Lise Öğrencilerinin Sözlü ve Yazılı Anlatımlarındaki Cümle Türlerinin Cinsiyet Değişkeninde İncelenmesi

Öz

Bu makalede, lise öğrencilerinin sözlü ve yazılı anla-tımlarında kullandıkları cümle türleri, cinsiyet değiş-keninde incelenmiş, her bir sosyolekt grubuna ait farklılıklar değerlendirilmiştir. 20’si kız ve 20’si erkek toplam 40 lise öğrencisinden oluşan katılımcılar, farklı içerikteki soruları hem sözlü hem de yazılı olarak yanıtlayan metinler oluşturmuş; bu metinler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Veriler, cümle sayısı ve cümle türü yönünden sınıflandırılıp cinsiyet değişkenine göre t-testi ve Mann-Withney U testi uygulanarak analiz edilmiş, bazı cümle türlerinde anlamlı farkların bulunduğu görülmüştür (p <0,05). Bulgular; kız öğrencilerin her iki anlatımda erkekler-den daha fazla cümle ürettiğini göstermektedir. Kızla-rın yazılı anlatımlarında kurallı; erkeklerin ise eksiltili cümle kullanım oranları daha yüksektir. Kız öğrenci-ler sözlü anlatımda devrik cümle ile soru cümlelerini yazılı anlatıma göre daha fazla kullanmıştır. Erkek öğrencilerin sözlü dil verilerinde devrik cümle ve soru cümlesi kullanımı, yazılı dil verilerinden daha fazladır. Yazılı anlatımda eksiltili cümleler, sözlü anlatımdaki kullanımına göre daha fazla orana sahiptir.

Anahtar Kelimeler

• Dil ve cinsiyet
• Sözlü dil
• Yazılı dil
• Toplumdilbilimi
• Cümle türleri

An Examination of Sentence Types in High School Students’ Oral and Written Expressions in Relation to Gender

Abstract

This study examines the sentence types used by high school students in their oral and written narratives in relation to gender and evaluates differences across sociolect groups. The participants were 40 students (20 female, 20 male) who produced oral and written res-ponses to prompts of varying content. The texts were analyzed through content analysis, and the data were classified by sentence count and sentence type. Statisti-cal analyses using the t-test and the Mann–Whitney U test revealed significant differences in several sentence types (p < .05). The findings show that female students produced more sentences than male students in both modalities. In written narratives, females used more regular sentences, whereas males used more elliptical forms. Both genders used more inverted and interroga-tive sentences in oral data than in written data, and males used elliptical sentences appeared more frequ-ently in written narratives.

Keywords

• Language and gender
• Spoken language
• Written lan-guage
• Sociolinguistics
• Sentence types.

Kaynakça

1. Coates, J. (2007). Gender. C. Llamas; L. Mullany and P. Stockwell (Eds.), The Routledge Companion to Sociolinguistics (pp. 62-69). New York: Routledge.
2. Çolak, G. (2020). Toplumdilbilimi / Toplumsal Cinsiyet ve Dil, İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
3. Dağbakan, F. Ö. (2016). Bir Toplumdilbilimsel Değişken Olarak Türkiye’de Kadın Dili Araştırmaları ve Görsel Medyada Kadın Dili. Diyalog, 1, 40-54.
4. Lakoff, R. (1973). Language and Woman’s Place. Language in Society, 2(1), 45-80.
5. Lakoff, R. (1975). Language and Woman’s Place, New York: Harper & Row Publishers.
6. Polat, Y. (2017). Cinsiyet Değişkeni Bağlamında 8. Sınıf İlköğretim Öğrencilerinin Dil Kullanımı (Mersin-Yenişehir’de Bir Ortaokul Örneklemi), Yüksek Lisans Tezi, Mersin: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. Sebzecioğlu, T., ve Özdemir, E. (2015). Kısa Film Özetlemede Cinsiyete Bağlı Dil Kullanımı. International Journal of Social Science, (37), 315-330.
8. Thomas, M. (2013). Otto Jespersen and ‘The women’ than and now. Historiographia Linguistica, 40 (3), 377-408. doi: 10.1075/hl.40.3.03tho.

9. Tannen, D. (2021). Beni Hiç Anlamıyorsun (O. Ç. Deniztekin, Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları. (Orijinal eser 2013)
10. Wareing, S. (1999). Language and Gender. L. Thomas and S. Wareing (Eds.), Language, Society and Power (pp. 66-81). London: Routledge.