Research Article

Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri

Volume: 26 Number: 2 June 26, 2026
EN TR

Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri

Abstract

4./10. asırda Ehl-i hadîs ve Ehl-i re’y arasındaki tartışmalardan geçmiş dönemlerden beri süregelen iki temel meselenin ön plana çıktığı görülmektedir. Tartışmalara Ehl-i hadîs tarafından bakıldığında Ehl-i re’y hadise muhalefetle, Ehl-i re’y cenahından yaklaşıldığında ise Ehl-i hadîs tefakkuh eksikliğiyle tenkit edilmiştir. İki ekolün zikredilen tenkitlere 4./10. asırda verdiği tepkiler ise önceki dönemlere nazaran daha sistematiktir. Ehl-i re’y hadise muhalefet ithamını gelenek içinde yeni bir yöntemle cevaplamaya çalışmış ve literatür buna göre şekillenmiştir. Bu bağlamda fetvaların merfu hadislerden temellerini rivayet ilimleri çerçevesinde ve te’vil vecihlerinden de istifade ederek inşa etmiştir. Onların, bu çabalarında, Ehl-i hadîs çizgisine göre tavır aldığı görülmektedir ve bu durum dönemin ilmî, sosyal ve siyasi koşullarından kaynaklanmaktadır. 4/10. asırda Ehl-i hadîs’in maruz kaldığı tefakkuh eksikliği tenkidi ise usûl, metin ve şerh kitaplarının muhtevasını etkilemiştir. Kaynaklarda tefakkuh meselesinin hadis ilimlerine dahil edilmesi, hadisçilere tefakkuh metodolojisinin öğretilmeye çalışılması bu tenkidin yansımaları olarak kabul edilebilir.

Keywords

References

  1. Abdülmecid, Abdülmecid Mahmud. el-İtticâhâtü’l-fıkhiyye inde ashabi’l-hadîs fi’l-karni’s-sâlisi’l-hicrî. Mektebetü’l-Hancî, 1979.
  2. Ahmed b. Fâris es-Sellûm. “Mukaddime”. Ma’rifetü ulûmi’l-hadis. mlf. Hâkim en-Nîsâbûrî. Riyad: Mektebetü’l-Meârif, 2010.
  3. Bardakoğlu, Ali. “Câiha”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim 17 Aralık 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/caiha
  4. Bedir, Murteza. Fıkıh Mezhep Sünnet. İstanbul: Dem Yayınları, 2. Basım., 2017.
  5. Bozkurt, Üsame. Hicri 4. Asırda Ehl-i Hadîsin İç Tartışmaları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
  6. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali. Ahkâmü’l-Kur’an. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  7. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali. el-Fusûl fi’l-usûl. 4 Cilt. Kuveyt: Vizâratü’l-Evkâf, 1994.
  8. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Ali. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. Beyrut: Dârü’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2010.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Hadith, Islamic Law

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2026

Submission Date

March 31, 2026

Acceptance Date

June 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 26 Number: 2

APA
Yıldız, O. (2026). Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(2), 1305-1334. https://doi.org/10.33415/daad.1920300
AMA
1.Yıldız O. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26(2):1305-1334. doi:10.33415/daad.1920300
Chicago
Yıldız, Oğuzhan. 2026. “Hadise Muhalefet Ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-I Hadîs Ve Ehl-I Re’y’in İki Temel Tartışması Ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (2): 1305-34. https://doi.org/10.33415/daad.1920300.
EndNote
Yıldız O (June 1, 2026) Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 2 1305–1334.
IEEE
[1]O. Yıldız, “Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, vol. 26, no. 2, pp. 1305–1334, June 2026, doi: 10.33415/daad.1920300.
ISNAD
Yıldız, Oğuzhan. “Hadise Muhalefet Ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-I Hadîs Ve Ehl-I Re’y’in İki Temel Tartışması Ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/2 (June 1, 2026): 1305-1334. https://doi.org/10.33415/daad.1920300.
JAMA
1.Yıldız O. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026;26:1305–1334.
MLA
Yıldız, Oğuzhan. “Hadise Muhalefet Ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-I Hadîs Ve Ehl-I Re’y’in İki Temel Tartışması Ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, vol. 26, no. 2, June 2026, pp. 1305-34, doi:10.33415/daad.1920300.
Vancouver
1.Oğuzhan Yıldız. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi. 2026 Jun. 1;26(2):1305-34. doi:10.33415/daad.1920300