NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Hikmet Koraş; Gulshat Shaıkenova

doi:10.33692/avrasyad.950776

NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Kazakistan 1991’de bağımsızlığını almasına rağmen Kazakça, bir yazı dilinin sahip olması gereken prestije sahip olamamış, bir ülkenin yazı dili olmanın avantajlarını kullanmaktan da hala çok uzaktır. Kazakçanın böyle olmasının temelinde SSCB döneminde Rusçanın Birliğin resmi dili, Kazakçanın ise Kazakların kullandığı ana dil veya bölgesel konuşma dili kabul edilmesi yatar. Bu statü ile Kazakça; eğitim, sanat, kültür, bilim, uluslararası ilişki, devlet içi yazışma gibi alanlarda kullanılmamış, dolayısıyla bu alanlarda oluşması gereken terimler oluşmamıştır. Müstevli durumundaki Rusların hazırladıkları sözlükler, her ne kadar yazı dili sözlüğü gibi gözükse de ağızlardaki bütün kelimeler sözlükte madde başı olarak yer almış, ağızlarda kullanılan mahalli söyleyişler gramer kitaplarına girmiş ve Kazakça eğitim bu malzemelerle yapılmıştır. Bir ortak dil veya yazı dili ile ağızlar arasındaki münasebette ağızlardaki bütün unsurların yazı diline taşınması, yazı dilinin görmesi gereken işlevin önündeki en büyük engeldir. Ayrıca resmi dil ile yazı dili pek çok ülkede aynı olsa da bazı durumlarda resmi dil ile yazı dili birbirinden farklı olabilmektedir. Yazı dili resmi dilin sahip olduğu prestije sahip olmadığı için gelişemez mahalli bir konuşma dili görünümü arz eder. Bu gün Kazakçada hem ağızlardaki kelime kadrosunu yazı dili sözlüğünde hem de ağızlardaki mahalli konuşma özelliklerini okullarda okutulan gramer kitaplarında görmek mümkündür. Dilbilimde yazı dili ile konuşma dili arasındaki ilişkiden bahsederken, konuşma dilinin yazı diline yaklaşmasının ağız özelliklerini kaybetmek; yazı dilinin ağız unsurlarını bünyesine çok fazla almasının yazı dilini standardı olmayan bir ağızlar karışımı haline getireceği belirtilir. Şu anda Kazakça bu durumu bizzat yaşamaktadır.

Keywords

References

AYTBAYULI, Ö., ABDİRAHMANOV, S. vd. (2007), Dialektologiyalık Sözdik. Almatı: Arıs.
BURAN, Ahmet, (2002), “Konuşma Dili yazı Dili İlişkileri ve Derleme Faaliyetleri”, Türkbilig, 2002/4, s. 97-104.
DEMIRCI, Kerim, (2015), “En Az Çaba Yasası ve Kazak Türkçesindeki Yaygın Örnekleri”, Bilig, 2015/72, s. 25-42.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Hikmet Koraş This is me
0000-0001-7045-2510
Türkiye

Gulshat Shaıkenova This is me
0000-0002-9663-1565
Türkiye

Publication Date

June 16, 2021

Submission Date

February 1, 2021

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2021 Volume: 9 Number: 27

DOI

https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776

IZ

https://izlik.org/JA75XW83KU

Cite

RIS / Bibtex

APA

Koraş, H., & Shaıkenova, G. (2021). NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(27), 272-286. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776

AMA

1.Koraş H, Shaıkenova G. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. IJER. 2021;9(27):272-286. doi:10.33692/avrasyad.950776

Chicago

Koraş, Hikmet, and Gulshat Shaıkenova. 2021. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (27): 272-86. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776.

EndNote

Koraş H, Shaıkenova G (June 1, 2021) NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 27 272–286.

IEEE

[1]H. Koraş and G. Shaıkenova, “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, IJER, vol. 9, no. 27, pp. 272–286, June 2021, doi: 10.33692/avrasyad.950776.

ISNAD

Koraş, Hikmet - Shaıkenova, Gulshat. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9/27 (June 1, 2021): 272-286. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776.

JAMA

1.Koraş H, Shaıkenova G. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. IJER. 2021;9:272–286.

MLA

Koraş, Hikmet, and Gulshat Shaıkenova. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, vol. 9, no. 27, June 2021, pp. 272-86, doi:10.33692/avrasyad.950776.

Vancouver

1.Hikmet Koraş, Gulshat Shaıkenova. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. IJER. 2021 Jun. 1;9(27):272-86. doi:10.33692/avrasyad.950776

Cited By

MUHTAR ӒVEZOV’UN ‘QIYLI ZAMAN’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD)

https://doi.org/10.30563/turklad.1445010