Review

YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

Volume: 35 April 28, 2026
TR EN

YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ

Abstract

Robot teknolojileri ile yapay zekâ teknolojisinin birleşimi neticesinde, her iki teknolojinin de sınırlarını aşan bambaşka teknolojik varlıklar ortaya çıkmıştır. Akıllı robotlar olarak da anılan yapay zekalı bu robotlar, insan zekasını taklit ederek kendilerine verilen görevleri yerine getirebilme, kararlar alarak çıkarımlarda bulunabilme, bu çıkarım ve deneyimlerden öğrenerek kendi kendilerini geliştirebilme yetenekleri sayesinde otonomilerini de artırabilmektedirler. Otonomileri artan bu robotlar, günümüzde askeri alandan sağlık uygulamalarına, kişisel bakım hizmetlerinden kamu hizmetine kadar pek çok farklı şekilde kullanılmaya başlanmışlardır. Kullanım alanlarındaki bu artış sebebiyle, yapay zekalı robotların insanlarla temas sıklıkları ve insanlar üzerindeki sosyal etkileri de günden güne artmakta, ‘akıllı robotların karar ve eylemleri nasıl kontrol altına alınabilir’ sorusu gündeme gelmektedir. İnsan zekasını taklit ederek öğrenebilen bu robotların, kendi kararlarını alıp uygulamaya koyarak otonomilerini her geçen gün artırmaları durumda temel hak ve özgürlüklerin, mahremiyetin, bireysel özerkliğin korunması nasıl başarılacaktır? Bu robotların işlem ve eylemlerinden kaynaklanabilecek zararlar nasıl giderilecek? Yapay zekalı robotların otonomilerinin artmasıyla üzerlerindeki insan kontrolü zayıflayarak zamanla yok mu olacak? Robotlar kontrolden çıkacaklar mı? Pek çok soruyu peş peşe sıralayabildiğimiz bu noktada, yapay zekalı robotlar üzerinde insan kontrolü sağlanabilmesi için yapay zekalı robot etiği ilke, değer ve standartlarının belirlenmesinin önemi karşımıza çıkmaktadır.

Keywords

References

  1. Akbaba, A. İ. ve Gündoğdu, Ç. (2021). Bir servis robotu olarak telepresence (uzabulunum) robotlar. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(2), 649-667. https://doi.org/10.47097/piar.1026348
  2. Akkurt, S. S. (2019). Avrupa Parlamentosu’nun Robotik Hakkında Medeni Hukuk Kurallarına İlişkin 16 Şubat 2017 Tarihli Tavsiye Kararı’nın Genel Bir Tahlili ve Yasalaştırma Öngörüleri. Legal Hukuk Dergisi, 17(198), 2537-2556.
  3. Aksoy, H. (2021). Yapay zekalı varlıklar ve ceza hukuku. International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Science, 4(1), 10-27. https://izlik.org/JA32MZ84EJ
  4. Albus, J. S. ve Evans J. M., Jr. (1976). Robot systems. Scientific American, 234(2), 76-87. doi:10.1038/scientificamerican0276-76
  5. Allaban, A. A., Wang, M. ve Pandır, T. (2020). A systematic review of robotics research in support of in-home care for older adults. Information, 11(2), Article 75. https://doi.org/10.3390/info11020075
  6. Anderson, S. L. (2008). Asimov’s three laws of robotics and machine metaethics. AI & Society, 22, 477-493. https://doi.org/10.1007/s00146-007-0094-5
  7. Anderson, M. ve Anderson, S. L. (2010). Robot be good. Scientific American, 303(4), 72-77. https://www.jstor.org/stable/10.2307/26002215
  8. Atkinson, R. (2016). EU digital single market: Pursuing contradictory goals? G. Xavier-Bender (Ed.), Seeing the forest for the trees: Why the digital single market matters for transatlantic relations içinde (ss. 5-14). German Marshall Fund of the United States. http://www.jstor.org/stable/resrep18949.4

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Law (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

April 28, 2026

Submission Date

April 30, 2025

Acceptance Date

January 19, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Cimen Bulut, I. (2026). YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1687584
AMA
1.Cimen Bulut I. YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1687584
Chicago
Cimen Bulut, Ipek. 2026. “YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (April). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1687584.
EndNote
Cimen Bulut I (April 1, 2026) YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]I. Cimen Bulut, “YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Apr. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1687584.
ISNAD
Cimen Bulut, Ipek. “YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (April 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1687584.
JAMA
1.Cimen Bulut I. YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1687584.
MLA
Cimen Bulut, Ipek. “YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Apr. 2026, doi:10.35379/cusosbil.1687584.
Vancouver
1.Ipek Cimen Bulut. YAPAY ZEKALI ROBOTLARDA ETİK: AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GÜNCEL DURUM DEĞERLENDİRMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Apr. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1687584