Research Article

Hayat Bilgisi Dersinde Rol Model Katılımlı Etkinliklerin Öğrencilerin Başarısına, Tutumlarına ve Öz Düzenleme Becerilerine Etkisi

Number: 66 December 29, 2025
TR EN

Hayat Bilgisi Dersinde Rol Model Katılımlı Etkinliklerin Öğrencilerin Başarısına, Tutumlarına ve Öz Düzenleme Becerilerine Etkisi

Öz

Rol modeller; çalışkanlıkları, başarıları, karakterleri ve öz düzenleme becerileri ile ön plana çıkan tutumları, inançları, değerleri, motivasyonu ve davranışları etkileyen kimselerdir. Rol modellerden öğrenme çoğu zaman farkında olmadan informal bir şekilde gerçekleşir. Bu çalışmanın amacı, hayatta önemli yeri olan rol modellerden eğitim ortamlarında formal bir şekilde yararlanmanın yollarını aramaktır. Bu doğrultuda sıralı açıklayıcı karma bir araştırma süreci yürütülmüştür. Karma araştırmanın ilk aşaması olan deneysel aşamada öğrencilerin rol model tercihlerinden yola çıkarak bir profil çıkarılmış ve bu profile uygun rol modeller öz düzenleme ve başarı öykülerini anlatmak üzere hayat bilgisi dersi kapsamında sınıf ortamına davet edilmiştir. Rol model kişilerin sunumunun ardından “Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı” ve “Öz Düzenleme Modeli” çerçevesinde öz düzenlemeli etkinlikler uygulanmıştır. Sürecin sonunda bağımlı değişkenler olarak öz düzenlemeli öğrenme, hayat bilgisi dersine yönelik tutum ve hayat bilgisi dersi başarısındaki değişimler ölçülmüştür. Nitel aşamada sürecin sosyal etkisini ortaya koymak için durum çalışması kullanılmıştır. Bu doğrultuda deney grubu öğrencileri ve velileriyle yüz yüze görüşmeler yürütülmüştür. Nicel ve nitel verilerden elde edilen bulgulara göre, rol model katılımlı öz düzenlemeli etkinliklerin deney grubu öğrencilerinin öz düzenleme becerilerini ve hayat bilgisi dersi başarılarını arttırdığı, derse yönelik tutumlarında ise nicel olarak anlamlı bir değişiklik oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda eğitim ortamlarında rol modellerden yararlanma, öz düzenleme becerilerinin geliştirilmesi konularında önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Rol model , öz düzenleme , hayat bilgisi , sosyal bilişsel öğrenme kuramı

References

  1. Ahn, J. N., Hu, D., & Vega, M. (2020). “Do as I do, not as I say”: Using social learning theory to unpack the impact of role models on students' outcomes in education. Social and Personality Psychology Compass, 14(2), e12517.
  2. Akbulut, A. Y. (2016). Majoring in information systems: An examination of role model influence. Journal of Educational Computing Research, 54(5), 660-679.
  3. Akgün, E., & Kölemen, C. Ş. (2020). E-portfolyo oluşturmanın öğrencinin akademik öz düzenleme becerisine etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 49(227), 117-140.
  4. Anderson, K. J., & Cavallaro, D. (2002). Parents or pop culture? Children's heroes and role models. Childhood Education, 78(3), 161-168.
  5. Armour, K., & Duncombe, R. (2012). Changing lives? Critical evaluation of a school-based athlete role model intervention. Sport, Education and Society, 17(3), 381-403.
  6. Arslan, A. (2011). Ayrılıp birleşme tekniğinin erişiye, öz yeterlik inancına ve öz düzenleme becerisine etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 7(13), 369-385.
  7. Bagès, C., & Martinot, D. (2011). What is the best model for girls and boys faced with a standardized mathematics evaluation situation: A hardworking role model or a gifted role model? British Journal of Social Psychology, 50(3), 536-543.
  8. Bagès, C., Verniers, C., & Martinot, D. (2016). Virtues of a hardworking role model to improve girls’ mathematics performance. Psychology of Women Quarterly, 40(1), 55-64.
  9. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs.
  10. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248-287.
APA
Bayırlı, H., & Köksal, H. (2025). Hayat Bilgisi Dersinde Rol Model Katılımlı Etkinliklerin Öğrencilerin Başarısına, Tutumlarına ve Öz Düzenleme Becerilerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 3571-3599. https://doi.org/10.53444/deubefd.1484136