MEMLÛKLER DÖNEMİ SÜNNÎ HİLÂFET ANLAYIŞI VE HALÎFE AHİDNÂME/TAKLÎDLERİNDEKİ EHL-İ SÜNNET ALGISI

Memlûkler Dönemi (648-923/1250-1517) hem halifeliği kendi himayesinde ihya etmek hem de Bağdat’tan Mısır’a taşımak suretiyle halifelik kurumun tarihî gelişiminde önemli izler bırakmıştır. Bu dönem, Sünnî geleneğin tesisi adına önemli gelişmelerin yaşandığı bir zemin olması yanında, Sünnî hilafet anlayışının pratik tezahürleri açısından da dikkat çekici bir örneklem haline gelmiştir. Zira hilafet nazariyesinin ilk pratik örneği olan hilafetin Mısır’da tesisi ile birlikte teorinin pratiği yansıdığı çok sayıda örnekle karşılaşılmıştır. Bu sebeple biz, Memlûkler dönemini hilafet teorisi ve algısı üzerinden incelemeyi ve hususen pratik örnekler bağlamında değerlendireceğimiz hilafet menşurları üzerinden konuyu tetkik etmeyi amaçladık. Bu suretle bu çalışmada öncelikle teoride Memlûklerin hilafet algısının Sünnî hilafet algısı ile ne derece uyumlu olduğunu Sünnî kelam kitapları üzerinden ortaya koymaya çalıştık. Ardından Memlûkler dönemindeki bazı müelliflerin eserlerinde teorik olarak ele aldıkları hilafet anlayışını tespit ettik. Son olarak hilafetin Mısır’da yeniden tesisi vb. tarihi sürece temas ettik ve ardından Sünnî hilafet algısını destekleyen inşa örneklerini değerlendirmek suretiyle konuyu tamamladık.

The Mamlūks Period (648-923/1250-1517) left important traces in the historical development of the caliphate, both by restoring the caliphate under its own auspices and by moving it from Baghdad to Egypt. This period has become a remarkable example in terms of the practical manifestations of the Sunni understanding of caliphate, as well as being a ground where important developments were experienced in the name of the establishment of the Sunni tradition. Because, with the establishment of the caliphate, which is the first practical example of the theory of caliphate, in Egypt, many examples were encountered in which the theory was reflected in practice. For this reason, we aimed to examine the Mamlūk period through the theory and perception of the caliphate, and to examine the subject through the caliphate mensours, which we will evaluate in the context of practical examples. In this way, in this study, we first tried to reveal the extent to which the perception of the caliphate of the Mamlūks was compatible with the perception of the Sunni caliphate through Sunni theological books. Then, we determined the understanding of caliphate that some authors of the Mamlūk period theoretically discussed in their works. Finally, we touched on the historical process such as the re-establishment of the caliphate in Egypt, and then we completed the subject by evaluating the construction examples that support the perception of the Sunni caliphate.