Araştırma Makalesi

AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR

Cilt: 35 28 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR

Öz

Yabancı ülkelerde büyük ölçekli tarım arazisi edinimi tarihsel bir olgu olmakla birlikte, 2007-2008 küresel finans ve gıda krizi, ardından COVID-19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın etkisiyle yeniden ivme kazanmıştır. Son dönemde bu konu Türkiye’de de yeniden gündeme gelmiştir. Bu çalışma, “yabancı devletler ve şirketler tarafından büyük ölçekli tarım arazisi edinimi” kavramını incelemekte ve bu edinimi teşvik eden temel faktörleri değerlendirmektir. Araştırmada, 2008 sonrası döneme ait veritabanları, araştırma raporları ve literatür taramasına dayalı olarak kavramsal analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgular, devletler ve şirketlerin tarım arazisi ediniminde başlıca motivasyonlarının; gıda güvencesinin sağlanması, enerji güvenliğinin temini, tarımdan beklenen yüksek getiri, neoliberal politikalar ve çevresel faktörler olduğunu göstermektedir. Bu beş temel etkenin yanı sıra, arazi edinimi yapılan ülke ve bölgelere özgü bazı faktörlerin de etkili olabileceği gözlemlenmiş, ancak bu bağlamda kapsamlı bir değerlendirme yapılamamıştır. Çalışma, özellikle Afrika kıtası verilerine dayandığı ve çevresel-sosyal etkiler sınırlı ele alındığı için bulguların genellenebilirliği kısıtlıdır. Bu çalışma, küresel arazi edinimi tartışmalarına ekonomik, politik ve çevresel faktörler açısından katkı sunmakta ve devletler ile şirketlerin arazi yatırım kararlarını etkileyen dinamiklere ilişkin önemli bulgular ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bölgesel farklılıkların daha ayrıntılı incelenmesi ve bu tür edinimlerin uzun vadeli etkilerine yönelik ileri araştırmaların yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, herhangi bir insan katılımcı veya hayvan deneyi içermemektedir. Bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun hareket edilmiş olup, etik kurul onayı gerektirecek bir durum söz konusu değildir.

Kaynakça

  1. Aliefendioğlu, Y. ve Tanrıvermiş, H. (2011). Türkiye’de Çevre Koruma Alanlarında Arazi Kullanımı ve Koruma Kararlarının Arazi Piyasalarına Etkileri: Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi Örneği, Üçüncü Sektör Kooperatifçilik (Yeni ismiyle Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi), 46(1), 64-102. https://tisej.com/index.php/pub/article/view/20
  2. Anseeuw, W., Alden, L., Lorenzo, C. & Michael, T. (2012). Land rights and the rush for land: Findings of the global commercial pressures on land research project. International Land Coalition. Italy.
  3. Batterbury, S. & Ndi, F. (2018). Land-grabbing in Africa. In J. A. Binns & K. Lynch (Eds.), The Routledge handbook of African development (ss. 573–582). Routledge.
  4. Bazame, R. (2017). Arazi Yönetimi ve Arazi Kaynaklarının Sürdürülebilir Kullanım Politikası: Burkina Faso Örneği, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  5. Bazame, R., Tanrıvermis, H. ve Kapusuz, Y.E. (2019). Land management and sustainable use of land resources in the case of Burkina Faso, Land Degradation & Development 30 (6), 608-621. https://doi.org/10.1002/ldr.3247
  6. Binboğa, G. (2014). Uluslararası karbon ticareti ve Türkiye. Journal of Yaşar University, 9(34), 5732–5759. https://doi.org/10.19168/jyu.90063
  7. Blomley, T., Roe, D., Nelson, F. & Flintan, F. (2013). ‘Land grabbing’: is conservation part of the problem or the solution? International Institute for Environment and Development (IEDD). https://www.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/17166IIED.pdf
  8. Borras, S. & Franco, J. (2012). Global land grabbing and trajectories of agrarian change: A preliminary analysis. Journal of Agrarian Studies, 12(1), 34–59. https://doi.org/10.1111/j.1471-0366.2011.00339.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arazi Kullanımı ve Çevre Planlaması

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

5 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

25 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 35

Kaynak Göster

APA
Gündoğan, S., & Tanrıvermiş, H. (2026). AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342
AMA
1.Gündoğan S, Tanrıvermiş H. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342
Chicago
Gündoğan, Serdar, ve Harun Tanrıvermiş. 2026. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (Nisan). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342.
EndNote
Gündoğan S, Tanrıvermiş H (01 Nisan 2026) AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]S. Gündoğan ve H. Tanrıvermiş, “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Nis. 2026, doi: 10.35379/cusosbil.1691342.
ISNAD
Gündoğan, Serdar - Tanrıvermiş, Harun. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (01 Nisan 2026). https://doi.org/10.35379/cusosbil.1691342.
JAMA
1.Gündoğan S, Tanrıvermiş H. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342.
MLA
Gündoğan, Serdar, ve Harun Tanrıvermiş. “AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 35, Nisan 2026, doi:10.35379/cusosbil.1691342.
Vancouver
1.Serdar Gündoğan, Harun Tanrıvermiş. AFRİKA’DA YABANCI DEVLET DESTEKLİ ARAZİ EDİNİMİ: GEREKÇELER VE POLİTİKALAR. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Nisan 2026;35. doi:10.35379/cusosbil.1691342