Araştırma Makalesi

FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!

Cilt: 8 Sayı: 2 30 Ekim 2021
PDF İndir
EN TR

FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!

Öz

Feyerabend’e göre bilim, dinin ideolojik hâkimiyeti elinde tuttuğu 19 yy.a kadar, hegemonya yıkıcı bir rolde olsa da, sonrasında aynı tahtı rol devriyle ele geçirmiştir. Bilim dışı kalan tüm alanları ise, kendi lehine yarattığı soyut ikiliklerle ‘yüzeyde görülen’ öznel kusurlar ve ‘gerçek olan’ nesnel cevaplar şeklinde ayrıştırmıştır. Hâkim bilimsel metodolojinin dünyadaki ‘bolluğu azaltan’ bu kesin ayrımına Feyerabend’in ürettiği karşı-yanıt ise 'bilimin tiranlığı' olarak adlandırdığı monist yaklaşımın sabitliğini, ‘öteki’ bilim dışı alanlar lehine ürettiği spekülatif sorularla sarsmak ve çoğulculuk ilkesiyle ‘bolluğu geri kazanma projesi’ne ulaştırmaya çalışmaktır. Feyerabend’in çoğulculuk çerçevesinde ortaya koyduğu ‘bolluğa’ ulaştıracak bu ‘yöntem dışı yöntem’ yaklaşımı, çeşitli bilim dışı alanlarla da bağlantılar kurmuştur. Makale kapsamında ele alınan ‘eleştirel tasarım’ düşüncesinin de, bu bağlantılardan birini insan-bilgisayar etkileşimleri bağlamında kuran; (sanatla ilişkilenen) tasarımı yarattığı sorgulama, bulanıklaştırma ve temsillerle ‘estetik geliştiricilik’ konumundan öteye taşıyan (anti)metodolojilerden biri olduğunu düşünüyorum. Bu doğrultuda, Feyerabend’in çoğulculuğu ve eleştirel tasarım düşüncesini, norm değerler için ‘yıkıcı’, yeni paradigmaların oluşumu için ise ‘yapıcı’ ortaklıklarıyla okuyor; bilim ve bilim dışıların iş birlikleriyle genişleyen ‘bolluğun kazanımı projesinin’ mümkünlüğünü bu ilişkilendirmeyle göstermeye çalışıyorum.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agassi, J. (2014). Popper and his popular critics. Thomas Kuhn, Paul Feyerabend and Imre Lakatos. Springer.
  2. Allen, T. (2019). Solving critical design problems. Theory and practice. Routledge.
  3. Ambrosio, C. (2021). Feyerabend on art and science. K. Bschir & J. Shaw (Der.), Interpreting Feyerabend Critical Essays içinde (s. 11-40). Cambridge University Press.
  4. Bardzell, J. & Bardzell, S. (2013, Nisan). What is "critical" about critical design? [Bildiri sunumu]. 31st Annual CHI Conference on Human Factors in Computing Systems: Changing Perspectives, Paris, France.
  5. Bardzell, S., Bardzell, J., Forlizzi, J., Zimmerman, J. & Antanitis, J. (2012, Haziran). Critical design and critical theory: The challenge of designing for provocation [Bildiri sunumu]. DIS 2012, In the Wild, Newcastle, UK.
  6. Dune, A. (2005). Hertzian tales. Electronic products, aesthetic experience and critical design. MIT Press.
  7. Dune, A. & Raby, F. (2013). Speculative Everything. Design, fiction and social dreaming. MIT Press.
  8. Farrell, R. P. (2000). Will the Popperian Feyerabend please step forward: Pluralistic, Popperian themes in the philosophy of Paul Feyerabend. International Studies in the Philosophy of Science, 14(3), 257-266.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

13 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

16 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karaman, C. (2021). FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), 224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST
AMA
1.Karaman C. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2021;8(2):224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST
Chicago
Karaman, Cansu. 2021. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8 (2): 224-40. https://izlik.org/JA48XA65ST.
EndNote
Karaman C (01 Ekim 2021) FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8 2 224–240.
IEEE
[1]C. Karaman, “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 224–240, Eki. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48XA65ST
ISNAD
Karaman, Cansu. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 8/2 (01 Ekim 2021): 224-240. https://izlik.org/JA48XA65ST.
JAMA
1.Karaman C. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2021;8:224–240.
MLA
Karaman, Cansu. “FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN!”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 8, sy 2, Ekim 2021, ss. 224-40, https://izlik.org/JA48XA65ST.
Vancouver
1.Cansu Karaman. FEYERABEND’DEN ELEŞTİREL TASARIMA ÇOĞULCULUK İLKESİ: TÜM BİLİMLERİ VE BİLİM DIŞILARI AÇIN! Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi [Internet]. 01 Ekim 2021;8(2):224-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA48XA65ST