Research Article

FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!

Volume: 8 Number: 2 October 30, 2021
EN TR

FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!

Abstract

Feyerabend’e göre bilim, dinin ideolojik hâkimiyeti elinde tuttuğu 19 yy.a kadar, hegemonya yıkıcı bir rolde olsa da, sonrasında aynı tahtı rol devriyle ele geçirmiştir. Bilim dışı kalan tüm alanları ise, kendi lehine yarattığı soyut ikiliklerle ‘yüzeyde görülen’ öznel kusurlar ve ‘gerçek olan’ nesnel cevaplar şeklinde ayrıştırmıştır. Hâkim bilimsel metodolojinin dünyadaki ‘bolluğu azaltan’ bu kesin ayrımına Feyerabend’in ürettiği karşı-yanıt ise 'bilimin tiranlığı' olarak adlandırdığı monist yaklaşımın sabitliğini, ‘öteki’ bilim dışı alanlar lehine ürettiği spekülatif sorularla sarsmak ve çoğulculuk ilkesiyle ‘bolluğu geri kazanma projesi’ne ulaştırmaya çalışmaktır. Feyerabend’in çoğulculuk çerçevesinde ortaya koyduğu ‘bolluğa’ ulaştıracak bu ‘yöntem dışı yöntem’ yaklaşımı, çeşitli bilim dışı alanlarla da bağlantılar kurmuştur. Makale kapsamında ele alınan ‘eleştirel tasarım’ düşüncesinin de, bu bağlantılardan birini insan-bilgisayar etkileşimleri bağlamında kuran; (sanatla ilişkilenen) tasarımı yarattığı sorgulama, bulanıklaştırma ve temsillerle ‘estetik geliştiricilik’ konumundan öteye taşıyan (anti)metodolojilerden biri olduğunu düşünüyorum. Bu doğrultuda, Feyerabend’in çoğulculuğu ve eleştirel tasarım düşüncesini, norm değerler için ‘yıkıcı’, yeni paradigmaların oluşumu için ise ‘yapıcı’ ortaklıklarıyla okuyor; bilim ve bilim dışıların iş birlikleriyle genişleyen ‘bolluğun kazanımı projesinin’ mümkünlüğünü bu ilişkilendirmeyle göstermeye çalışıyorum.

Keywords

References

  1. Agassi, J. (2014). Popper and his popular critics. Thomas Kuhn, Paul Feyerabend and Imre Lakatos. Springer.
  2. Allen, T. (2019). Solving critical design problems. Theory and practice. Routledge.
  3. Ambrosio, C. (2021). Feyerabend on art and science. K. Bschir & J. Shaw (Der.), Interpreting Feyerabend Critical Essays içinde (s. 11-40). Cambridge University Press.
  4. Bardzell, J. & Bardzell, S. (2013, Nisan). What is "critical" about critical design? [Bildiri sunumu]. 31st Annual CHI Conference on Human Factors in Computing Systems: Changing Perspectives, Paris, France.
  5. Bardzell, S., Bardzell, J., Forlizzi, J., Zimmerman, J. & Antanitis, J. (2012, Haziran). Critical design and critical theory: The challenge of designing for provocation [Bildiri sunumu]. DIS 2012, In the Wild, Newcastle, UK.
  6. Dune, A. (2005). Hertzian tales. Electronic products, aesthetic experience and critical design. MIT Press.
  7. Dune, A. & Raby, F. (2013). Speculative Everything. Design, fiction and social dreaming. MIT Press.
  8. Farrell, R. P. (2000). Will the Popperian Feyerabend please step forward: Pluralistic, Popperian themes in the philosophy of Paul Feyerabend. International Studies in the Philosophy of Science, 14(3), 257-266.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 30, 2021

Submission Date

July 13, 2021

Acceptance Date

September 16, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 8 Number: 2

APA
Karaman, C. (2021). FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), 224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST
AMA
1.Karaman C. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2021;8(2):224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST
Chicago
Karaman, Cansu. 2021. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8 (2): 224-40. https://izlik.org/JA48XA65ST.
EndNote
Karaman C (October 1, 2021) FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8 2 224–240.
IEEE
[1]C. Karaman, “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 224–240, Oct. 2021, [Online]. Available: https://izlik.org/JA48XA65ST
ISNAD
Karaman, Cansu. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (October 1, 2021): 224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST.
JAMA
1.Karaman C. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2021;8:224–240.
MLA
Karaman, Cansu. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 2, Oct. 2021, pp. 224-40, https://izlik.org/JA48XA65ST.
Vancouver
1.Cansu Karaman. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi [Internet]. 2021 Oct. 1;8(2):224-40. Available from: https://izlik.org/JA48XA65ST