Research Article

AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ'NİN TÜRKÇE'YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Volume: 35 June 17, 2026
TR EN

AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ'NİN TÜRKÇE'YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Abstract

Bu çalışma, Shimazaki ve Ozeki (2022) tarafından geliştirilen Afet Bilinci Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve Türkçe formunun geçerlik ile güvenirlik analizlerinin yapılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, ölçeğin dilsel uyarlama süreci çifte çeviri yöntemi ile yürütülmüş; uzman görüşleri doğrultusunda dilsel eşdeğerlik sağlanmış ve kültürel uyarlama adımları titizlikle uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin beş faktörlü özgün yapısı (Afet Durumu Hayal Gücü, Afetle İlgili Kriz Bilinci, Başkalarını Düşünme, Afete Karşı İlgi, Kaygı) Türkçe örnekleminde de doğrulanmış ve toplam varyansın %63,71’ini açıkladığı belirlenmiştir. Güvenirlik analizlerinde ise tüm alt boyutlarda Cronbach’s Alpha değerlerinin 0,70’in üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılık sunduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, Afet Bilinci Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun afet farkındalığını ölçmede yeterince geçerli ve güvenilir bir araç olarak kabul edilebileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışma, afet bilinci eğitimlerinde kullanılabilecek geçerli bir ölçme aracı sunarak eğitim içeriklerinin daha etkili tasarlanmasına katkı sağlamakta; ayrıca toplumsal farkındalık projelerinde hedef kitlenin bilinç düzeyini belirlemeye olanak tanıyarak müdahale programlarının daha isabetli planlanmasına yardımcı olmaktadır.

Keywords

References

  1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). (2025). Türkiye afet risk azaltma planı (TARAP). https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-risk-azaltma-plani-tarap
  2. Azimli Çilingir, G. (2018). Türkiye’de uygulanan afet yönetimi politikalarının incelenmesi: Yasal düzenlemeler ve DASK. Dirençlilik Dergisi, 2(1), 13–21. https://doi.org/10.32569/resilience.413310
  3. Birinci Konur, K., Sezen Vekli, G., Şeyihoğlu, A., Tekbıyık, A., & Kartal, A. (2023). Afet eğitimi ve disiplinlerarası öğretim: Öğretmenler ne düşünüyor? Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 575–596. https://doi.org/10.35341/afet.1247735
  4. Bogdan, E., Krueger, R., Wright, J., Woods, K., & Cottar, S. (2024). Disaster awareness and preparedness among older adults in Canada regarding floods, wildfires, and earthquakes. International Journal of Disaster Risk Science, 15(2), 198–212. https://doi.org/10.1007/s13753-024-00555-9
  5. Borsa, J. C., Damásio, B. F., & Bandeira, D. R. (2012). Cross-cultural adaptation and validation of psychological instruments: Some considerations. Paidéia (Ribeirão Preto), 22(53), 423–432. https://doi.org/10.1590/S0103-863X2012000300014
  6. Bulut, A. (2020). Raising awareness of disaster and giving disaster education to children in preschool education period. Acta Educationis Generalis, 10(2), 162–179. https://doi.org/10.2478/atd-2020-0016
  7. Costello, A. B., & Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 10(7), 1–9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
  8. Çapık, C., Gözüm, S., & Aksayan, S. (2018). Kültürlerarası ölçek uyarlama aşamaları, dil ve kültür uyarlaması: Güncellenmiş rehber. Florence Nightingale Journal of Nursing, 26(3), 199–210. https://doi.org/10.26650/FNJN397481

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 17, 2026

Submission Date

May 3, 2025

Acceptance Date

November 18, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Yaşıtlı, A. N. (2026). AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1690764
AMA
1.Yaşıtlı AN. AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1690764
Chicago
Yaşıtlı, Ali Nedim. 2026. “AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (June). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1690764.
EndNote
Yaşıtlı AN (June 1, 2026) AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]A. N. Yaşıtlı, “AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, June 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1690764.
ISNAD
Yaşıtlı, Ali Nedim. “AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (June 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1690764.
JAMA
1.Yaşıtlı AN. AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1690764.
MLA
Yaşıtlı, Ali Nedim. “AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, June 2026, doi:10.35379/cusosbil.1690764.
Vancouver
1.Ali Nedim Yaşıtlı. AFET BİLİNCİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1690764