Review
BibTex RIS Cite

Year 2026, Volume: 35, - , 09.03.2026

Timuçin Aktan

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412
https://izlik.org/JA55ZX97XT

Abstract

References

  • Abele, A. E. ve Bruckmüller, S. (2011). The bigger one of the “Big Two”? Preferential processing of communal information. Journal of Experimental Social Psychology, 47(5), 935–948. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2011.03.028
  • Abele, A. E. ve Wojciszke, B. (2007). Agency and communion from the perspective of self versus others. Journal of Personality and Social Psychology, 93(5), 751763. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.751
  • Aktan, T. (2006). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıp yargılarının sevecenlik ve yetkinlik algısı temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Aktan, T. (2012). Compensatory nature of mixed stereotypes: An investigation of underlying mechanisms in the framework of stereotype content model [Yayımlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Aktan, T. ve Bilim, G. (2016). Kadınlara yönelik kalıpyargıların içerikleri: Kalıpyargı içeriği modeli çerçevesinde bir inceleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 4(8), 147-182. doi: 10.7816/nesne-04-08-01. https://doi.org/10.7816/nesne-04-08-01
  • Aktan, T. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2013). Kalıpyargı içeriği modeline sosyal bağlamsal bir yaklaşım: Bağlam içinde kalıpyargı içerikleri. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 15-31. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.290
  • Aktan, T. ve Güvenç, G. (2008). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik boyutları açısından incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 27-40. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320080000m000135
  • Aktan, T., Yalçındağ, B., Ünal, T. ve Süllü, M. E. (2019). Ulus kalıpyargılarının içerikleri: sosyal-yapısal değişkenler ve kimliklenmenin kalıpyargı içerikleriyle ilişkisi. Alternatif Politika, 11(3), 623-650.
  • Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison- Wesley.
  • Ashmore, R. D. ve Del Boca, F. K. (1981). Conceptual approaches to stereotypes and stereotyping. D. L. Hamilton, (Ed.), Cognitive processes in stereotyping and intergroup behavior (s. 1 – 35) içinde. Erlbaum.
  • Aydemir, A. (2021). Yaşlı alt gruplarına yönelik kalıpyargı içerikleri ve farklı yaş gruplarında yaşçılık [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Bakan, D. (1966). The duality of human existence: Essays on psychology and religion. Rand McNally.
  • Brauer, M., Wasel, W., ve Niedenthal, P. (2000). Implicit and explicit components of prejudice. Review of General Psychology, 4(1), 79 – 101. https://doi.org/10.1037/1089-2680.4.1.79
  • Clausell, E., ve Fiske, S. T. (2005). When do the parts add up to the whole? Ambivalent stereotype content for gay male subgroups. Social Cognition, 23(2), 157-176. https://doi.org/10.1521/soco.23.2.161.65626
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T. ve Glick, P. (2008). Warmth and competence as universal dimensions of social perception: The stereotype content model and the BIAS map. M. P. Zanna, (Ed.), Advances in experimental social psychology (s. 61–149) içinde. Elsevier.
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T., ve Glick, P. (2007). The BIAS map: behaviors from intergroup affect and stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 631-648. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.631
  • Cuddy, A. J. M., Norton, M. I. ve Fiske, S. T. (2005). This old stereotype: The pervasiveness and persistence of the elderly stereotype. Journal of Social Issues, 61(2), 267-285. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00405.x
  • Cuddy, A. J., Fiske, S. T., Kwan, V. S., Glick, P., Demoulin, S., Leyens, J. P., ... ve Ziegler, R. (2009). Stereotype content model across cultures: Towards universal similarities and some differences. British Journal of Social Psychology, 48(1), 1-33. https://doi.org/10.1348/014466608X314935
  • Dawd, A. (2021). A comprehensive model to collective action: self-stereotyping as a route to sense of deservingness and system justification [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
  • Demirdağ, A. (2021). Suriyeli mültecilere ilişkin kalıpyargı içeriği ve davranış ilişkisi: duyguların ve ahlaki dışlamanın aracı rolü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Demirel, P. (2009). Annesi çalışan ve çalışmayan öğrencilerde toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik algısı temelinde incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Devine, P. G., ve Sharp, L. B. (2009). Automaticity and control in stereotyping and prejudice. T. D. Nelson (Ed), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination içinde (s. 61-87). Psychology Press.
  • Dewall, N. C., Altermatt, W. T. ve Thompson, H. (2005). Understanding the structure of stereotypes of women: Virtue and agency as dimensions distinguishing female subgroups. Psychology of Women Quarterly, 29(4). 396-405. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2005.00239.x
  • Durante, F., Fiske, S. T., Gelfand, M. J., Crippa, F., Suttora, C., Stillwell, A., ... ve Teymoori, A. (2017). Ambivalent stereotypes link to peace, conflict, and inequality across 38 nations. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(4), 669-674. https://doi.org/10.1073/pnas.1611874114
  • Durante, F., Fiske, S. T., Kervyn, N., Cuddy, A. J. C., Akande, A., Adetoun, B. E., . . . Storari, C. C. (2013). Nations’ income inequality predicts ambivalence in stereotype content: How societies mind the gap. British Journal of Social Psychology, 52(4), 726–746. https://doi.org/10.1111/bjso.12005
  • Eagly, A. H. ve Mladinic, A. (1994). Are people prejudiced against women? Some answers from research on attitudes, gender stereotypes, and judgments of competence. European Review of Social Psychology, 5(1), 1–35. https://doi.org/10.1080/14792779543000002
  • Ellemers, N., Barreto, M. ve Spears, R. (1999). Commitment and strategic responses to social context. N. Ellemers, R. Spears ve B. Doosje, (Ed), Social identity: Context, commitment, content (Cilt 1, s. 127-147) içinde. Blackwell.
  • Ellemers, N., Van Rijswijk, W., Roefs, M. ve Simons, C. (1997). Bias in intergroup perceptions: Balancing group identity with social reality. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(2), 186-198. https://doi.org/10.1177/0146167297232007
  • Fiske, S. T. (2015). Intergroup biases: A focus on stereotype content. Current Opinion in Behavioral Sciences, 3, 45-50. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2015.01.010
  • Fiske, S. T. (2018). Stereotype content: Warmth and competence endure. Current Directions in Psychological Science, 27(2), 67-73. https://doi.org/10.1177/0963721417738825.
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C., Glick, P. ve Xu, J. (2002). A model of (often mixed) stereotype content: Competence and warmth respectively follow from perceived status and competition. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 878–902. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.878
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C.ve Glick, P. (2007). Universal dimensions of social cognition: Warmth and competence. Trends in Cognitive Sciences, 11(2), 77–83. https://doi.org/10.1016/j.tics.2006.11.005
  • Fiske, S. T., Xu, J., Cuddy, A. J. C. ve Glick, P. (1999). (Dis)respecting versus (Dis)liking: Status and interdependence predict ambivalent stereotypes of competence and warmth. Journal of Social Issues, 55(3), 473–489. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00128
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.3.491
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance. American Psychologist, 56(2), 109–118. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.2.109
  • Güngör, S. G. (2003). Stereotype content and emotions about various groups: a structural model [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Jost, J. T. ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system-justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14(5), 260-265. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00377.x
  • Jost, J. T., Banaji, M. R., ve Nosek, B. A. (2004). A decade of system justification theory: Accumulated evidence of conscious and unconscious bolstering of the status quo. Political psychology, 25(6), 881-919. https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2004.00402.x
  • Jost, J. T., Kivetz, Y. ve Rubini, M. (2005). System-justifying functions of complementary regional and ethnic stereotypes: cross-national evidence. Social Justice Research, 18, 305-333. https://doi.org/10.1007/s11211-005-6827-z
  • Judd, C. M., James-Hawkins, L., Yzerbyt, V. Y. ve Kashima, Y. (2005). Fundamental dimensions of social judgment: Understanding the relations between judgments of competence and warmth. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 899-913. https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.899
  • Kahraman, F. (2018). Türkiye’deki sosyal grupların kalıpyargı haritası ve kalıpyargıların değerlerle ilişkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E. (2020). “Namuslu kadın” ile “namuslu erkek” temsillerinin kalıpyargı içeriği modeline entegre edilmesi ve toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının sistemi meşrulaştırıcı işlevinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E., ve Tosun, L. P. (2024). “Namuslu kadın” ve “namuslu erkek” sosyal temsillerinin incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 39(94), 1-24. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1477647
  • Katz, D. ve Braly, K. (1933). Racial stereotypes of one hundred college students. Journal of Abnormal and Social Psychology, 28(3), 280-290. https://doi.org/10.1037/h0074049
  • Katz, D., ve Braly, K. W. (1935). Racial prejudice and racial stereotypes. The Journal of Abnormal And Social Psychology, 30(2), 175. https://doi.org/10.1037/h0059800
  • Kay, A.C. ve Jost J. T. (2003). Complementary justice: effects of “Poor but Happy” and “Poor but Honest” stereotype exemplars on system justification and implicit activation of the justice motive. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 823-837. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.5.823
  • Kervyn, N., Fiske, S. ve Yzerbyt, V. (2015). Forecasting the primary dimension of social perception: Symbolic and realistic threats together predict warmth in the stereotype content model. Social Psychology, 46(1), 36–45. https://doi.org/10.1027/1864-9335/a000219
  • Koch, A., Imhoff, R., Dotsch, R., Unkelbach, C., ve Alves, H. (2016). The ABC of stereotypes about groups: Agency/socioeconomic success, conservative–progressive beliefs, and communion. Journal of Personality and Social Psychology, 110(5), 675. https://doi.org/10.1037/pspa0000046
  • McConahay, J. B., Hardee, B. B. ve Batts, V. (1981). Has racism declined in America? It depends upon who is asking and what is asked. Journal of Conflict Resolution, 25(4), 563-579. https://doi.org/10.1177/002200278102500401
  • Nicolas, G., Bai, X., ve Fiske, S. T. (2022). A spontaneous stereotype content model: Taxonomy, properties, and prediction. Journal of Personality and Social Psychology 123(6),1243-1263. https://doi.org/10.1037/pspa0000312
  • Oldmeadow, J., & Fiske, S. T. (2007). System-justifying ideologies moderate status = competence stereotypes: Roles for belief in a just world and social dominance orientation. European Journal of Social Psychology, 37(6), 1135–1148. https://doi.org/10.1002/ejsp.428
  • Öner, M. İ. (2015). Sosyal kimlik bakış açısıyla grup temelli duyguların farklı boyutlarda incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özdemir, D. Ö. (2017). Sosyal kategorilemenin gayri-insanileştirme üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Phalet, K. ve Poppe, E. (1997). Competence and morality dimensions of national and ethnic stereotypes: a study in six eastern-European countries. European Journal of Social Psychology, 27(6), 703-723. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0992(199711/12)27:6%3C703::aid-ejsp841%3E3.0.co;2-k
  • Poppe, E. (2000). Changes in national and ethnic stereotypes in Central and Eastern Europe. J. ter Wal ve M. Verkuyten (Ed), Comparative perspectives on racism (pp. 191-209) içinde. Routledge.
  • Poppe, E., ve Linssen, H. (1999). In-group favoritism and the reflection of realistic dimensions of difference between national states in Central and Eastern European nationality stereotypes. British Journal of Social Psychology, 38(1), 85–102. https://doi.org/10.1348/014466699164059
  • Raoofy, F. (2021). Afganistan toplumunda modern giyimli kadınlara yönelik önyargının kalıpyargı içeriği modeli, sistemi meşrulaştırma ve sosyal temas kuramları temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Ridgeway, C. L. ve Correll, S. J. (2006). Consensus and the creation of status beliefs. Social Forces, 85(1), 431-45. https://doi.org/10.1353/sof.2006.0139
  • Rudman, L. A. (2011). Implicit measures for social and personality psychology. Sage Publications.
  • Schneider, D. J. (2005). The psychology of stereotyping. Guilford Press.
  • Singh, R., ve Teoh, J. B. P. (2000). Impression formation from intellectual and social traits: Evidence for behavioural adaptation and cognitive processing. British Journal of Social Psychology, 39(4), 537-554. https://doi.org/10.1348/014466600164624
  • Sönmez, B. (2020). Bekârlara yönelik kalıpyargıların kalıpyargı içeriği modeli ile incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Spears, R., Jetten, J. ve Doosje, B. (2001). The (il)legitimacy of ingroup bias: From social reality to social resistance. T. J. Jost ve B. Major, (Ed), The psychology of legitimacy (s. 278-306) içinde. Cambridge University Press.
  • Van der Toorn, J., ve Jost, J. T. (2014). Twenty years of system justification theory: Introduction to the special issue on “Ideology and system justification processes”. Group Processes & Intergroup Relations, 17(4), 413-419. https://doi.org/10.1177/1368430214531509
  • Wade, M. L. ve Brewer, M. B. (2006). The structure of female subgroups: an exploration of ambivalent stereotypes. Sex Roles, 54, 753-765. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9043-x
  • Wojciszke, B. (1994). Multiple meanings of behavior: Construing actions in terms of competence and morality. Journal of Personality and Social Psychology, 67(2), 222-232. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.2.222
  • Wojciszke, B. (2005). Morality and competence in person- and self-perception. European Review of Social Psychology, 16(1), 155– 188. https://doi.org/10.1080/10463280500229619
  • Yılmaz, O. (2015). İlahi otorite, öznel ahlak ve ahlaki temeller kuramı çerçevesinde politik ve dini yönelimin ateistlere yönelik önyargıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Yzerbyt, V. (2018). The dimensional compensation model: Reality and strategic constraints on warmth and competence in intergroup perceptions. A. Abele ve B. Wojciszke (Ed.), Agency and communion in social psychology (s. 126-141) içinde. Routledge.
  • Yzerbyt, V. Y., Nicolas, K., ve Judd, C. M. (2008). Compensation versus halo: The unique relations between the fundamental dimensions of social judgment. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(8), 1110 – 1123. https://doi.org/10.1177/0146167208318602
  • Yzerbyt, V. Y., Provost, V., ve Corneille, O. (2005). Not so competent but warm ... really? Compensatory stereotypes in the French-speaking world. Group Processes and Intergroup Relations, 8(3), 291–308. https://doi.org/10.1177/1368430205053944.

Year 2026, Volume: 35, - , 09.03.2026

Timuçin Aktan

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412
https://izlik.org/JA55ZX97XT

Abstract

References

  • Abele, A. E. ve Bruckmüller, S. (2011). The bigger one of the “Big Two”? Preferential processing of communal information. Journal of Experimental Social Psychology, 47(5), 935–948. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2011.03.028
  • Abele, A. E. ve Wojciszke, B. (2007). Agency and communion from the perspective of self versus others. Journal of Personality and Social Psychology, 93(5), 751763. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.751
  • Aktan, T. (2006). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıp yargılarının sevecenlik ve yetkinlik algısı temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Aktan, T. (2012). Compensatory nature of mixed stereotypes: An investigation of underlying mechanisms in the framework of stereotype content model [Yayımlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Aktan, T. ve Bilim, G. (2016). Kadınlara yönelik kalıpyargıların içerikleri: Kalıpyargı içeriği modeli çerçevesinde bir inceleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 4(8), 147-182. doi: 10.7816/nesne-04-08-01. https://doi.org/10.7816/nesne-04-08-01
  • Aktan, T. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2013). Kalıpyargı içeriği modeline sosyal bağlamsal bir yaklaşım: Bağlam içinde kalıpyargı içerikleri. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 15-31. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.290
  • Aktan, T. ve Güvenç, G. (2008). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik boyutları açısından incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 27-40. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320080000m000135
  • Aktan, T., Yalçındağ, B., Ünal, T. ve Süllü, M. E. (2019). Ulus kalıpyargılarının içerikleri: sosyal-yapısal değişkenler ve kimliklenmenin kalıpyargı içerikleriyle ilişkisi. Alternatif Politika, 11(3), 623-650.
  • Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison- Wesley.
  • Ashmore, R. D. ve Del Boca, F. K. (1981). Conceptual approaches to stereotypes and stereotyping. D. L. Hamilton, (Ed.), Cognitive processes in stereotyping and intergroup behavior (s. 1 – 35) içinde. Erlbaum.
  • Aydemir, A. (2021). Yaşlı alt gruplarına yönelik kalıpyargı içerikleri ve farklı yaş gruplarında yaşçılık [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Bakan, D. (1966). The duality of human existence: Essays on psychology and religion. Rand McNally.
  • Brauer, M., Wasel, W., ve Niedenthal, P. (2000). Implicit and explicit components of prejudice. Review of General Psychology, 4(1), 79 – 101. https://doi.org/10.1037/1089-2680.4.1.79
  • Clausell, E., ve Fiske, S. T. (2005). When do the parts add up to the whole? Ambivalent stereotype content for gay male subgroups. Social Cognition, 23(2), 157-176. https://doi.org/10.1521/soco.23.2.161.65626
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T. ve Glick, P. (2008). Warmth and competence as universal dimensions of social perception: The stereotype content model and the BIAS map. M. P. Zanna, (Ed.), Advances in experimental social psychology (s. 61–149) içinde. Elsevier.
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T., ve Glick, P. (2007). The BIAS map: behaviors from intergroup affect and stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 631-648. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.631
  • Cuddy, A. J. M., Norton, M. I. ve Fiske, S. T. (2005). This old stereotype: The pervasiveness and persistence of the elderly stereotype. Journal of Social Issues, 61(2), 267-285. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00405.x
  • Cuddy, A. J., Fiske, S. T., Kwan, V. S., Glick, P., Demoulin, S., Leyens, J. P., ... ve Ziegler, R. (2009). Stereotype content model across cultures: Towards universal similarities and some differences. British Journal of Social Psychology, 48(1), 1-33. https://doi.org/10.1348/014466608X314935
  • Dawd, A. (2021). A comprehensive model to collective action: self-stereotyping as a route to sense of deservingness and system justification [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
  • Demirdağ, A. (2021). Suriyeli mültecilere ilişkin kalıpyargı içeriği ve davranış ilişkisi: duyguların ve ahlaki dışlamanın aracı rolü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Demirel, P. (2009). Annesi çalışan ve çalışmayan öğrencilerde toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik algısı temelinde incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Devine, P. G., ve Sharp, L. B. (2009). Automaticity and control in stereotyping and prejudice. T. D. Nelson (Ed), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination içinde (s. 61-87). Psychology Press.
  • Dewall, N. C., Altermatt, W. T. ve Thompson, H. (2005). Understanding the structure of stereotypes of women: Virtue and agency as dimensions distinguishing female subgroups. Psychology of Women Quarterly, 29(4). 396-405. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2005.00239.x
  • Durante, F., Fiske, S. T., Gelfand, M. J., Crippa, F., Suttora, C., Stillwell, A., ... ve Teymoori, A. (2017). Ambivalent stereotypes link to peace, conflict, and inequality across 38 nations. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(4), 669-674. https://doi.org/10.1073/pnas.1611874114
  • Durante, F., Fiske, S. T., Kervyn, N., Cuddy, A. J. C., Akande, A., Adetoun, B. E., . . . Storari, C. C. (2013). Nations’ income inequality predicts ambivalence in stereotype content: How societies mind the gap. British Journal of Social Psychology, 52(4), 726–746. https://doi.org/10.1111/bjso.12005
  • Eagly, A. H. ve Mladinic, A. (1994). Are people prejudiced against women? Some answers from research on attitudes, gender stereotypes, and judgments of competence. European Review of Social Psychology, 5(1), 1–35. https://doi.org/10.1080/14792779543000002
  • Ellemers, N., Barreto, M. ve Spears, R. (1999). Commitment and strategic responses to social context. N. Ellemers, R. Spears ve B. Doosje, (Ed), Social identity: Context, commitment, content (Cilt 1, s. 127-147) içinde. Blackwell.
  • Ellemers, N., Van Rijswijk, W., Roefs, M. ve Simons, C. (1997). Bias in intergroup perceptions: Balancing group identity with social reality. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(2), 186-198. https://doi.org/10.1177/0146167297232007
  • Fiske, S. T. (2015). Intergroup biases: A focus on stereotype content. Current Opinion in Behavioral Sciences, 3, 45-50. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2015.01.010
  • Fiske, S. T. (2018). Stereotype content: Warmth and competence endure. Current Directions in Psychological Science, 27(2), 67-73. https://doi.org/10.1177/0963721417738825.
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C., Glick, P. ve Xu, J. (2002). A model of (often mixed) stereotype content: Competence and warmth respectively follow from perceived status and competition. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 878–902. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.878
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C.ve Glick, P. (2007). Universal dimensions of social cognition: Warmth and competence. Trends in Cognitive Sciences, 11(2), 77–83. https://doi.org/10.1016/j.tics.2006.11.005
  • Fiske, S. T., Xu, J., Cuddy, A. J. C. ve Glick, P. (1999). (Dis)respecting versus (Dis)liking: Status and interdependence predict ambivalent stereotypes of competence and warmth. Journal of Social Issues, 55(3), 473–489. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00128
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.3.491
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance. American Psychologist, 56(2), 109–118. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.2.109
  • Güngör, S. G. (2003). Stereotype content and emotions about various groups: a structural model [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Jost, J. T. ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system-justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14(5), 260-265. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00377.x
  • Jost, J. T., Banaji, M. R., ve Nosek, B. A. (2004). A decade of system justification theory: Accumulated evidence of conscious and unconscious bolstering of the status quo. Political psychology, 25(6), 881-919. https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2004.00402.x
  • Jost, J. T., Kivetz, Y. ve Rubini, M. (2005). System-justifying functions of complementary regional and ethnic stereotypes: cross-national evidence. Social Justice Research, 18, 305-333. https://doi.org/10.1007/s11211-005-6827-z
  • Judd, C. M., James-Hawkins, L., Yzerbyt, V. Y. ve Kashima, Y. (2005). Fundamental dimensions of social judgment: Understanding the relations between judgments of competence and warmth. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 899-913. https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.899
  • Kahraman, F. (2018). Türkiye’deki sosyal grupların kalıpyargı haritası ve kalıpyargıların değerlerle ilişkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E. (2020). “Namuslu kadın” ile “namuslu erkek” temsillerinin kalıpyargı içeriği modeline entegre edilmesi ve toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının sistemi meşrulaştırıcı işlevinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E., ve Tosun, L. P. (2024). “Namuslu kadın” ve “namuslu erkek” sosyal temsillerinin incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 39(94), 1-24. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1477647
  • Katz, D. ve Braly, K. (1933). Racial stereotypes of one hundred college students. Journal of Abnormal and Social Psychology, 28(3), 280-290. https://doi.org/10.1037/h0074049
  • Katz, D., ve Braly, K. W. (1935). Racial prejudice and racial stereotypes. The Journal of Abnormal And Social Psychology, 30(2), 175. https://doi.org/10.1037/h0059800
  • Kay, A.C. ve Jost J. T. (2003). Complementary justice: effects of “Poor but Happy” and “Poor but Honest” stereotype exemplars on system justification and implicit activation of the justice motive. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 823-837. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.5.823
  • Kervyn, N., Fiske, S. ve Yzerbyt, V. (2015). Forecasting the primary dimension of social perception: Symbolic and realistic threats together predict warmth in the stereotype content model. Social Psychology, 46(1), 36–45. https://doi.org/10.1027/1864-9335/a000219
  • Koch, A., Imhoff, R., Dotsch, R., Unkelbach, C., ve Alves, H. (2016). The ABC of stereotypes about groups: Agency/socioeconomic success, conservative–progressive beliefs, and communion. Journal of Personality and Social Psychology, 110(5), 675. https://doi.org/10.1037/pspa0000046
  • McConahay, J. B., Hardee, B. B. ve Batts, V. (1981). Has racism declined in America? It depends upon who is asking and what is asked. Journal of Conflict Resolution, 25(4), 563-579. https://doi.org/10.1177/002200278102500401
  • Nicolas, G., Bai, X., ve Fiske, S. T. (2022). A spontaneous stereotype content model: Taxonomy, properties, and prediction. Journal of Personality and Social Psychology 123(6),1243-1263. https://doi.org/10.1037/pspa0000312
  • Oldmeadow, J., & Fiske, S. T. (2007). System-justifying ideologies moderate status = competence stereotypes: Roles for belief in a just world and social dominance orientation. European Journal of Social Psychology, 37(6), 1135–1148. https://doi.org/10.1002/ejsp.428
  • Öner, M. İ. (2015). Sosyal kimlik bakış açısıyla grup temelli duyguların farklı boyutlarda incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özdemir, D. Ö. (2017). Sosyal kategorilemenin gayri-insanileştirme üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Phalet, K. ve Poppe, E. (1997). Competence and morality dimensions of national and ethnic stereotypes: a study in six eastern-European countries. European Journal of Social Psychology, 27(6), 703-723. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0992(199711/12)27:6%3C703::aid-ejsp841%3E3.0.co;2-k
  • Poppe, E. (2000). Changes in national and ethnic stereotypes in Central and Eastern Europe. J. ter Wal ve M. Verkuyten (Ed), Comparative perspectives on racism (pp. 191-209) içinde. Routledge.
  • Poppe, E., ve Linssen, H. (1999). In-group favoritism and the reflection of realistic dimensions of difference between national states in Central and Eastern European nationality stereotypes. British Journal of Social Psychology, 38(1), 85–102. https://doi.org/10.1348/014466699164059
  • Raoofy, F. (2021). Afganistan toplumunda modern giyimli kadınlara yönelik önyargının kalıpyargı içeriği modeli, sistemi meşrulaştırma ve sosyal temas kuramları temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Ridgeway, C. L. ve Correll, S. J. (2006). Consensus and the creation of status beliefs. Social Forces, 85(1), 431-45. https://doi.org/10.1353/sof.2006.0139
  • Rudman, L. A. (2011). Implicit measures for social and personality psychology. Sage Publications.
  • Schneider, D. J. (2005). The psychology of stereotyping. Guilford Press.
  • Singh, R., ve Teoh, J. B. P. (2000). Impression formation from intellectual and social traits: Evidence for behavioural adaptation and cognitive processing. British Journal of Social Psychology, 39(4), 537-554. https://doi.org/10.1348/014466600164624
  • Sönmez, B. (2020). Bekârlara yönelik kalıpyargıların kalıpyargı içeriği modeli ile incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Spears, R., Jetten, J. ve Doosje, B. (2001). The (il)legitimacy of ingroup bias: From social reality to social resistance. T. J. Jost ve B. Major, (Ed), The psychology of legitimacy (s. 278-306) içinde. Cambridge University Press.
  • Van der Toorn, J., ve Jost, J. T. (2014). Twenty years of system justification theory: Introduction to the special issue on “Ideology and system justification processes”. Group Processes & Intergroup Relations, 17(4), 413-419. https://doi.org/10.1177/1368430214531509
  • Wade, M. L. ve Brewer, M. B. (2006). The structure of female subgroups: an exploration of ambivalent stereotypes. Sex Roles, 54, 753-765. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9043-x
  • Wojciszke, B. (1994). Multiple meanings of behavior: Construing actions in terms of competence and morality. Journal of Personality and Social Psychology, 67(2), 222-232. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.2.222
  • Wojciszke, B. (2005). Morality and competence in person- and self-perception. European Review of Social Psychology, 16(1), 155– 188. https://doi.org/10.1080/10463280500229619
  • Yılmaz, O. (2015). İlahi otorite, öznel ahlak ve ahlaki temeller kuramı çerçevesinde politik ve dini yönelimin ateistlere yönelik önyargıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Yzerbyt, V. (2018). The dimensional compensation model: Reality and strategic constraints on warmth and competence in intergroup perceptions. A. Abele ve B. Wojciszke (Ed.), Agency and communion in social psychology (s. 126-141) içinde. Routledge.
  • Yzerbyt, V. Y., Nicolas, K., ve Judd, C. M. (2008). Compensation versus halo: The unique relations between the fundamental dimensions of social judgment. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(8), 1110 – 1123. https://doi.org/10.1177/0146167208318602
  • Yzerbyt, V. Y., Provost, V., ve Corneille, O. (2005). Not so competent but warm ... really? Compensatory stereotypes in the French-speaking world. Group Processes and Intergroup Relations, 8(3), 291–308. https://doi.org/10.1177/1368430205053944.

THE PAST, PRESENT, AND FUTURE OF THE STEREOTYPE CONTENT MODEL: A CRITICAL REVIEW

Year 2026, Volume: 35, - , 09.03.2026

Timuçin Aktan

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412
https://izlik.org/JA55ZX97XT

Abstract

The Stereotype Content Model (SCM) proposes that stereotypes about various social groups can be depicted on the dimensions of competence and warmth, offering a comprehensive framework for understanding the social-structural origins and affective consequences of these evaluations. This study critically reviews the origins of the Stereotype Content Model, its connections to related theories, and incorporating recent empirical findings. Additionally, research conducted within the context of this model in Turkey is examined, and a set of methodological and theoretical recommendations for future studies are provided. In this regard, methodological recommendations include selecting study groups familiar to participants, reassessing the construct validity of competence and warmth measures in each study, incorporating negative evaluations of these dimensions into measurements, and adding group-specific trait dimensions when investigating the stereotype content for particular groups. Moreover, theoretical recommendations emphasize the asymmetric nature of competence and warmth attributions, suggesting that these dimensions should not be treated as functionally equivalent, and this distinction should be taken into account when analyzing their associations with social-structural variables. It is also suggested that the relationship between competence and warmth be examined with reference to group membership and intergroup contexts. By addressing these points, this study provides a comprehensive framework for future stereotype content research, particularly within the Turkish sociocultural landscape.

Keywords

Stereotype Contents Competence Warmth Status Competition

References

  • Abele, A. E. ve Bruckmüller, S. (2011). The bigger one of the “Big Two”? Preferential processing of communal information. Journal of Experimental Social Psychology, 47(5), 935–948. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2011.03.028
  • Abele, A. E. ve Wojciszke, B. (2007). Agency and communion from the perspective of self versus others. Journal of Personality and Social Psychology, 93(5), 751763. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.751
  • Aktan, T. (2006). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıp yargılarının sevecenlik ve yetkinlik algısı temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Aktan, T. (2012). Compensatory nature of mixed stereotypes: An investigation of underlying mechanisms in the framework of stereotype content model [Yayımlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Aktan, T. ve Bilim, G. (2016). Kadınlara yönelik kalıpyargıların içerikleri: Kalıpyargı içeriği modeli çerçevesinde bir inceleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 4(8), 147-182. doi: 10.7816/nesne-04-08-01. https://doi.org/10.7816/nesne-04-08-01
  • Aktan, T. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2013). Kalıpyargı içeriği modeline sosyal bağlamsal bir yaklaşım: Bağlam içinde kalıpyargı içerikleri. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 15-31. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.290
  • Aktan, T. ve Güvenç, G. (2008). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik boyutları açısından incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 27-40. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320080000m000135
  • Aktan, T., Yalçındağ, B., Ünal, T. ve Süllü, M. E. (2019). Ulus kalıpyargılarının içerikleri: sosyal-yapısal değişkenler ve kimliklenmenin kalıpyargı içerikleriyle ilişkisi. Alternatif Politika, 11(3), 623-650.
  • Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison- Wesley.
  • Ashmore, R. D. ve Del Boca, F. K. (1981). Conceptual approaches to stereotypes and stereotyping. D. L. Hamilton, (Ed.), Cognitive processes in stereotyping and intergroup behavior (s. 1 – 35) içinde. Erlbaum.
  • Aydemir, A. (2021). Yaşlı alt gruplarına yönelik kalıpyargı içerikleri ve farklı yaş gruplarında yaşçılık [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Bakan, D. (1966). The duality of human existence: Essays on psychology and religion. Rand McNally.
  • Brauer, M., Wasel, W., ve Niedenthal, P. (2000). Implicit and explicit components of prejudice. Review of General Psychology, 4(1), 79 – 101. https://doi.org/10.1037/1089-2680.4.1.79
  • Clausell, E., ve Fiske, S. T. (2005). When do the parts add up to the whole? Ambivalent stereotype content for gay male subgroups. Social Cognition, 23(2), 157-176. https://doi.org/10.1521/soco.23.2.161.65626
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T. ve Glick, P. (2008). Warmth and competence as universal dimensions of social perception: The stereotype content model and the BIAS map. M. P. Zanna, (Ed.), Advances in experimental social psychology (s. 61–149) içinde. Elsevier.
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T., ve Glick, P. (2007). The BIAS map: behaviors from intergroup affect and stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 631-648. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.631
  • Cuddy, A. J. M., Norton, M. I. ve Fiske, S. T. (2005). This old stereotype: The pervasiveness and persistence of the elderly stereotype. Journal of Social Issues, 61(2), 267-285. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00405.x
  • Cuddy, A. J., Fiske, S. T., Kwan, V. S., Glick, P., Demoulin, S., Leyens, J. P., ... ve Ziegler, R. (2009). Stereotype content model across cultures: Towards universal similarities and some differences. British Journal of Social Psychology, 48(1), 1-33. https://doi.org/10.1348/014466608X314935
  • Dawd, A. (2021). A comprehensive model to collective action: self-stereotyping as a route to sense of deservingness and system justification [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
  • Demirdağ, A. (2021). Suriyeli mültecilere ilişkin kalıpyargı içeriği ve davranış ilişkisi: duyguların ve ahlaki dışlamanın aracı rolü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Demirel, P. (2009). Annesi çalışan ve çalışmayan öğrencilerde toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik algısı temelinde incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Devine, P. G., ve Sharp, L. B. (2009). Automaticity and control in stereotyping and prejudice. T. D. Nelson (Ed), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination içinde (s. 61-87). Psychology Press.
  • Dewall, N. C., Altermatt, W. T. ve Thompson, H. (2005). Understanding the structure of stereotypes of women: Virtue and agency as dimensions distinguishing female subgroups. Psychology of Women Quarterly, 29(4). 396-405. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2005.00239.x
  • Durante, F., Fiske, S. T., Gelfand, M. J., Crippa, F., Suttora, C., Stillwell, A., ... ve Teymoori, A. (2017). Ambivalent stereotypes link to peace, conflict, and inequality across 38 nations. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(4), 669-674. https://doi.org/10.1073/pnas.1611874114
  • Durante, F., Fiske, S. T., Kervyn, N., Cuddy, A. J. C., Akande, A., Adetoun, B. E., . . . Storari, C. C. (2013). Nations’ income inequality predicts ambivalence in stereotype content: How societies mind the gap. British Journal of Social Psychology, 52(4), 726–746. https://doi.org/10.1111/bjso.12005
  • Eagly, A. H. ve Mladinic, A. (1994). Are people prejudiced against women? Some answers from research on attitudes, gender stereotypes, and judgments of competence. European Review of Social Psychology, 5(1), 1–35. https://doi.org/10.1080/14792779543000002
  • Ellemers, N., Barreto, M. ve Spears, R. (1999). Commitment and strategic responses to social context. N. Ellemers, R. Spears ve B. Doosje, (Ed), Social identity: Context, commitment, content (Cilt 1, s. 127-147) içinde. Blackwell.
  • Ellemers, N., Van Rijswijk, W., Roefs, M. ve Simons, C. (1997). Bias in intergroup perceptions: Balancing group identity with social reality. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(2), 186-198. https://doi.org/10.1177/0146167297232007
  • Fiske, S. T. (2015). Intergroup biases: A focus on stereotype content. Current Opinion in Behavioral Sciences, 3, 45-50. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2015.01.010
  • Fiske, S. T. (2018). Stereotype content: Warmth and competence endure. Current Directions in Psychological Science, 27(2), 67-73. https://doi.org/10.1177/0963721417738825.
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C., Glick, P. ve Xu, J. (2002). A model of (often mixed) stereotype content: Competence and warmth respectively follow from perceived status and competition. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 878–902. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.878
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C.ve Glick, P. (2007). Universal dimensions of social cognition: Warmth and competence. Trends in Cognitive Sciences, 11(2), 77–83. https://doi.org/10.1016/j.tics.2006.11.005
  • Fiske, S. T., Xu, J., Cuddy, A. J. C. ve Glick, P. (1999). (Dis)respecting versus (Dis)liking: Status and interdependence predict ambivalent stereotypes of competence and warmth. Journal of Social Issues, 55(3), 473–489. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00128
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.3.491
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance. American Psychologist, 56(2), 109–118. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.2.109
  • Güngör, S. G. (2003). Stereotype content and emotions about various groups: a structural model [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Jost, J. T. ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system-justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14(5), 260-265. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00377.x
  • Jost, J. T., Banaji, M. R., ve Nosek, B. A. (2004). A decade of system justification theory: Accumulated evidence of conscious and unconscious bolstering of the status quo. Political psychology, 25(6), 881-919. https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2004.00402.x
  • Jost, J. T., Kivetz, Y. ve Rubini, M. (2005). System-justifying functions of complementary regional and ethnic stereotypes: cross-national evidence. Social Justice Research, 18, 305-333. https://doi.org/10.1007/s11211-005-6827-z
  • Judd, C. M., James-Hawkins, L., Yzerbyt, V. Y. ve Kashima, Y. (2005). Fundamental dimensions of social judgment: Understanding the relations between judgments of competence and warmth. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 899-913. https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.899
  • Kahraman, F. (2018). Türkiye’deki sosyal grupların kalıpyargı haritası ve kalıpyargıların değerlerle ilişkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E. (2020). “Namuslu kadın” ile “namuslu erkek” temsillerinin kalıpyargı içeriği modeline entegre edilmesi ve toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının sistemi meşrulaştırıcı işlevinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E., ve Tosun, L. P. (2024). “Namuslu kadın” ve “namuslu erkek” sosyal temsillerinin incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 39(94), 1-24. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1477647
  • Katz, D. ve Braly, K. (1933). Racial stereotypes of one hundred college students. Journal of Abnormal and Social Psychology, 28(3), 280-290. https://doi.org/10.1037/h0074049
  • Katz, D., ve Braly, K. W. (1935). Racial prejudice and racial stereotypes. The Journal of Abnormal And Social Psychology, 30(2), 175. https://doi.org/10.1037/h0059800
  • Kay, A.C. ve Jost J. T. (2003). Complementary justice: effects of “Poor but Happy” and “Poor but Honest” stereotype exemplars on system justification and implicit activation of the justice motive. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 823-837. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.5.823
  • Kervyn, N., Fiske, S. ve Yzerbyt, V. (2015). Forecasting the primary dimension of social perception: Symbolic and realistic threats together predict warmth in the stereotype content model. Social Psychology, 46(1), 36–45. https://doi.org/10.1027/1864-9335/a000219
  • Koch, A., Imhoff, R., Dotsch, R., Unkelbach, C., ve Alves, H. (2016). The ABC of stereotypes about groups: Agency/socioeconomic success, conservative–progressive beliefs, and communion. Journal of Personality and Social Psychology, 110(5), 675. https://doi.org/10.1037/pspa0000046
  • McConahay, J. B., Hardee, B. B. ve Batts, V. (1981). Has racism declined in America? It depends upon who is asking and what is asked. Journal of Conflict Resolution, 25(4), 563-579. https://doi.org/10.1177/002200278102500401
  • Nicolas, G., Bai, X., ve Fiske, S. T. (2022). A spontaneous stereotype content model: Taxonomy, properties, and prediction. Journal of Personality and Social Psychology 123(6),1243-1263. https://doi.org/10.1037/pspa0000312
  • Oldmeadow, J., & Fiske, S. T. (2007). System-justifying ideologies moderate status = competence stereotypes: Roles for belief in a just world and social dominance orientation. European Journal of Social Psychology, 37(6), 1135–1148. https://doi.org/10.1002/ejsp.428
  • Öner, M. İ. (2015). Sosyal kimlik bakış açısıyla grup temelli duyguların farklı boyutlarda incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özdemir, D. Ö. (2017). Sosyal kategorilemenin gayri-insanileştirme üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Phalet, K. ve Poppe, E. (1997). Competence and morality dimensions of national and ethnic stereotypes: a study in six eastern-European countries. European Journal of Social Psychology, 27(6), 703-723. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0992(199711/12)27:6%3C703::aid-ejsp841%3E3.0.co;2-k
  • Poppe, E. (2000). Changes in national and ethnic stereotypes in Central and Eastern Europe. J. ter Wal ve M. Verkuyten (Ed), Comparative perspectives on racism (pp. 191-209) içinde. Routledge.
  • Poppe, E., ve Linssen, H. (1999). In-group favoritism and the reflection of realistic dimensions of difference between national states in Central and Eastern European nationality stereotypes. British Journal of Social Psychology, 38(1), 85–102. https://doi.org/10.1348/014466699164059
  • Raoofy, F. (2021). Afganistan toplumunda modern giyimli kadınlara yönelik önyargının kalıpyargı içeriği modeli, sistemi meşrulaştırma ve sosyal temas kuramları temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Ridgeway, C. L. ve Correll, S. J. (2006). Consensus and the creation of status beliefs. Social Forces, 85(1), 431-45. https://doi.org/10.1353/sof.2006.0139
  • Rudman, L. A. (2011). Implicit measures for social and personality psychology. Sage Publications.
  • Schneider, D. J. (2005). The psychology of stereotyping. Guilford Press.
  • Singh, R., ve Teoh, J. B. P. (2000). Impression formation from intellectual and social traits: Evidence for behavioural adaptation and cognitive processing. British Journal of Social Psychology, 39(4), 537-554. https://doi.org/10.1348/014466600164624
  • Sönmez, B. (2020). Bekârlara yönelik kalıpyargıların kalıpyargı içeriği modeli ile incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Spears, R., Jetten, J. ve Doosje, B. (2001). The (il)legitimacy of ingroup bias: From social reality to social resistance. T. J. Jost ve B. Major, (Ed), The psychology of legitimacy (s. 278-306) içinde. Cambridge University Press.
  • Van der Toorn, J., ve Jost, J. T. (2014). Twenty years of system justification theory: Introduction to the special issue on “Ideology and system justification processes”. Group Processes & Intergroup Relations, 17(4), 413-419. https://doi.org/10.1177/1368430214531509
  • Wade, M. L. ve Brewer, M. B. (2006). The structure of female subgroups: an exploration of ambivalent stereotypes. Sex Roles, 54, 753-765. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9043-x
  • Wojciszke, B. (1994). Multiple meanings of behavior: Construing actions in terms of competence and morality. Journal of Personality and Social Psychology, 67(2), 222-232. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.2.222
  • Wojciszke, B. (2005). Morality and competence in person- and self-perception. European Review of Social Psychology, 16(1), 155– 188. https://doi.org/10.1080/10463280500229619
  • Yılmaz, O. (2015). İlahi otorite, öznel ahlak ve ahlaki temeller kuramı çerçevesinde politik ve dini yönelimin ateistlere yönelik önyargıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Yzerbyt, V. (2018). The dimensional compensation model: Reality and strategic constraints on warmth and competence in intergroup perceptions. A. Abele ve B. Wojciszke (Ed.), Agency and communion in social psychology (s. 126-141) içinde. Routledge.
  • Yzerbyt, V. Y., Nicolas, K., ve Judd, C. M. (2008). Compensation versus halo: The unique relations between the fundamental dimensions of social judgment. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(8), 1110 – 1123. https://doi.org/10.1177/0146167208318602
  • Yzerbyt, V. Y., Provost, V., ve Corneille, O. (2005). Not so competent but warm ... really? Compensatory stereotypes in the French-speaking world. Group Processes and Intergroup Relations, 8(3), 291–308. https://doi.org/10.1177/1368430205053944.

KALIPYARGI İÇERİĞİ MODELİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE YARINI: ELEŞTİREL BİR İNCELEME

Year 2026, Volume: 35, - , 09.03.2026

Timuçin Aktan

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412
https://izlik.org/JA55ZX97XT

Abstract

Kalıpyargı İçeriği Modeli, toplumdaki çeşitli gruplara yönelik kalıpyargı içeriklerinin yetkinlik ve sevecenlik boyutları üzerinden temsil edilebileceğini öne sürerek, bu değerlendirmelerin sosyal-yapısal kaynaklarını ve duyuşsal (affective) sonuçlarını kapsamlı bir çerçevede sunmaktadır. Bu çalışmada, Kalıpyargı İçeriği Modelinin kökenleri ve ilişkili olduğu diğer kuramlar tartışılarak güncel araştırma bulgularının eleştirel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, model bağlamında Türkiye’de yürütülen çalışmalar ele alınarak gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda, çalışmalarda incelenecek grupların katılımcıların aşina olduğu gruplar arasından seçilmesi, yetkinlik ve sevecenlik ölçümlerinin yapı geçerliliğinin her çalışmada yeniden test edilmesi, bu boyutlardaki olumsuz değerlendirmelerin de ölçümlere dahil edilmesi ve belirli bir gruba yönelik kalıpyargı içerikleri incelenirken o gruba özgü özellik boyutlarının da eklenmesi yönünde yöntemsel önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca, yetkinlik ve sevecenlik atıflarının asimetrik doğası göz önünde bulundurularak, bu boyutların birbirine eşdeğer olarak ele alınmaması, sosyal-yapısal değişkenlerle ilişkileri değerlendirilirken bu durumun dikkate alınması ve yetkinlikle sevecenlik arasındaki ilişkinin incelenmesinde grup üyelikleriyle gruplararası bağlamın da göz önünde bulundurulması gerektiği yönünde kuramsal öneriler sunulmuştur. Böylece, kalıpyargı içeriklerini inceleyecek gelecekteki çalışmalar için kapsamlı bir çerçeve ortaya konulmuştur.

Keywords

Kalıpyargı İçerikleri Yetkinlik Sevecenlik Statü Rekabet

Ethical Statement

Yazar, derleme türündeki bu çalışmada etik kurul iznine gerek olmadığını bildirmektedir.

Supporting Institution

Bu çalışmayla ilgili olarak herhangi bir kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Thanks

Çalışmanın hazırlanmasındaki önerilerinden dolayı Dr. Öğr. Üyesi Bilge Yalçındağ’a teşekkür ederim

References

  • Abele, A. E. ve Bruckmüller, S. (2011). The bigger one of the “Big Two”? Preferential processing of communal information. Journal of Experimental Social Psychology, 47(5), 935–948. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2011.03.028
  • Abele, A. E. ve Wojciszke, B. (2007). Agency and communion from the perspective of self versus others. Journal of Personality and Social Psychology, 93(5), 751763. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.751
  • Aktan, T. (2006). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıp yargılarının sevecenlik ve yetkinlik algısı temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Aktan, T. (2012). Compensatory nature of mixed stereotypes: An investigation of underlying mechanisms in the framework of stereotype content model [Yayımlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Aktan, T. ve Bilim, G. (2016). Kadınlara yönelik kalıpyargıların içerikleri: Kalıpyargı içeriği modeli çerçevesinde bir inceleme. Nesne Psikoloji Dergisi, 4(8), 147-182. doi: 10.7816/nesne-04-08-01. https://doi.org/10.7816/nesne-04-08-01
  • Aktan, T. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2013). Kalıpyargı içeriği modeline sosyal bağlamsal bir yaklaşım: Bağlam içinde kalıpyargı içerikleri. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 15-31. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.06.290
  • Aktan, T. ve Güvenç, G. (2008). Başarılı ve başarısız öğrencilerin iç ve dış gruplarına yönelik kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik boyutları açısından incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 23(61), 27-40. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320080000m000135
  • Aktan, T., Yalçındağ, B., Ünal, T. ve Süllü, M. E. (2019). Ulus kalıpyargılarının içerikleri: sosyal-yapısal değişkenler ve kimliklenmenin kalıpyargı içerikleriyle ilişkisi. Alternatif Politika, 11(3), 623-650.
  • Allport, G. W. (1954). The nature of prejudice. Addison- Wesley.
  • Ashmore, R. D. ve Del Boca, F. K. (1981). Conceptual approaches to stereotypes and stereotyping. D. L. Hamilton, (Ed.), Cognitive processes in stereotyping and intergroup behavior (s. 1 – 35) içinde. Erlbaum.
  • Aydemir, A. (2021). Yaşlı alt gruplarına yönelik kalıpyargı içerikleri ve farklı yaş gruplarında yaşçılık [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Bakan, D. (1966). The duality of human existence: Essays on psychology and religion. Rand McNally.
  • Brauer, M., Wasel, W., ve Niedenthal, P. (2000). Implicit and explicit components of prejudice. Review of General Psychology, 4(1), 79 – 101. https://doi.org/10.1037/1089-2680.4.1.79
  • Clausell, E., ve Fiske, S. T. (2005). When do the parts add up to the whole? Ambivalent stereotype content for gay male subgroups. Social Cognition, 23(2), 157-176. https://doi.org/10.1521/soco.23.2.161.65626
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T. ve Glick, P. (2008). Warmth and competence as universal dimensions of social perception: The stereotype content model and the BIAS map. M. P. Zanna, (Ed.), Advances in experimental social psychology (s. 61–149) içinde. Elsevier.
  • Cuddy, A. J. C., Fiske, S. T., ve Glick, P. (2007). The BIAS map: behaviors from intergroup affect and stereotypes. Journal of Personality and Social Psychology, 92(4), 631-648. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.4.631
  • Cuddy, A. J. M., Norton, M. I. ve Fiske, S. T. (2005). This old stereotype: The pervasiveness and persistence of the elderly stereotype. Journal of Social Issues, 61(2), 267-285. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00405.x
  • Cuddy, A. J., Fiske, S. T., Kwan, V. S., Glick, P., Demoulin, S., Leyens, J. P., ... ve Ziegler, R. (2009). Stereotype content model across cultures: Towards universal similarities and some differences. British Journal of Social Psychology, 48(1), 1-33. https://doi.org/10.1348/014466608X314935
  • Dawd, A. (2021). A comprehensive model to collective action: self-stereotyping as a route to sense of deservingness and system justification [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
  • Demirdağ, A. (2021). Suriyeli mültecilere ilişkin kalıpyargı içeriği ve davranış ilişkisi: duyguların ve ahlaki dışlamanın aracı rolü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Demirel, P. (2009). Annesi çalışan ve çalışmayan öğrencilerde toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının yetkinlik ve sevecenlik algısı temelinde incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Devine, P. G., ve Sharp, L. B. (2009). Automaticity and control in stereotyping and prejudice. T. D. Nelson (Ed), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination içinde (s. 61-87). Psychology Press.
  • Dewall, N. C., Altermatt, W. T. ve Thompson, H. (2005). Understanding the structure of stereotypes of women: Virtue and agency as dimensions distinguishing female subgroups. Psychology of Women Quarterly, 29(4). 396-405. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2005.00239.x
  • Durante, F., Fiske, S. T., Gelfand, M. J., Crippa, F., Suttora, C., Stillwell, A., ... ve Teymoori, A. (2017). Ambivalent stereotypes link to peace, conflict, and inequality across 38 nations. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(4), 669-674. https://doi.org/10.1073/pnas.1611874114
  • Durante, F., Fiske, S. T., Kervyn, N., Cuddy, A. J. C., Akande, A., Adetoun, B. E., . . . Storari, C. C. (2013). Nations’ income inequality predicts ambivalence in stereotype content: How societies mind the gap. British Journal of Social Psychology, 52(4), 726–746. https://doi.org/10.1111/bjso.12005
  • Eagly, A. H. ve Mladinic, A. (1994). Are people prejudiced against women? Some answers from research on attitudes, gender stereotypes, and judgments of competence. European Review of Social Psychology, 5(1), 1–35. https://doi.org/10.1080/14792779543000002
  • Ellemers, N., Barreto, M. ve Spears, R. (1999). Commitment and strategic responses to social context. N. Ellemers, R. Spears ve B. Doosje, (Ed), Social identity: Context, commitment, content (Cilt 1, s. 127-147) içinde. Blackwell.
  • Ellemers, N., Van Rijswijk, W., Roefs, M. ve Simons, C. (1997). Bias in intergroup perceptions: Balancing group identity with social reality. Personality and Social Psychology Bulletin, 23(2), 186-198. https://doi.org/10.1177/0146167297232007
  • Fiske, S. T. (2015). Intergroup biases: A focus on stereotype content. Current Opinion in Behavioral Sciences, 3, 45-50. https://doi.org/10.1016/j.cobeha.2015.01.010
  • Fiske, S. T. (2018). Stereotype content: Warmth and competence endure. Current Directions in Psychological Science, 27(2), 67-73. https://doi.org/10.1177/0963721417738825.
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C., Glick, P. ve Xu, J. (2002). A model of (often mixed) stereotype content: Competence and warmth respectively follow from perceived status and competition. Journal of Personality and Social Psychology, 82(6), 878–902. https://doi.org/10.1037/0022-3514.82.6.878
  • Fiske, S. T., Cuddy, A. J. C.ve Glick, P. (2007). Universal dimensions of social cognition: Warmth and competence. Trends in Cognitive Sciences, 11(2), 77–83. https://doi.org/10.1016/j.tics.2006.11.005
  • Fiske, S. T., Xu, J., Cuddy, A. J. C. ve Glick, P. (1999). (Dis)respecting versus (Dis)liking: Status and interdependence predict ambivalent stereotypes of competence and warmth. Journal of Social Issues, 55(3), 473–489. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00128
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (1996). The Ambivalent Sexism Inventory: differentiating hostile and benevolent sexism. Journal of Personality and Social Psychology, 70(3), 491–512. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.3.491
  • Glick, P. ve Fiske, S. T. (2001). An ambivalent alliance. American Psychologist, 56(2), 109–118. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.2.109
  • Güngör, S. G. (2003). Stereotype content and emotions about various groups: a structural model [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Jost, J. T. ve Hunyady, O. (2005). Antecedents and consequences of system-justifying ideologies. Current Directions in Psychological Science, 14(5), 260-265. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00377.x
  • Jost, J. T., Banaji, M. R., ve Nosek, B. A. (2004). A decade of system justification theory: Accumulated evidence of conscious and unconscious bolstering of the status quo. Political psychology, 25(6), 881-919. https://doi.org/10.1111/j.1467-9221.2004.00402.x
  • Jost, J. T., Kivetz, Y. ve Rubini, M. (2005). System-justifying functions of complementary regional and ethnic stereotypes: cross-national evidence. Social Justice Research, 18, 305-333. https://doi.org/10.1007/s11211-005-6827-z
  • Judd, C. M., James-Hawkins, L., Yzerbyt, V. Y. ve Kashima, Y. (2005). Fundamental dimensions of social judgment: Understanding the relations between judgments of competence and warmth. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 899-913. https://doi.org/10.1037/0022-3514.89.6.899
  • Kahraman, F. (2018). Türkiye’deki sosyal grupların kalıpyargı haritası ve kalıpyargıların değerlerle ilişkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E. (2020). “Namuslu kadın” ile “namuslu erkek” temsillerinin kalıpyargı içeriği modeline entegre edilmesi ve toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının sistemi meşrulaştırıcı işlevinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Kaşdarma, E., ve Tosun, L. P. (2024). “Namuslu kadın” ve “namuslu erkek” sosyal temsillerinin incelenmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 39(94), 1-24. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1477647
  • Katz, D. ve Braly, K. (1933). Racial stereotypes of one hundred college students. Journal of Abnormal and Social Psychology, 28(3), 280-290. https://doi.org/10.1037/h0074049
  • Katz, D., ve Braly, K. W. (1935). Racial prejudice and racial stereotypes. The Journal of Abnormal And Social Psychology, 30(2), 175. https://doi.org/10.1037/h0059800
  • Kay, A.C. ve Jost J. T. (2003). Complementary justice: effects of “Poor but Happy” and “Poor but Honest” stereotype exemplars on system justification and implicit activation of the justice motive. Journal of Personality and Social Psychology, 85(5), 823-837. https://doi.org/10.1037/0022-3514.85.5.823
  • Kervyn, N., Fiske, S. ve Yzerbyt, V. (2015). Forecasting the primary dimension of social perception: Symbolic and realistic threats together predict warmth in the stereotype content model. Social Psychology, 46(1), 36–45. https://doi.org/10.1027/1864-9335/a000219
  • Koch, A., Imhoff, R., Dotsch, R., Unkelbach, C., ve Alves, H. (2016). The ABC of stereotypes about groups: Agency/socioeconomic success, conservative–progressive beliefs, and communion. Journal of Personality and Social Psychology, 110(5), 675. https://doi.org/10.1037/pspa0000046
  • McConahay, J. B., Hardee, B. B. ve Batts, V. (1981). Has racism declined in America? It depends upon who is asking and what is asked. Journal of Conflict Resolution, 25(4), 563-579. https://doi.org/10.1177/002200278102500401
  • Nicolas, G., Bai, X., ve Fiske, S. T. (2022). A spontaneous stereotype content model: Taxonomy, properties, and prediction. Journal of Personality and Social Psychology 123(6),1243-1263. https://doi.org/10.1037/pspa0000312
  • Oldmeadow, J., & Fiske, S. T. (2007). System-justifying ideologies moderate status = competence stereotypes: Roles for belief in a just world and social dominance orientation. European Journal of Social Psychology, 37(6), 1135–1148. https://doi.org/10.1002/ejsp.428
  • Öner, M. İ. (2015). Sosyal kimlik bakış açısıyla grup temelli duyguların farklı boyutlarda incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özdemir, D. Ö. (2017). Sosyal kategorilemenin gayri-insanileştirme üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
  • Phalet, K. ve Poppe, E. (1997). Competence and morality dimensions of national and ethnic stereotypes: a study in six eastern-European countries. European Journal of Social Psychology, 27(6), 703-723. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0992(199711/12)27:6%3C703::aid-ejsp841%3E3.0.co;2-k
  • Poppe, E. (2000). Changes in national and ethnic stereotypes in Central and Eastern Europe. J. ter Wal ve M. Verkuyten (Ed), Comparative perspectives on racism (pp. 191-209) içinde. Routledge.
  • Poppe, E., ve Linssen, H. (1999). In-group favoritism and the reflection of realistic dimensions of difference between national states in Central and Eastern European nationality stereotypes. British Journal of Social Psychology, 38(1), 85–102. https://doi.org/10.1348/014466699164059
  • Raoofy, F. (2021). Afganistan toplumunda modern giyimli kadınlara yönelik önyargının kalıpyargı içeriği modeli, sistemi meşrulaştırma ve sosyal temas kuramları temelinde incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  • Ridgeway, C. L. ve Correll, S. J. (2006). Consensus and the creation of status beliefs. Social Forces, 85(1), 431-45. https://doi.org/10.1353/sof.2006.0139
  • Rudman, L. A. (2011). Implicit measures for social and personality psychology. Sage Publications.
  • Schneider, D. J. (2005). The psychology of stereotyping. Guilford Press.
  • Singh, R., ve Teoh, J. B. P. (2000). Impression formation from intellectual and social traits: Evidence for behavioural adaptation and cognitive processing. British Journal of Social Psychology, 39(4), 537-554. https://doi.org/10.1348/014466600164624
  • Sönmez, B. (2020). Bekârlara yönelik kalıpyargıların kalıpyargı içeriği modeli ile incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Spears, R., Jetten, J. ve Doosje, B. (2001). The (il)legitimacy of ingroup bias: From social reality to social resistance. T. J. Jost ve B. Major, (Ed), The psychology of legitimacy (s. 278-306) içinde. Cambridge University Press.
  • Van der Toorn, J., ve Jost, J. T. (2014). Twenty years of system justification theory: Introduction to the special issue on “Ideology and system justification processes”. Group Processes & Intergroup Relations, 17(4), 413-419. https://doi.org/10.1177/1368430214531509
  • Wade, M. L. ve Brewer, M. B. (2006). The structure of female subgroups: an exploration of ambivalent stereotypes. Sex Roles, 54, 753-765. https://doi.org/10.1007/s11199-006-9043-x
  • Wojciszke, B. (1994). Multiple meanings of behavior: Construing actions in terms of competence and morality. Journal of Personality and Social Psychology, 67(2), 222-232. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.2.222
  • Wojciszke, B. (2005). Morality and competence in person- and self-perception. European Review of Social Psychology, 16(1), 155– 188. https://doi.org/10.1080/10463280500229619
  • Yılmaz, O. (2015). İlahi otorite, öznel ahlak ve ahlaki temeller kuramı çerçevesinde politik ve dini yönelimin ateistlere yönelik önyargıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  • Yzerbyt, V. (2018). The dimensional compensation model: Reality and strategic constraints on warmth and competence in intergroup perceptions. A. Abele ve B. Wojciszke (Ed.), Agency and communion in social psychology (s. 126-141) içinde. Routledge.
  • Yzerbyt, V. Y., Nicolas, K., ve Judd, C. M. (2008). Compensation versus halo: The unique relations between the fundamental dimensions of social judgment. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(8), 1110 – 1123. https://doi.org/10.1177/0146167208318602
  • Yzerbyt, V. Y., Provost, V., ve Corneille, O. (2005). Not so competent but warm ... really? Compensatory stereotypes in the French-speaking world. Group Processes and Intergroup Relations, 8(3), 291–308. https://doi.org/10.1177/1368430205053944.
There are 71 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Social and Personality Psychology (Other)
Journal Section Review
Authors

Timuçin Aktan 0000-0001-8159-9278

Submission Date February 25, 2025
Acceptance Date May 9, 2025
Publication Date March 9, 2026
DOI https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412
IZ https://izlik.org/JA55ZX97XT
Published in Issue Year 2026 Volume: 35

Cite

APA Aktan, T. (2026). KALIPYARGI İÇERİĞİ MODELİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE YARINI: ELEŞTİREL BİR İNCELEME. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1646412

Aim & Scope

Enstitümüz ve Dergimiz Yayın Kurulunun amacı; çağdaş, güvenilir, bilimsel nitelik bakımından üstün bir derginin yaratılması ve yayımının sürdürülmesidir. Bu amacın gerçekleştirilmesi yolunda özveri göstererek bize destek veren, makalelerimizin bilimsel niteliklerinin belirlenmesinde yol gösterici olan ve hakemlik yapan öğretim üyelerine, yayın kurulumuz ve danışma kurulumuz üyelerine teşekkürü bir borç biliriz.

Dergimiz, sosyal bilimler alanında, bilimsel nitelik bakımından diğer nitelikli dergiler arasındaki yerini almış bulunmaktadır. Dergimizin bilimsel niteliğinin korunması ve daha da geliştirilebilmesi amacıyla yeniden yapılanma çalışmaları sürdürülmektedir.

Dergiye gönderilecek makalelerin yazımında uyulması gerekli kurallar aşağıda özetlenmiştir:

1. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Sürekli Yayın modeli ile yayımlanan hakemli bir dergidir.

2. Gönderilecek makalenin daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olması zorunludur.

3. Makaleler, Türkçe, İngilizce, Fransızca ya da Almanca olarak yayımlanabilir. Eğer makale İngilizce, Fransızca ya da Almanca dillerinden biriyle yazılırsa, mutlaka Türkçe özet ve başlığa yer verilmelidir.

4. Makaleler Türk Dil Kurumu yazım kurallarına uygun yazılmalıdır.

5. Makaleler, Microsoft Word 2003 veya üzeri sürümlerde yazılıp internet üzerinden online olarak gönderilmelidir.

6. Makalelerin başlığı metne uygun, ortalı; kısa ve açık ifadeli; büyük harflerle yazılmış olmalıdır.

7. Yazar adı, makaleye ortalanmalı; yazar birden fazla ise, adları yan yana yazılmalıdır. Yazarlara ait bilgiler (Üniversite adı, Fakülte adı, e-mail adresi, Orcid No) dipnotta verilmelidir.

8. Makalenin ilk sayfası sadece ÖZ ve ABSTRACT’tan oluşmalı, bu sayfa Makale Şablonu’na yerleştirilerek oluşturulmalıdır (bk. Makale Şablonu)

9. Makalelerde kâğıt boyutu: A-4 dikey, sayfa yapısı alt: 2,5 cm, üst: 2,5 cm, sol: 2,5 cm, sağ: 2,5 cm, üst bilgi: 3 cm, alt bilgi: 3 cm, yazı tipi: Times New Roman, punto: 10, satır aralığı: tek olarak ayarlanmalıdır. Makalenin tümü 8000 kelimeyi geçmemelidir.

10. Dipnotlar Times New Roman fontu kullanılarak 8 punto ile ve satır aralığı “tek” olacak şekilde yazılmalıdır. Eski harfli metin çalışmalarına dair notlar ve çalışmaya dair önemli açıklamalar dışında dipnot kullanılmamalıdır.

11. Öz 8 punto ve Times New Roman fontuyla yazılmalıdır. Bir paragraftan oluşmalı (birkaç paragraftan oluşsa da bir paragrafa sığdırılmalı), satır aralığı “tek” olacak şekilde ayarlanmalıdır. En az 150 en fazla 200 kelimeden meydana gelmelidir. Öz büyük harflerle metnin sol kenarına konulmalıdır.

12. Orijinal makalelerde bölümler aşağıdaki şekilde düzenlenmelidir:
GİRİŞ (en fazla 3 sayfa)
LİTERATÜR TARAMASI
YÖNTEM
ARAŞTIRMA BULGULARI
SONUÇ

13. Yukarıdaki ana bölüm başlıkları bold olarak büyük harfle sola yaslı yazılmalıdır. Başlıklara numara verilmemeli, paragraf girintisi olmamalıdır.

14. Alt bölüm başlıkları her kelimenin baş harfi büyük olacak şekilde koyu yazılmalı, 0,5 cm. içeriden başlamalıdır. Bütün paragraf girintileri aynı hizada olmalıdır.

15. Metinde tablolara yer verilecekse tablolar şu şekilde gösterilmelidir: “Tablo 1.”. Tablo ismi her kelimenin baş harfi büyük olacak şekilde tablonun üzerine ortalı bir şekilde yazılmalı, italik olmamalıdır. Şekillerde ise “Şekil 1.” denilerek her harfi büyük olacak şekilde şeklin altına ortalı yazılmalıdır. Şekil ve grafikler bilgisayarda çizilmeli; fotoğraf veya resimlerin çözünürlüğü yüksek olmalı, numaralandırılmalıdır.

16. Çalışmada hipotezlere yer verilecekse, hipotez gösterimi şöyle olmalıdır: “H1:”. Hipotezler italik yazılmamalıdır.

17. Makalede yararlanılan kaynaklar “SONUÇ” bölümünden sonra “KAYNAKLAR” başlığı altında verilmelidir. Times New Roman fontuyla 10 punto, sağ-sol 0, asılı 1,25, satır aralığı “tek” olacak şekilde hazırlanmalıdır. Her kaynaktan sonra 1 satır boşluk bırakılmalıdır.

18. Makaledeki kaynaklar APA 7 (https://apastyle.apa.org/) stiline uygun olarak yazılmalıdır. Örnek kaynak gösterimini ve makale yazımında uyulması gereken kuralları ayrıntılı olarak inceleyebilmek için Makale Şablonu’na bakabilirsiniz.

19. Dergiye gönderilecek makaleler için makale şablonuna bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Makaleniz kabul edildikten sora ise işbu bağlantıdaki şablona aktarmanız gerekmektedir.


Guidelines for writing articles to be sent to the journal:
1. The Journal of Institute of Social Sciences of Çukurova University is a peer-reviewed journal published at least twice a year.
2. Papers must be submitted on the understanding that they have not been published elsewhere.
3. The articles can be written in Turkish, English, French or German. If the article has been written in English, French or German, a summary in Turkish must also be included.
4. The articles should be written in accordance with the spelling rules of the Turkish Language Association.
5. Articles should be written in Microsoft Word 2003 or higher and they should be submitted through the online system.
6. Use a concise and clearly written title that reflects the paper’s content. Use capital letters and center alignment.
7. Author names should be center aligned on the article; if there is more than one author, their names should be written side by side. Authorship information (University name, Faculty name, e-mail address, ORCID number) should be given in the footnote.
8. The first page of the article should consist of only SUMMARY and ABSTRACT using the Article Template (see Article Template).
9. Please adhere to the following formatting guidelines:
a. Paper size: A-4 vertical
b. Page layout: bottom 2.5 cm, top: 2.5 cm, left: 2.5 cm, right: 2.5 cm, header: 3 cm, footer: 3 cm.
c. Font: Times New Roman 10.
d. Use single line spacing. The entire article should not exceed 8,000 words.
10. Write the footnotes using Times New Roman 8 and single line spacing. Footnotes should not be used except for end notes about studies on texts with archaic letters and important explanation about the study.
11. The summary should be written using Times New Roman, 8 font size. It should not exceed one paragraph (it should fit into one paragraph if it should exceed one). Use single line spacing. The word length should be at least 150 and at the most 200. Align the summary to the left-hand side of the text.

12. Please adhere to the following formatting guidelines for the sections of the paper:
INTRODUCTION (max. 3 pages)
LITERATURE REVIEW
METHODOLOGY
RESEARCH FINDINGS
RESULTS/CONCLUSION

13. The section headings above should be written in bold with uppercase letters and aligned to the left. Titles should not be numbered and indented.

14. The subtitles should be written  in bold starting each word with a capital letter. Indent the start of a paragraph 0.5 cm. and align all the paragraphs.

15. Guidelines for the tables in your article:
a. Add a numbered caption such as "Table 1.". The caption should be written above each table and center aligned starting with a capital letter, not italic. For the figures, add a numbered caption such as "Figure 1." below each figure and center align starting with a capital letter. Use the table-function of your word processor. Provide each figure in a high-resolution format and number each one.

16. If hypotheses are to be included in the study, they should be given as follows: "H1:" Hypotheses should not be written in italics.

17. The references section should appear at the end of the article after the “CONCLUSIONS” section and titled as “REFERENCES. Use Times New Roman 10 with left-right 0 and hanging 1,25. Use single line spacing and leave 1 space after each reference.

18. Make sure that the information in each reference is complete and accurate according to the APA style guide, 7th edition (https://apastyle.apa.org/). Refer to the Article Template for a detailed review of samples and the rules to follow in article writing.

19. You can access the article template for articles to be sent to the journal at the link. After your article is accepted, you need to transfer it to the template at the link.


Etik İlkeler


Bu rehberin Dergiye çalışma gönderecek olan bütün araştırmacılarımız tarafından dikkatle incelenmesi gerekmektedir.


Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sosyal Bilimler alanında nitelikli bilimsel makale yayımlamak amacıyla aşağıda belirtilen etik ilkeler ve kurallara bağlı olarak yayınlanan hakemli bir dergidir.
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler çift taraflı kör hakemlik süreciyle değerlendirilmektedir.
Dergi ücretsiz erişimle elektronik olarak yayımlanmaktadır.
Dergi sadece Dergi Park sistemi üzerinden makale kabul etmektedir.
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi bilimsel çalışmaların ilerletilebilmesi için bilgiye kolay ulaşılabilir olması gerektiğinin bilincinde bir dergi olarak, Budapeşte Açık Erişim Bildirgesinde yer alan, hakemli dergi literatürünün açık erişimli olması girişimini destekler ve yayınlanan tüm yazıları herkesin okuyabileceği ve indirebileceği bir ortamda ücretsiz olarak sunar.
Bu bildirgede açık erişim, “bilimsel literatürün İnternet aracılığıyla finansal, yasal ve teknik bariyerler olmaksızın, erişilebilir, okunabilir, kaydedilebilir, kopyalanabilir, yazdırılabilir, taranabilir, tam metne bağlantı verilebilir, dizinlenebilir, yazılıma veri olarak aktarılabilir ve her türlü yasal amaç için kullanılabilir olması” anlamında kullanılmıştır.
Bilimin ilerlemesinde bilgi paylaşımının rolü düşünüldüğünde, açık erişim, araştırmacılar ve okuyucular için büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple bu dergide yer alan makaleler, yazarına ve orijinal kaynağa atıfta bulunulduğu sürece, kullanılabilir. Yazarlardan veya yayıncılardan izin alınması gerekmez.
Bilimsel bir çalışma ortaya koyan tüm paydaşların (yazar, editör, hakem, yayıncı ve okuyucu), bilimin doğru bir şekilde ilerlemesine katkı sağlaması hedeflenir. Bu hedef gereğince hazırlanan bilimsel çalışmalarda bilimsel etik ilkelere uygunluk önemlidir.
Bu etik ilkeler, COPE (Committee on Publication Ethics) tarafından hazırlanan yönerge esas alınarak tarafımızca kabul edilmiştir ve paydaşlar tarafından da benimsenmesi önerilerek, bir kısmı ile aşağıda sunulmuştur.
Buna göre Dergimiz için yazarların, dergi editörünün, hakemlerin ve yayıncının etik sorumlulukları, rolleri ve görevleri yer almaktadır. Ek olarak Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nde intihal ve etik dışı davranışlar olarak kabul edilen durumlara ilişkin de bilgi verilmiştir. Bu politikalar hazırlanırken yararlanılan kaynaklar rehberin sonunda belirtilmiştir.

Yazar(lar)
• Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makalelerin Sosyal Bilimler alanında özgün çalışmalar olması gerekmektedir.
• Makalelerde yararlanılan tüm kaynaklar (yazarlar, çevrimiçi sayfalar, kişisel görüşmeler, vb.) için doğru ve uygun bir şekilde kaynak gösterilmelidir.
• Dergiye gönderilen makalelerin başka bir dergiye gönderilmediği belirtilmeli ve Telif Hakkı Devir Formu doldurulmalıdır.
• Makaleye fikren katkıda bulunmayan kişiler yazar olarak belirtilmemelidir.
• Gönderilen makaleye ilişkin çıkar çatışmaları belirtilmeli ve nedeni açıklanmalıdır.
• Yazarların, hakem sürecindeyken çalışmalarına ilişkin ham verileri editörler kuruluna iletmesi istenebilir, bu durumda yazarların ham verilerini editörler kuruluyla paylaşmaları beklenmektedir. Yazarlar, yayımlanan bir makaleye ilişkin verileri 5 yıl süreyle saklamakla yükümlüdürler.
• Yazarlar çalışmalarında bir hata tespit ettiklerinde editörü ve editörler kurulunu bilgilendirmeli, düzeltme ya da geri çekme süreci için işbirliği kurmalıdırlar.
• Yazarlar makalelerinde herhangi bir bireyi, topluluğu veya kurumu aşağılayan ve küçük düşüren bir dil ve tavır kullanamazlar.


Hakemler
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler çift taraflı kör hakemlik süreci ile değerlendirilmektedir. Çift taraflı kör hakemlik, yansız, nesnel ve bağımsız bir değerlendirme sürecinin sağlanabilmesi için yazarların hakemlerden, hakemlerin de yazarlardan gizli tutulması anlamına gelmektedir.
Makaleler, hakemlerin değerlendirmesine Dergi Park sisteminden iletilmektedir.
Hakemlerin, değerlendirdikleri makalenin alanlarına katkısı ve makalenin yayımlanabilir olup olmadığına ilişkin kararları ve bu kararlarına ilişkin gerekçelerini içeren bir form doldurmaları gerekmektedir.
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nin hakemlerinin etik sorumlulukları ve rolleri aşağıda belirtildiği gibidir:
• Hakemlerin yalnızca uzmanlık alanlarına ilişkin makalelere hakemlik yapmaları gerekmektedir.
• Hakemlerden çıkar çatışmaları bulunmayan makalelere hakemlik yapmayı kabul etmeleri beklenmektedir. Hakemler herhangi bir çıkar çatışması fark ettiklerinde editörü bilgilendirmeli ve ilgili makalenin hakemliğini yapmayı reddetmelidirler.
• Hakemler makaleleri yansız ve nesnel olarak değerlendirmelidirler.
• Hakemlerin değerlendirdikleri makalelere ilişkin Hakem Değerlendirme Formu’nu doldurmaları gerekmekte, çift taraflı kör hakemlik sürecine zarar vermemek için formlarda isimlerini belirtmemeleri beklenmektedir.
• Hakemlerin değerlendirdikleri makalenin yayımlanabilir olup olmadığına ilişkin kararları ile kararlarına ilişkin gerekçelerini de bu formda belirtmeleri gerekmektedir.
• Hakemlerin önerilerinde kullandıkları üslubun kibar, saygılı ve bilimsel olması gerekmektedir. Hakemler saldırgan, saygısız ve öznel kişisel yorumlardan kaçınmalıdırlar. Hakemlerin bu tür bilimsel olmayan yorumlarda bulundukları tespit edildiğinde yorumlarını yeniden gözden geçirmeleri ve düzeltmeleri için editör ya da editörler kurulu tarafından kendileriyle iletişime geçilebilmektedir.
• Hakemlerin kendilerine verilen süre içerisinde değerlendirmelerini tamamlamaları gerekmekte ve burada belirtilen etik sorumluluklara uymaları beklenmektedir.
• Hakemler, inceledikleri bir makalede intihal veya intihal girişimi sayılabilecek noktalar gördüklerinde yazıyı hemen reddetmeli ve gerekçelerinde durumu belirtmelidirler.


Editör
Editörün ‘Yayın Etiği Komitesi’nin (Committe on PublicationEthics - COPE (https://publicationethics.org/)) yayınlamış olduğu ‘COPE Dergi Editörleri için Etik Davranışlar ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu’ (COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors (https://publicationethics.org/files/Code_of_conduct_for_journal_editors_Mar11.pdf)) ve ‘COPE Dergi Editörleri için En İyi Uygulamalar Kılavuzu’nda (COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors (https://publicationethics.org/files/u2/Best_Practice.pdf)) yer alan ve aşağıda listelenen etik sorumluluklara uyması gerekmektedir.
Editör dergide basılan tüm makalelerden sorumludur. Editörün etik görevleri ve sorumlulukları aşağıdaki gibidir:


Genel Sorumluluklar
• Editör derginin niteliğinin artırılması ve gelişimine katkıda bulunmak için çaba sarf etmekle yükümlüdür.
• Editörün, yazarların ifade özgürlüğünü desteklemesi gerekmektedir.
Okuyucularla İlişkiler
• Editörün, dergide hakem değerlendirmesinin gerekli olmadığı bölümlerin (editöre mektup, davetli yazılar, konferans duyuruları vb.) açıkça belirtildiğinden emin olması gerekmektedir.
• Editörün yayımlanan makalelerin dergi okuyucularının bilgi ve becerileriyle uyumlu olabilmesi için çaba sarf etmesi gerekmektedir.
Hakemlerle İlişkiler
• Editör, hakemlerin bilgi ve uzmanlıklarına uygun makaleleri değerlendirmelerini istemelidir. Böylece makalelerin alanında uzman kişilerce uygun bir şekilde değerlendirilmesi sağlanmalıdır.
• Editör, hakemlerin bir makaleyi değerlendirmeden önce makaleye ilişkin çıkar çatışmaları bulunmadığını belirtmelerini talep etmekle yükümlüdür.
• Editörün, hakemden istenenleri, değerlendirme sürecine ilişkin bilgileri hakemlere iletmesi gerekmektedir.
• Editör, hakem değerlendirme sürecinin çift taraflı kör hakemlik ile sürdürüldüğünden emin olmalı ve yazarlara hakemleri, hakemlere de yazarları ifşa etmemelidir.
• Editör, hakemleri zamanlama ve performanslarına göre değerlendirmelidir.
• Editör, hakemlere ilişkin bir veri tabanı oluşturmalı ve hakemlerin performansına göre veri tabanını güncellemelidir.
• Editör, kaba ve niteliksiz yorumlarda bulunan ya da geç dönen hakemleri hakem listesinden çıkarmalıdır.
• Editör, hakem listesini hakemlerin uzmanlık alanlarına göre sürekli yenilemeli ve genişletmelidir.


Yazarlarla İlişkiler
• Editör, yazarlara kendilerinden ne beklendiğine ilişkin yayım ve yazım kuralları ile örnek şablonu gerektiğinde güncellemelidir.
• Editör, dergiye gönderilen makaleleri dergi yazım kuralları, çalışmanın önemi, özgünlüğü açısından değerlendirmeli ve makaleyi ilk gönderim sürecinde reddetme kararı alırsa, yazarlara bunun nedenini açık ve yansız bir şekilde iletmelidir. Bu süreçte makalenin dilbilgisi, noktalama, yazım kuralları (kenar boşlukları, uygun şekilde referans gösterme, vb.) açısından tekrar gözden geçirilmesi gerektiğine karar verilirse, yazarlar bu konuda bilgilendirilmeli ve gerekli düzeltmeleri yapabilmeleri için kendilerine zaman tanınmalıdır.
• Makalelerde gönderim ve yayıma kabul tarihleri yer almalıdır.
• Yazarların makalelerinin durumuna ilişkin bilgi talebi olduğunda çift taraflı kör hakemlik sürecini bozmayacak şekilde yazarlara makalelerinin durumuna ilişkin bilgi verilmelidir.
Editörler Kurulu ile İlişkiler
• Editör, yeni editörler kurulu üyelerine yayım ve yazım kurallarını iletmeli ve kendilerinden beklenenleri açıklamalıdır.
• Editör, editörler kurulu üyelerine yayım ve yazım kurallarının en güncel halini iletmelidir.
• Editör, editörler kurulu üyelerini değerlendirmeli ve derginin gelişimine aktif olarak katılım gösterecek üyeleri editörler kuruluna seçmelidir.
• Editör, editörler kurulu üyelerini aşağıda yer alan rolleri ve sorumluluklarına ilişkin bilgilendirmelidir.
- Derginin gelişimini desteklemek.
- Kendilerinden istendiğinde uzmanlık alanlarına ilişkin derlemeler yapmak.
- Yayım ve yazım kurallarını gözden geçirmek ve iyileştirmek.
- Derginin işletiminde gerekli sorumlulukları yerine getirmek.


Yayıncı
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yayımlanmaktadır. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü kamu yararını gözeten ve kâr amacı gütmeyen bir kamu eğitim kuruluşudur.
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1987 yılından bu yana, yayın kurulu ya da editörler kurulu yönetiminde sosyal bilimler alanının en köklü dergilerinden olarak bilimsel gelişmeye olan katkısını Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun yönetsel desteği ile sürdürmüştür.
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Editörler Kurulu’nu, Çukurova Üniversitesi’nde Sosyal Bilimler alanından farklı Fakültelerde görev yapan öğretim üyeleri oluşturur. Editörler Kurulu üyeleri, bilim dalları gözetilerek görevlendirilir. Editörler Kurulu başkanı olarak bir editör ve alan editörleri belirlenir. Ayrılan üyenin yerine yeni üye görevlendirilir. Süresi dolan üyenin süresi uzatılabilir. Editör, makalenin konusuna göre, gerekli olduğunda Editörler Kurulu üyesi olmayan öğretim üyelerine alan editörü olarak incelemesi için makale gönderebilir.
Yayıncının etik sorumlulukları aşağıdaki gibidir:
• Yayıncı, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’nde makale yayımlama sürecinde karar merciinin ve hakemlik sürecinin editörün sorumluluğu olduğunu kabul eder.
• Yayıncı derginin web sayfasında derginin açık, elektronik ve ücretsiz erişimini sağlar.

İntihal ve Etik Dışı Davranışlar
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler basılmadan önce IThenticate (http://www.ithenticate.com/) ya da Turnitin (https://www.turnitin.com/) yazılım programı ile taranmaktadır. Benzerlik oranı %20 ve altında olan makaleler yayına kabul edilir. Bu oranı aşan makaleler ayrıntılı olarak incelenir ve gerekli görülürse gözden geçirilmesi ya da düzeltilmesi için yazarlara geri gönderilir, intihal ya da etik dışı davranışlar tespit edilirse yayımlanması reddedilir.
Aşağıda etik dışı bazı davranışlar listelenmiştir:
• Çalışmaya fikren katkıda bulunmayan kişilerin yazar olarak belirtilmesi.
• Çalışmaya fikren katkıda bulunan kişilerin yazar olarak belirtilmemesi.
• Makale yazarın yüksek lisans/doktora tezinden ya da bir projeden üretilmişse bunun belirtilmemesi.
• Dilimleme yapılması yani, tek bir çalışmadan birden fazla makale yayımlanması.
• Gönderilen makalelere ilişkin çıkar çatışmalarının bildirilmemesi.
• Çift taraflı kör hakemlik sürecinin deşifre edilmesi.


İletişim:sbedergi@cu.edu.tr; nryilmaz@cu.edu.tr

Tamamen ücretsizdir.

Citation Indexes

TR Dizin

İmtiyaz Sahibi (Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Adına)

Hüseyin Güler
Hüseyin GÜLER
Econometric and Statistical Methods, Statistics

Editör

Mustafa Yaşar
Mustafa YAŞAR
Psychological Counseling Education, Adult Education, Early Childhood Education, Educational Psychology

Mizanpaj Editörü

Mustafa Can Kızgındemir
Mustafa Can KIZGINDEMİR
Information Systems User Experience Design and Development, Visual Communication Design, Graphic Design, Video Design, Web Design

Son Okuyucu

Ali Koçak
Ali KOÇAK
Psychology of Religion

Alan Editörü

C. Hakan Çuhadar
C. Hakan ÇUHADAR
Music, Interpretation in Western Classical Music, Theories of Music, Musicology and Ethnomusicology
Marella Bodur Ün
Marella BODUR ÜN
Comparative Political Movement, Gender and Politics, Political Sociology, European Union-Turkiye Relations, Globalisation, International Relations Theories
Engin Çetin
Engin ÇETİN

*
Turkish Language and Literature, Old Turkic Language (Orhon, Uyghur, Karahan), Historical North East Turkish Language (Khwarezm, Kipchak, Chagatai)
Ebru Özgür Güler
Ebru ÖZGÜR GÜLER
Econometric and Statistical Methods, Quantitative Decision Methods
Default avatar
Nurcihan ÖZDOĞAN
Equity and Trusts Law
Default avatar
Nurcihan DALCI ÖZDOĞAN
Law and Legal Studies, Contract Law, Private Law and Civil Obligations (Other)
Default avatar
Ebru KAYA

Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngiliz Dili Eğitimi anabilim Dalından mezun olduktan sonra aynı üniversitenin Sosyal bilimler Enstitüsüne bağlı olarak İngiliz Dili eğitimi ana bilim dalında Yüksek lisans ve doktora programlarını tamamladım. Mezun olduktan sonra 3 yıl MEB okullarında çalıştım. Daha sonra Çukurova Üniversitesi Yabancı Diller merkezinde öğretim görevlisi olarak çalıştım. Şimdi Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngiliz Dili Eğitimi anabilim dalında Dr. öğretim üyesi olarak çalışmaktayım. İngilizce öğretmeni yetiştirme, araştırma yöntemleri, mesleki gelişim ve öğretmenlik uygulaması ilgilendiğim ve araştırma yaptığım konuların arasında yer almaktadır. 
English As A Second Language
Default avatar
Ayten Pınar BAL
Education, Curriculum and Instration , Mathematics Education
Nuran Öztürk
Nuran ÖZTÜRK
Turkish Islamic Literature, Classical Turkish Literature of Ottoman Field
Fehime Yeşim Gürani
Fehime Yeşim GÜRANİ
Built Environment and Design, Interior Architecture , Sustainable Architecture
Fatma Şahin
Fatma ŞAHİN
Archaeological Science, Ceramics in Archeology, Early Bronze Age Archeology, Neolithic Age Archeology, The Archaeology of Middle Bronze Age
Aydın Çam
Aydın ÇAM

Aydın Çam, Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde doçent olarak görev yapmaktadır. Araştırmaları ağırlıklı olarak Yeni Sinema Tarihi, Çukurova sinema tarihi ve sinema ve hareketlilik konularına odaklanmaktadır. Son dönemde Toroslar'ın yayla köylerinde gezici sinema deneyimleri, yerel filmler ve Adana sinema tarihinin haritalanması üzerine çalışmaktadır. Sinemasal mekânlar, mekân deneyimleri ve sinemasal mekânların haritalanması gibi sinema ve mekân ilişkileri ile de ilgilenmektedir.
Cinema Sociology, Documentary Film - Political Cinema, Cinema Theories, Cinema History
Birsel Aybek
Birsel AYBEK

Doç. Dr. Birsel Aybek, 1973 yılında Malatya'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Malatya'da tamam ladı. 1996'da Çukurova Üniversitesi Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim Dalın' da lisans öğrenimini, 2000 yılında Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde yüksek lisansını, 2006 yılında ise Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde doktora eğitimini tamamladı. 1998 yılında Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümünde öğretim görevlisi olarak göreve başlayan Aybek, halen aynı üniversitede doçent olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda, 2016-2020 yılları arasında Eğitim Fakültesi dekan yardımcılığı idari görevini yürütmüştür. Aybek  2022 yılından beri  Çukurova Üniversitesi Eğitim ve Öğretimden sorumlu öğrenci dekanı olarak görev yapmaktadır. Aybek, aynı zamanda Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi senato temsilci üyesidir.
Program geliştirme, disiplinlerarası öğretim, eleştirel düşünme, eğitim teknolojisi, medya-okuryazarlığı, öğrenme-öğretme süreci, öğretmen yetiştirme, eğitimde etik  gibi birçok konu üzerinde çalışmalar yapan ve lisansüstü tezleri yöneten Aybek'in yurtiçi ve yurtdışı kongrelerde sunulmuş 91 bildirisi, ulusal ve uluslararası dergilerde yayınlanmış 66 makalesi, yazılmış iki bilimsel kitabı, 2 çeviri kitabı ve 3 kitap bölümü ve kurum içi -dışı yapılmış bir çok projesi bulunmaktadır. Ayrıca akademisyenin alanıyla ilgili birçok kurum ve kuruluşlarda vermiş olduğu çok sayıda konferansı, semineri ve eğitimi bulunmaktadır. 
Education
Default avatar
Fatma Engin ALPAT
fashion design, textile printing design, A+fashion merchandising, A+fashion marketing, garment technical drawing, semiological analysis of art, history of contemporary fashion. Art deco,Bauhaus and Art nouveau art movements.
Illustration, Design, Textile and Fashion Design
Default avatar
Almıla BURGAÇ ÇİL
International Economics

İstatistik Editörü

Ebru Özgür Güler
Ebru ÖZGÜR GÜLER
Econometric and Statistical Methods, Quantitative Decision Methods

Dil Editörü

Mustafa Mavaşoğlu
Mustafa MAVAŞOĞLU
Applied Linguistics and Educational Linguistics
Sibel Aybek
Sibel AYBEK
English As A Second Language, Applied Linguistics and Educational Linguistics
Default avatar
Nihat YAVUZ

1993 yılında beri Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda öğretim Üyesi
German Language, Literature and Culture

Yayın Editörü

Fehime Yeşim Gürani
Fehime Yeşim GÜRANİ
Ecology, Sustainability and Energy, Built Environment and Design, Interior Architecture , Architectural Heritage and Conservation