EN
TR
AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR
Abstract
Yabancı ülkelerde büyük ölçekli tarım arazisi edinimi tarihsel bir olgu olmakla birlikte, 2007-2008 küresel finans ve gıda krizi, ardından COVID-19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın etkisiyle yeniden ivme kazanmıştır. Son dönemde bu konu Türkiye’de de yeniden gündeme gelmiştir. Bu çalışma, “yabancı devletler ve şirketler tarafından büyük ölçekli tarım arazisi edinimi” kavramını incelemekte ve bu edinimi teşvik eden temel faktörleri değerlendirmektir. Araştırmada, 2008 sonrası döneme ait veritabanları, araştırma raporları ve literatür taramasına dayalı olarak kavramsal analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgular, devletler ve şirketlerin tarım arazisi ediniminde başlıca motivasyonlarının; gıda güvencesinin sağlanması, enerji güvenliğinin temini, tarımdan beklenen yüksek getiri, neoliberal politikalar ve çevresel faktörler olduğunu göstermektedir. Bu beş temel etkenin yanı sıra, arazi edinimi yapılan ülke ve bölgelere özgü bazı faktörlerin de etkili olabileceği gözlemlenmiş, ancak bu bağlamda kapsamlı bir değerlendirme yapılamamıştır. Çalışma, özellikle Afrika kıtası verilerine dayandığı ve çevresel-sosyal etkiler sınırlı ele alındığı için bulguların genellenebilirliği kısıtlıdır. Bu çalışma, küresel arazi edinimi tartışmalarına ekonomik, politik ve çevresel faktörler açısından katkı sunmakta ve devletler ile şirketlerin arazi yatırım kararlarını etkileyen dinamiklere ilişkin önemli bulgular ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bölgesel farklılıkların daha ayrıntılı incelenmesi ve bu tür edinimlerin uzun vadeli etkilerine yönelik ileri araştırmaların yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.
Ethical Statement
Bu çalışma, herhangi bir insan katılımcı veya hayvan deneyi içermemektedir. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun hareket edilmiş olup, etik kurul onayı gerektirecek bir durum söz konusu değildir.
References
- Aliefendioğlu, Y. ve Tanrıvermiş, H. (2011). Türkiye’de Çevre Koruma Alanlarında Arazi Kullanımı ve Koruma Kararlarının Arazi Piyasalarına Etkileri: Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi Örneği, Üçüncü Sektör Kooperatifçilik (Yeni ismiyle Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi), 46(1), 64-102. https://tisej.com/index.php/pub/article/view/20
- Anseeuw, W., Alden, L., Lorenzo, C. & Michael, T. (2012). Land rights and the rush for land: Findings of the global commercial pressures on land research project. International Land Coalition. Italy.
- Batterbury, S. & Ndi, F. (2018). Land-grabbing in Africa. In J. A. Binns & K. Lynch (Eds.), The Routledge handbook of African development (ss. 573–582). Routledge.
- Bazame, R. (2017). Arazi Yönetimi ve Arazi Kaynaklarının Sürdürülebilir Kullanım Politikası: Burkina Faso Örneği, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
- Bazame, R., Tanrıvermis, H. ve Kapusuz, Y.E. (2019). Land management and sustainable use of land resources in the case of Burkina Faso, Land Degradation & Development 30 (6), 608-621. https://doi.org/10.1002/ldr.3247
- Binboğa, G. (2014). Uluslararası karbon ticareti ve Türkiye. Journal of Yaşar University, 9(34), 5732–5759. https://doi.org/10.19168/jyu.90063
- Blomley, T., Roe, D., Nelson, F. & Flintan, F. (2013). ‘Land grabbing’: is conservation part of the problem or the solution? International Institute for Environment and Development (IEDD). https://www.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/17166IIED.pdf
- Borras, S. & Franco, J. (2012). Global land grabbing and trajectories of agrarian change: A preliminary analysis. Journal of Agrarian Studies, 12(1), 34–59. https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2011.00339.x
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Land Use and Environmental Planning
Journal Section
Research Article
Publication Date
April 28, 2026
Submission Date
May 5, 2025
Acceptance Date
September 25, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 35
APA
Gündoğan, S., & Tanrıvermiş, H. (2026). AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342
AMA
1.Gündoğan S, Tanrıvermiş H. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342
Chicago
Gündoğan, Serdar, and Harun Tanrıvermiş. 2026. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (April). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342.
EndNote
Gündoğan S, Tanrıvermiş H (April 1, 2026) AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]S. Gündoğan and H. Tanrıvermiş, “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Apr. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1691342.
ISNAD
Gündoğan, Serdar - Tanrıvermiş, Harun. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (April 1, 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342.
JAMA
1.Gündoğan S, Tanrıvermiş H. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342.
MLA
Gündoğan, Serdar, and Harun Tanrıvermiş. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Apr. 2026, doi:10.35379/cusosbil.1691342.
Vancouver
1.Serdar Gündoğan, Harun Tanrıvermiş. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Apr. 1;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342