Araştırma Makalesi

Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri

Cilt: 26 Sayı: 2 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri

Öz

4./10. asırda Ehl-i hadîs ve Ehl-i re’y arasındaki tartışmalardan geçmiş dönemlerden beri süregelen iki temel meselenin ön plana çıktığı görülmektedir. Tartışmalara Ehl-i hadîs tarafından bakıldığında Ehl-i re’y hadise muhalefetle, Ehl-i re’y cenahından yaklaşıldığında ise Ehl-i hadîs tefakkuh eksikliğiyle tenkit edilmiştir. İki ekolün zikredilen tenkitlere 4./10. asırda verdiği tepkiler ise önceki dönemlere nazaran daha sistematiktir. Ehl-i re’y hadise muhalefet ithamını gelenek içinde yeni bir yöntemle cevaplamaya çalışmış ve literatür buna göre şekillenmiştir. Bu bağlamda fetvaların merfu hadislerden temellerini rivayet ilimleri çerçevesinde ve te’vil vecihlerinden de istifade ederek inşa etmiştir. Onların, bu çabalarında, Ehl-i hadîs çizgisine göre tavır aldığı görülmektedir ve bu durum dönemin ilmî, sosyal ve siyasi koşullarından kaynaklanmaktadır. 4/10. asırda Ehl-i hadîs’in maruz kaldığı tefakkuh eksikliği tenkidi ise usûl, metin ve şerh kitaplarının muhtevasını etkilemiştir. Kaynaklarda tefakkuh meselesinin hadis ilimlerine dahil edilmesi, hadisçilere tefakkuh metodolojisinin öğretilmeye çalışılması bu tenkidin yansımaları olarak kabul edilebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdülmecid, Abdülmecid Mahmud. el-İtticâhâtü’l-fıkhiyye inde ashabi’l-hadîs fi’l-karni’s-sâlisi’l-hicrî. Mektebetü’l-Hancî, 1979.
  2. Ahmed b. Fâris es-Sellûm. “Mukaddime”. Ma’rifetü ulûmi’l-hadis. mlf. Hâkim en-Nîsâbûrî. Riyad: Mektebetü’l-Meârif, 2010.
  3. Bardakoğlu, Ali. “Câiha”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim 17 Aralık 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/caiha
  4. Bedir, Murteza. Fıkıh Mezhep Sünnet. İstanbul: Dem Yayınları, 2. Basım., 2017.
  5. Bozkurt, Üsame. Hicri 4. Asırda Ehl-i Hadîsin İç Tartışmaları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
  6. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali. Ahkâmü’l-Kur’an. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  7. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali. el-Fusûl fi’l-usûl. 4 Cilt. Kuveyt: Vizâratü’l-Evkâf, 1994.
  8. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Ali. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. Beyrut: Dârü’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2010.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hadis, İslam Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2026

Kabul Tarihi

15 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Yıldız, O. (2026). Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 26(2), 1305-1334. https://doi.org/10.33415/daad.1920300
AMA
1.Yıldız O. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. daad. 2026;26(2):1305-1334. doi:10.33415/daad.1920300
Chicago
Yıldız, Oğuzhan. 2026. “Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 (2): 1305-34. https://doi.org/10.33415/daad.1920300.
EndNote
Yıldız O (01 Haziran 2026) Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26 2 1305–1334.
IEEE
[1]O. Yıldız, “Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri”, daad, c. 26, sy 2, ss. 1305–1334, Haz. 2026, doi: 10.33415/daad.1920300.
ISNAD
Yıldız, Oğuzhan. “Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 26/2 (01 Haziran 2026): 1305-1334. https://doi.org/10.33415/daad.1920300.
JAMA
1.Yıldız O. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. daad. 2026;26:1305–1334.
MLA
Yıldız, Oğuzhan. “Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, c. 26, sy 2, Haziran 2026, ss. 1305-34, doi:10.33415/daad.1920300.
Vancouver
1.Oğuzhan Yıldız. Hadise Muhalefet ve Tefakkuhta Kıllet: Hicrî Dördüncü Asırda Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y’in İki Temel Tartışması ve Etkileri. daad. 01 Haziran 2026;26(2):1305-34. doi:10.33415/daad.1920300