Research Article

Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi

Number: 67 March 31, 2026
EN TR

Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma, öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık düzeyleri ile teknostres düzeyleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel yöntem ve tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu, farklı sınıf düzeylerinden ve bölümlerden 681 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler, “Dijital Vatandaşlık Yeterlik Ölçeği” ve “Teknoloji Destekli Öğrenme Ortamında Teknostres Düzeyleri Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık düzeylerinin genel olarak yüksek, teknostres düzeylerinin ise orta seviyede olduğunu göstermektedir. Sınıf düzeyi arttıkça dijital vatandaşlık puanlarının yükseldiği, ancak teknostres puanlarının anlamlı bir değişim göstermediği belirlenmiştir. Cinsiyet, bölüm ve internet kullanım süresi gibi demografik değişkenler hem dijital vatandaşlık hem teknostres düzeylerinde anlamlı farklılıklar yaratmıştır. Ayrıca, dijital vatandaşlık ile teknostres arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bulgu, dijital vatandaşlık becerilerinin artmasının teknostresi azaltabileceğine işaret etmektedir. Araştırma, öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık becerilerini geliştirecek eğitim programlarının, teknostres düzeylerini düşürmede etkili olabileceğini önermektedir. Sonuç olarak, dijital vatandaşlık yeterlikleri ile teknostres arasındaki negatif ilişki, eğitim fakültelerinde bütüncül dijital vatandaşlık yeterliklerini arttırmaya yönelik yürütülecek eğitimlerin teknostresi azaltmaya yönelik önemini ortaya koymaktadır.

Keywords

Dijital vatandaşlık, Teknostres, Öğretmen Adayı

Supporting Institution

Bu araştırma herhangi bir kurum tarafından veya proje kapsamında desteklenmemiştir.

Ethical Statement

"Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi" başlıklı çalışma Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Fen ve Mühendislik Bilimleri Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 07.05.2025 tarihli ve 05/317 sayılı değerlendirmede etik açıdan uygun bulunmuştur.

Thanks

Dürüst katılımları için araştırmanın katılımcılarına teşekkür ederiz.

References

  1. Adekunle, P. A., Omoba, R. O., & Tella, A. (2007). Attitudes of librarians in selected Nigerian universities toward the use of ICT. Library Philosophy and Practice, 9(2), 1-8.
  2. Akıllı, G. K., & Gezgin, D. M. (2016). Üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeyleri ile farklı davranış örüntülerinin arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(40), 51-69. https://doi.org/10.21764/efd.80423
  3. Akman, E., & Durgun, B. (2022). Öğretmenlerin meslekî motivasyon ve teknostres düzeylerinin incelenmesi. Firat University Journal of Social Sciences, 32(2), 487-500. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1025152
  4. Akyazı, T. E. (2022). Maslow 2.0 dijital ihtiyaçlar hiyerarşisi bağlamında dijital okuryazarlık ve pozitif psikolojik sermaye ilişkisi: İmalat sektöründe bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (49), 345-363. https://doi.org/10.52642/susbed.1160850
  5. Alberta. (2012). Digital citizenship policy development guide. Canada: Alberta Education School Technology Branch
  6. Aslan, S. (2016). İlköğretim sosyal bilgiler öğretmen adaylarının djital vatandaşlık davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi
  7. Atrian, A., & Ghobbeh, S. (2023). Technostress and job performance: Understanding the negative impacts and strategic responses in the workplace. arXiv preprint arXiv:2311.07072
  8. Aydın, A. (2015). Dijital vatandaşlık. Türk Kütüphaneciliği, 29(1), 142-146.
  9. Ayyagari, R., Grover, V., & Purvis, R. (2011). Technostress: Technological antecedents and implications. MIS Quarterly, 35(4), 831-858. https://doi.org/10.2307/41409963
  10. Bakır, E. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin dijital vatandaşlık alt boyutlarına göre incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
APA
Metin, Ö., & Çolak Yakar, C. (2026). Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 67, 274-302. https://doi.org/10.53444/deubefd.1776265
AMA
1.Metin Ö, Çolak Yakar C. Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;(67):274-302. doi:10.53444/deubefd.1776265
Chicago
Metin, Özge, and Canan Çolak Yakar. 2026. “Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık Ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 67: 274-302. https://doi.org/10.53444/deubefd.1776265.
EndNote
Metin Ö, Çolak Yakar C (March 1, 2026) Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 67 274–302.
IEEE
[1]Ö. Metin and C. Çolak Yakar, “Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 67, pp. 274–302, Mar. 2026, doi: 10.53444/deubefd.1776265.
ISNAD
Metin, Özge - Çolak Yakar, Canan. “Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık Ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 67 (March 1, 2026): 274-302. https://doi.org/10.53444/deubefd.1776265.
JAMA
1.Metin Ö, Çolak Yakar C. Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;:274–302.
MLA
Metin, Özge, and Canan Çolak Yakar. “Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık Ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 67, Mar. 2026, pp. 274-02, doi:10.53444/deubefd.1776265.
Vancouver
1.Özge Metin, Canan Çolak Yakar. Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık ve Teknostres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Bağlamında İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026 Mar. 1;(67):274-302. doi:10.53444/deubefd.1776265