeker, K., & Erdem, R. (2026). Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 194-210. https://doi.org/10.18037/ausbd.1748332
AMA
1.Gerçeker K, Erdem R. Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi. AÜSBD. 2026;26(1):194-210. doi:10.18037/ausbd.1748332
Chicago
Gerçeker, Kader, ve Ramazan Erdem. 2026. “Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (1): 194-210. https://doi.org/10.18037/ausbd.1748332.
EndNote
Gerçeker K, Erdem R (01 Mart 2026) Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 1 194–210.
IEEE
[1]K. Gerçeker ve R. Erdem, “Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi”, AÜSBD, c. 26, sy 1, ss. 194–210, Mar. 2026, doi: 10.18037/ausbd.1748332.
ISNAD
Gerçeker, Kader - Erdem, Ramazan. “Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/1 (01 Mart 2026): 194-210. https://doi.org/10.18037/ausbd.1748332.
JAMA
1.Gerçeker K, Erdem R. Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi. AÜSBD. 2026;26:194–210.
MLA
Gerçeker, Kader, ve Ramazan Erdem. “Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 1, Mart 2026, ss. 194-10, doi:10.18037/ausbd.1748332.
Vancouver
1.Kader Gerçeker, Ramazan Erdem. Yaşlı Yetişkinlerde Dijital Sağlık Teknolojilerinin Kullanımına İlişkin Kolaylaştırıcı ve Zorlaştırıcı Faktörler ile İyileştirme Önerileri: Bir Kapsam İncelemesi. AÜSBD. 01 Mart 2026;26(1):194-210. doi:10.18037/ausbd.1748332