Erratum

TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ

Volume: 35 January 27, 2026
TR EN

TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ

The original article was published on July 20, 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/cusosbil/article/1678218

Erratum Note

DÜZELTME OLARAK makalede Abstract yani İngilizce özet yazılması gerekirken PDF indirildiğinde Abstract kısmının da Türkçe özet yayınlandığı görülmektedir. Bu Abstract kısmındaki özetin aşağıdaki şekilde İngilizce haliyle güncellenmesi gerekmektedir. Artificial intelligence (AI), augmented reality (AR), virtual reality (VR), and metaverse technologies have initiated a digital transformation in tourist guiding by enabling deeper and visually enriched experiences of cultural heritage. However, it remains unclear whether advancements in AI will pose a threat to professional guiding or become components of hybrid models that enhance the overall tour experience. This study aims to reveal professional tourist guides’ perspectives on Voiser Hagia Sophia—an AI-supported AR application introduced at the Hagia Sophia Museum following regulations that temporarily restricted traditional guiding activities. Using a holistic single-case study design, asynchronous e-interviews were conducted with 92 licensed tourist guides, and the data were analyzed through thematic and descriptive techniques using licensed NVivo 20 software. The findings indicate five main thematic dimensions: Irreplaceability, Professional Threat, Technological Advantages, Commodification, and Legal and Ethical Issues. More than half of the guides argue that AI cannot replace human guides due to its limitations in answering tourists’ questions, managing groups, conveying emotions, interpreting cultural heritage, and facilitating interaction. Participants also expressed concern about practices such as directing tourists to the application or promoting guide-free visits, viewing these as part of broader legal and ethical problems. One-sixth of the guides believe that AI will either eliminate the need for human guides in independent tours or reduce job opportunities. Others, however, view AI positively when integrated into hybrid systems, considering it a technological advantage that could support their work. A portion of the guides described the software as a profit-oriented initiative that commodifies both cultural heritage and the guiding profession. İkinci düzeltme olarak ise 365. Sayfada Tablo 1 deki sütun kaymasıdır. İlgili 2 düzeltme dışında sorun bulunmamaktadır.

Abstract

Yapay zekâ, artırılmış gerçeklik (AR), sanal gerçeklik (VR) ve metaverse teknolojileri, turist rehberliğinde dijital bir dönüşüm başlatarak kültürel mirasın görsel zenginliklerle derinlemesine deneyimlenmesini sağlamaktadır. Yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin rehberlik açısından tehdit mi oluşturduğu yoksa tur deneyimini zenginleştirecek hibrit modellerin bileşeni mi olacağı henüz netlik kazanmamıştır. Araştırma, klasik rehberliği bir süre yasaklayan düzenlemeler kapsamında Ayasofya Müzesi’nde hizmet vermeye başlayan yapay zekâ destekli AR yazılımı Voiser Hagia Sophia’ya ilişkin profesyonel rehber görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bütüncül tek durum desenli araştırmada 92 rehberle eş zamansız e-görüşme gerçekleştirilmiştir. Veriler, NVIVO20 yazılımı ile tematik ve betimsel analizlere tabii tutulmuştur. Bulgular, görüşlerin “İkame Edilemezlik, Mesleki Tehdit, Teknolojik Avantajlar, Metalaştırma, Yasal ve Etik Sorunlar” olmak üzere beş boyuttan oluştuğunu ortaya çıkarmıştır. Rehberlerin yarısından fazlası yapay zekânın turist sorularını yanıtlamada, gurup yönetiminde, duygu aktarımında, yorumlamada ve etkileşimde yetersiz kalacağı öngörüleri nedeniyle insan rehberlerin yerini tutamayacağı görüşündedir. Turistlerin uygulamaya yönlendirilerek “rehbersiz gezilerin’ teşvik edilmesi, rehberliğin bir süre yasaklanması gibi durumlar yasal ve etik sorunlar kapsamında değerlendirilmektedir. Rehberlerin altıda biri yapay zekânın münferit gezilerde mesleği ortadan kaldıracağını veya iş alanlarını daraltacağını düşünmektedir. Bazı rehberler hibrit sistem olması halinde yapay zekâyı işlerini kolaylaştıracak teknolojik avantaj olarak görmektedir. Rehberlerin bir bölümü yazılımın kültürel mirası ve rehberliği metalaştırılan kâr amaçlı bir uygulama olduğu görüşündedir.

Keywords

Supporting Institution

Bulunmuyor

Ethical Statement

Yazar tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara riayet edildiğini beyan eder. Kastamonu Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırmalar ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 10.04.2025 tarih ve 30 sayılı karar numarası ile izin alınmıştır.

References

  1. Aboelmagd, A., Abdelfttah, K., & Elsharnouby, R. (2022). Technological ınnovation in tour guiding mobile applications as a model. Research Journal of the Faculty of Tourism and Hotels Mansoura University, 11(6), 753-799
  2. Al-Wazzan, A., Al-Farhan, R., Al-Ali, F., & El-Abd, M. (2016, March). Tour-guide robot. In Proceedings of 2016 International Conference on Industrial Informatics and Computer Systems (CIICS), (pp. 1-5).
  3. Ap, J., & Wong, K. K. (2001). Case study on tour guiding: Professionalism, issues and problems. Tourism Management, 22(5), 551-563. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(01)00013-9
  4. Başar, A., & Yıldırım H. M. (2023). Turist rehberlerinin bakış açısından akıllı turizm uygulamalarının değerlendirilmesi: Çanakkale Rehberler Odası örneği. Turist Rehberliği Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(1): 14-35
  5. Bilgici, Z. (2016). Tur rehberi çoklu robot takımı Turgay ve arkadaşları. TÜBİTAK Teknik ve Bilim Dergisi, Nisan Sayısı, 581, 74-78. https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=w3fQNz6Pm4DbG72Mn1AMEoaT?dergiKodu=4&cilt=49&sayi=911&sayfa=74&yaziid=38929, adresinden 3 Nisan 2025 tarihinde alınmıştır.
  6. Buhalis, D., Harwood, T., Bogicevic, V., Viglia, G., Beldona, S., & Hofacker, C. (2019). Technological disruptions in services: lessons from tourism and hospitality. Journal of Service Management, 30(4), 484-506. https://doi.org/10.1108/JOSM-12-2018-0398
  7. Chon, K. K. S., & Hao, F. (2025). Technological evolution in tourism: a Horizon 2050 perspective. Tourism Review, 80(1), 313-325. https://doi.org/10.1108/TR-10-2023-0753
  8. Çapar, G., & Atçı, D. (2023). The effect of interpretation performance of tour guides on memorable tour experiences and behavioural intentions. Journal of Eurasia Tourism Research, 4(1), 1-14.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Marketing (Other)

Journal Section

Erratum

Publication Date

January 27, 2026

Submission Date

April 17, 2025

Acceptance Date

July 20, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35

APA
Şahin, İ. (2026). TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35. https://izlik.org/JA26XT28SC
AMA
1.Şahin İ. TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. https://izlik.org/JA26XT28SC
Chicago
Şahin, İlker. 2026. “TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (January). https://izlik.org/JA26XT28SC.
EndNote
Şahin İ (January 1, 2026) TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35
IEEE
[1]İ. Şahin, “TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Jan. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA26XT28SC
ISNAD
Şahin, İlker. “TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 (January 1, 2026). https://izlik.org/JA26XT28SC.
JAMA
1.Şahin İ. TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;35. Available at https://izlik.org/JA26XT28SC.
MLA
Şahin, İlker. “TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 35, Jan. 2026, https://izlik.org/JA26XT28SC.
Vancouver
1.İlker Şahin. TURİST REHBERLİĞİ TEKNOLOJİYE YENİK DÜŞER Mİ? YAPAY ZEKÂ VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DESTEKLİ AYASOFYA DİJİTAL REHBERLİK YAZILIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ANALİZİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 2026 Jan. 1;35. Available from: https://izlik.org/JA26XT28SC