SÖZLÜ KÜLTÜR PARADİGMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Halk bilimi ürünleri sözlü, yazılı ve elektronik olmak üzere üç farklı kültür ortamında yaratılıp yaşatılmaktadır. Bir ürünün meydana geldiği kültür ortamı onun yapısını, içeriğini, işlevini doğrudan etkiler. Bu bakımdan bir ürünün doğru biçimde anlaşılıp değerlendirilmesi için öncelikle yaratım ortamı bilinmelidir. Her kültür ortamı bir paradigmaya dayanır. Bir ürünün yaratım ve aktarım koşulları dayandığı temel paradigmaya göre şekillenir. Bir ürünün dayandığı kültür paradigmasının bilinmesi ürünlerin yaratım, üretim, aktarım, değişim koşullarının bilinmesine ve buna göre sağlıklı incelemelerin yapılmasına olanak sağlar. Bu çalışmada sözlü kültürün dayandığı temel paradigma belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma bir araştırma niteliğinden çok derleme özelliği taşımaktadır. Başta Walter J. Ong olmak üzere Jan Assmann, Paul Connerton, Claude Levi-Strauss, Marshall McLuhan, Neil Postman, Barry Sanders gibi araştırmacıların sözlü, yazılı ve elektronik kültür ortamlarına dair düşüncelerine dayanılarak sözlü kültür ortamının temel nitelikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bakımdan çalışma yeni bir şeyler söylemek iddiasında değildir. Sözlü kültür paradigması ile ilgili düşünceleri bir araya getiren bu çalışma okumama, okuduğunu doğru anlamama, elektronik dünyada kaybolma, şiddetin artışı gibi bugün yazılı ve elektronik kültür ortamlarında ortaya çıkan pek çok problemin çözümü üzerinde yeniden düşünmemizi sağlayacaktır. Çünkü sözlü kültür sürecinin bilinmemesi/yaşanmaması diğer kültür ortamlarında da çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bir toplumun okuryazarlığı benimsemesi, teknolojik kültür unsurlarını anlaması ve bunları etkin ve verimli şekilde kullanabilmesi sözlü geleneği sağlıklı biçimde yaşamasına bağlıdır.