Research Article

DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER

Volume: 22 Number: 1 March 26, 2020
EN TR

DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER

Abstract

Düşüncenin ifade edilme aracı olan dilin işleyişini ve insan zihninde oluşturduğu soyut dizgeyi çözümlemek dile yönelik araştırmalara temel oluşturmaktadır. Bu bağlamda, dil nesnesi biçimci ve işlevci düzlemlerde farklı kuramlar çerçevesinde incelenmektedir. Sözgelimi, biçimci ve işlevci düzlemler kapsamında ele alınan kuramlar birbirinden farklı sunuluş gösterdiği için dilin bileşenlerine ve bu bileşenlerin oluşturduğu arakesitlere ilişkin kuramlar da biçimci ve işlevci düzlemler çerçevesinde birbirlerinden farklı yöntemler izleyerek dil dizgesini açıklamaya çalışmaktadır. Dil dizgesini betimleme ve açıklamaya ilişkin biçimci düzlemde yapılan incelemeler sezdirimsel bir biçimde sadece dilin kendi içyapısını temel alırken işlevci düzlemde yapılan incelemeler dil kullanımının gerçekleştiği bağlamı da dikkate alarak dilin iletişim boyutunu temel almaktadır. Bu çalışmanın amacı, dil dizgesini oluşturan dilbilgisinin temel bileşenleri ile ilgili açıklamalar yaparak söz konusu bileşenlerin oluşturduğu dilbilimsel arakesitleri biçimci yaklaşımlar doğrultusunda tartışmak ve örnekler üzerinden değerlendirmektir; dolayısıyla, sesbilim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim ve edimbilim (bilgi yapısı) alanlarına ilişkin bilgilerin sunulması ve biçimci düzlemler temel alınarak sesbilim-biçimbilim arakesiti, biçimbilim-sözdizim arakesiti, sesbilim-sözdizim arakesiti, sesbilim-anlambilim arakesiti, biçimbilim-anlambilim arakesiti, sözdizim-anlambilim arakesiti, sözdizim-edimbilim arakesiti ve sesbilim-biçimbilim-anlambilim-sözdizim arakesitine ilişkin kuramların tanıtılıp hangi düzeylerde ve nasıl sunuluş sergilediklerinin incelenmesi bu araştırma kapsamında konu edilecektir. Bu amaçlar doğrultusunda, çalışmada sözü edilen arakesitler ile ilgili kuram, varsayım ve savların dilbilim alanyazınında disiplinlerarası yapılacak olan çalışmalara kuramsal çerçeve oluşturarak kaynak olması hedeflenmektedir.

Keywords

References

  1. Baker, M. (1985). The mirror principle and morphosyntactic explanation. Linguistic Inquiry, 16(3), 373-415.
  2. Baker, M. C. (1992). Morphological classes and grammatical organization. Yearbook of Morphology 1991, (ss. 89-106). Dordrecht, Hollanda: Springer.
  3. Booij, G. (1977). Dutch morphology: A study of word-formation in generative grammar. Dordrecht: Foris Publications.
  4. Booij, G. (2000). The phonology-morphology interface, L. Cheng and R. Sybesma (Haz.), The first glot international state-of-the- article book içinde (ss. 287-307). Berlin: Mouton de Gruyter.
  5. Breheny, R. (1998). Interface economy and focus. R. Villy, ve J. H. Andreas (Haz.), Current issues in relevance theory içinde (ss. 105–139). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
  6. Can, Ö. (Haz.). (2018). Dilbilim kuramları: İki düzlem beş kuram. İstanbul: İthaki Yayıncılık.
  7. Chomsky, N. (1957). Syntactic structures. Lahey, Hollanda: Mouton & Co.
  8. Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax (ss. 16-75). Cambridge, MA: MIT Press.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 26, 2020

Submission Date

January 30, 2019

Acceptance Date

June 19, 2019

Published in Issue

Year 2020 Volume: 22 Number: 1

APA
Küçüksakarya, E. (2020). DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 33-60. https://doi.org/10.16953/deusosbil.519887
AMA
1.Küçüksakarya E. DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER. DEU Journal of GSSS. 2020;22(1):33-60. doi:10.16953/deusosbil.519887
Chicago
Küçüksakarya, Esra. 2020. “DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22 (1): 33-60. https://doi.org/10.16953/deusosbil.519887.
EndNote
Küçüksakarya E (March 1, 2020) DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22 1 33–60.
IEEE
[1]E. Küçüksakarya, “DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER”, DEU Journal of GSSS, vol. 22, no. 1, pp. 33–60, Mar. 2020, doi: 10.16953/deusosbil.519887.
ISNAD
Küçüksakarya, Esra. “DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22/1 (March 1, 2020): 33-60. https://doi.org/10.16953/deusosbil.519887.
JAMA
1.Küçüksakarya E. DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER. DEU Journal of GSSS. 2020;22:33–60.
MLA
Küçüksakarya, Esra. “DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 22, no. 1, Mar. 2020, pp. 33-60, doi:10.16953/deusosbil.519887.
Vancouver
1.Esra Küçüksakarya. DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER. DEU Journal of GSSS. 2020 Mar. 1;22(1):33-60. doi:10.16953/deusosbil.519887

Cited By