Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi

Mine Kizir; Ahmet Yıkmış

doi:10.14686/buefad.v5i2.5000164182

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi

Abstract

Öz: Bu çalışma, 2005-2015 yılları arasında, bilimsel dayanaklı bir uygulama olan Bilgisayar Destekli Öğretim (BDÖ) ile Otizim Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklara sosyal beceri öğretmeyi hedefleyen araştırmaların analiz edilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi veri tabanı üzerinden EBSCO-Host, ERİC, PsycINFO, Academic Search Complete ve Google elektronik veri tabanları üzerinden taranarak ulaşılabilen 13 araştırmayı kapsamaktadır. Ulaşılan çalışmalar, OSB’si olan, 5-12, 12-17 ve 17 yaş ve üstü aralığındaki 401 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmaların OSB’li bireylere sosyal beceri öğretiminde BDÖ’nün etkililiğini belirlemek amacıyla uygulamalar yapmış oldukları görülmektedir. Araştırmaların bazılarında aynı yazılım programları kullanılırken bazılarında ise farklı türde yazılım programlarının kullanıldığı belirlenmiştir. Araştırmalarda; “Mind Reading”, “Collobrative Virtual Learning Environment (CVLE) – 3D Emphaty System”, “FaceSay™”, “Juniour Detective Training Program”, “MS Powerpoint ve Adobe Photoshop 5.0”, “Let!s Face It”, “The Educational Software” ve “Virtual Reality Social Cognition Training” yazılım programları kullanılmıştır. Yapılan tüm uygulamaların, araştırmalarda hedeflenen sosyal becerileri edindirmede etkili oldukları bulgusuna ulaşılmıştır.

Keywords

bilgisayar destekli öğretim, otizm spektrum bozukluğu, asperger sendromu, sosyal beceri, sosyal beceri öğretimi

References

Alkan, C. (1998). Eğitim teknolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (dsm-v): amerikan psikiyatri birliği, dsm 5 tanı ölçütleri başvuru el kitabı. E. Köroğlu (Çev.). Ankara: Boylam Psikiyatri Enstitüsü Hekimler Yayın Birliği.
Avcıoğlu, H. (2012). Zihinsel yetersizliği olan çocuklara sosyal beceri kazandırmada işbirliğine dayalı öğrenme ve drama yöntemlerinin etkililiği. Eğitim ve Bilim, 37(163).
Bayram, S. (2006). Bilgisayar destekli özel eğitim. 2. İstanbul Otizm Eğitimi Günleri.
Beaumont, R., & Sofronoff, K. (2008). A Multi‐component social skills intervention for children with asperger syndrome: the junior detective training program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49(7), 743-753.
Cheng, Y., Chiang, H. C., Ye, J., & Cheng, L. H. (2010). Enhancing empathy instruction using a collaborative virtual learning environment for children with autistic spectrum conditions. Computers & Education, 55(4), 1449-1458.
Cheng, Y., & Ye, J. (2010). Exploring the social competence of students with autism spectrum conditions in a collaborative virtual learning environment–the pilot study. Computers & Education, 54(4), 1068-1077.
Demirel, Ö., Seferoğlu, S.S. ve Yağcı, E. (2003). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme (4. Basım). Ankara: Pegem Yayıncılık

Doğan, T. (2003). Öğretmen ve eğitim yöneticilerine rehber. Ankara: Seçkin Yayıncılık
Doğan, İ. ve Akdemir, Ö. (2015). Özel eğitimde bilgisayar destekli öğretim: üç durum çalışması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science. Cilt/Volume 5, Sayı/Number 2, Ağustos/August 2015; Sayfa/Pages 165-177
Faja, S., Aylward, E., Bernier, R., & Dawson, G. (2007). Becoming a face expert: a computerized face-training program for high-functioning ındividuals with autism spectrum disorders. Developmental Neuropsychology, 33(1), 1-24.
Golan, O., & Baron-Cohen, S. (2006). Systemizing empathy: Teaching adults with asperger syndrome or high-functioning autism to recognize complex emotions using ınteractive multimedia. Development and Psychopathology,18(02), 591-617.
Halis, İ. (2001). Öğretim Teknolojileri ve materyal geliştirme. Konya: Mikro Yayınları
Hetzroni, O. E., & Tannous, J. (2004). Effects of a computer-based ıntervention program on the communicative functions of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 34(2), 95-113.
Hopkins, I. M., Gower, M. W., Perez, T. A., Smith, D. S., Amthor, F. R., Wimsatt, F. C., & Biasini, F. J. (2011). Avatar assistant: Improving social skills in students with an asd through a computer-based ıntervention. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41(11), 1543-1555.
Kandalaft, M. R., Didehbani, N., Krawczyk, D. C., Allen, T. T., & Chapman, S. B. (2013). Virtual reality social cognition training for young adults with high-functioning autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 43(1), 34-44.
Karasu, N. (2009). Otizmden etkilenmiş bireylerde sosyal ve iletişim becerilerini arttıran yöntemlerin delile dayalı yöntem olarak belirlenmesi: Bir meta-analiz örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3).
Kırcaali-İftar, G. (2007). Otizm spektrum bozukluğu. İstanbul: Daktylos Yayınları
Lacava, P. G., Golan, O., Baron-Cohen, S., & Myles, B. S. (2007). Using assistive technology to teach emotion recognition to students with asperger syndrome a pilot study. Remedial and Special Education, 28(3), 174-181.
Lacava, P. G., Rankin, A., Mahlios, E., Cook, K., & Simpson, R. L. (2010). A Single case design evaluation of a software and tutor ıntervention addressing emotion recognition and social ınteraction in four boys with ASD. Autism: The International Journal of Research and Practice, 14(3), 161-178.
Lozano Martínez, J., Ballesta Pagán, J., & Alcaraz García, S. (2011). Software for teaching emotions to students with Autism Spectrum Disorder. Scientific Journal of Media Litreracy. Comunicar, 36. XVIII
MEB. (2013). Çocuk gelişimi ve eğitimi. Psiko-Motor Gelişim. Ankara
National Autism Center (2009). National standarts report In S.M. Wilczynski (Eds.).
Rice, L. M., Wall, C. A., Fogel, A., & Shic, F. (2015). Computer-assisted face processing ınstruction ımproves emotion recognition, mentalizing, and social skills in students with ASD. Journal of autism and developmental disorders, 1-11.
Simpson, A., Langone, J., & Ayres, K. M. (2004). Embedded video and computer based ınstruction to ımprove social skills for students with autism. Education and Training in Developmental Disabilities, 240-252.
Sucuoğlu, B., Diken, İ.H., Demir, Ş., Ünlü, E. ve Şen, A. (2010). Özel eğitim terimler sözlüğü. Ankara: Maya Akademi
Tanaka, J. W., Wolf, J. M., Klaiman, C., Koenig, K., Cockburn, J., Herlihy, L., Brown, C., Stahl, S., Kaiser, M.D., & Schultz, R. T. (2010). Using computerized games to teach face recognition skills to children with Autism Spectrum Disorder: The Let’s Face It! program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(8), 944-952.
Tekin-Ersan, D. (2015). Problem çözme eğitiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocuk annelerinin problem çözme becerileri ve bazı psikolojik değişkenler üzerindeki etkisi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Yayımlanmamış Doktora Tezi.
Thomeer, M. L., Smith, R. A., Lopata, C., Volker, M. A., Lipinski, A. M., Rodgers, J. D., McDonald, C.A., & Lee, G. K. (2015). Randomized controlled trial of Mind Reading and in vivo rehearsal for high-functioning children with ASD. Journal of autism and developmental disorders, 1-13.
Toper-Korkmaz, Ö. (2012). Basmakalıp (stereotipik) davranışların azaltılmasında yeni bir strateji: tepkiyi yarıda kesme ve yönlendirme. Özel Eğitim Dergisi, 13(1).
Vuran, S. ve Sönmez, M. (2008). Sosyal geçerlik kavramı ve Türkiye’de özel eğitim alanında yürütülen lisansüstü tezlerde sosyal geçerliğin değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, 9(1), 55-65.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık

Details

Primary Language

English

Subjects

-

Journal Section

-

Authors

Mine Kizir

Ahmet Yıkmış

Publication Date

June 16, 2016

Submission Date

January 1, 2016

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2016 Volume: 5 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182

IZ

https://izlik.org/JA24AB63TP

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kizir, M., & Yıkmış, A. (2016). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(2), 247-272. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182

AMA

1.Kizir M, Yıkmış A. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. BUEFAD. 2016;5(2):247-272. doi:10.14686/buefad.v5i2.5000164182

Chicago

Kizir, Mine, and Ahmet Yıkmış. 2016. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi”. Bartın University Journal of Faculty of Education 5 (2): 247-72. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182.

EndNote

Kizir M, Yıkmış A (June 1, 2016) Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education 5 2 247–272.

IEEE

[1]M. Kizir and A. Yıkmış, “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi”, BUEFAD, vol. 5, no. 2, pp. 247–272, June 2016, doi: 10.14686/buefad.v5i2.5000164182.

ISNAD

Kizir, Mine - Yıkmış, Ahmet. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi”. Bartın University Journal of Faculty of Education 5/2 (June 1, 2016): 247-272. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000164182.

JAMA

1.Kizir M, Yıkmış A. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. BUEFAD. 2016;5:247–272.

MLA

Kizir, Mine, and Ahmet Yıkmış. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi”. Bartın University Journal of Faculty of Education, vol. 5, no. 2, June 2016, pp. 247-72, doi:10.14686/buefad.v5i2.5000164182.

Vancouver

1.Mine Kizir, Ahmet Yıkmış. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Sosyal Beceri Öğretiminde Bilgisayar Destekli Öğretim Uygulamalarının Gözden Geçirilmesi. BUEFAD. 2016 Jun. 1;5(2):247-72. doi:10.14686/buefad.v5i2.5000164182

Cited By

Importance of Computer-Aided Education for Children with Autism Spectrum Disorder (ASD)

EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education

https://doi.org/10.12973/eurasia.2017.00975a

ÖZEL EĞİTİM ALANINDA TEKNOLOJİ KULLANIMI İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.31463/aicusbed.676961

The effectiveness of social story interventions presented with the Orff approach in acquisition of musical skills by developmentally disabled children

South African Journal of Education

https://doi.org/10.15700/saje.v45n1a2388

The effects of computer-aided concept teaching with the Direct Instruction Model on concept acquisition of students with intellectual disabilities

Technology, Pedagogy and Education

https://doi.org/10.1080/1475939X.2025.2531868