DİLBİLGİSİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE ARAKESİTLER
Abstract
Düşüncenin ifade edilme aracı olan dilin işleyişini ve insan zihninde oluşturduğu soyut dizgeyi çözümlemek dile yönelik araştırmalara temel oluşturmaktadır. Bu bağlamda, dil nesnesi biçimci ve işlevci düzlemlerde farklı kuramlar çerçevesinde incelenmektedir. Sözgelimi, biçimci ve işlevci düzlemler kapsamında ele alınan kuramlar birbirinden farklı sunuluş gösterdiği için dilin bileşenlerine ve bu bileşenlerin oluşturduğu arakesitlere ilişkin kuramlar da biçimci ve işlevci düzlemler çerçevesinde birbirlerinden farklı yöntemler izleyerek dil dizgesini açıklamaya çalışmaktadır. Dil dizgesini betimleme ve açıklamaya ilişkin biçimci düzlemde yapılan incelemeler sezdirimsel bir biçimde sadece dilin kendi içyapısını temel alırken işlevci düzlemde yapılan incelemeler dil kullanımının gerçekleştiği bağlamı da dikkate alarak dilin iletişim boyutunu temel almaktadır. Bu çalışmanın amacı, dil dizgesini oluşturan dilbilgisinin temel bileşenleri ile ilgili açıklamalar yaparak söz konusu bileşenlerin oluşturduğu dilbilimsel arakesitleri biçimci yaklaşımlar doğrultusunda tartışmak ve örnekler üzerinden değerlendirmektir; dolayısıyla, sesbilim, biçimbilim, sözdizim, anlambilim ve edimbilim (bilgi yapısı) alanlarına ilişkin bilgilerin sunulması ve biçimci düzlemler temel alınarak sesbilim-biçimbilim arakesiti, biçimbilim-sözdizim arakesiti, sesbilim-sözdizim arakesiti, sesbilim-anlambilim arakesiti, biçimbilim-anlambilim arakesiti, sözdizim-anlambilim arakesiti, sözdizim-edimbilim arakesiti ve sesbilim-biçimbilim-anlambilim-sözdizim arakesitine ilişkin kuramların tanıtılıp hangi düzeylerde ve nasıl sunuluş sergilediklerinin incelenmesi bu araştırma kapsamında konu edilecektir. Bu amaçlar doğrultusunda, çalışmada sözü edilen arakesitler ile ilgili kuram, varsayım ve savların dilbilim alanyazınında disiplinlerarası yapılacak olan çalışmalara kuramsal çerçeve oluşturarak kaynak olması hedeflenmektedir.
Keywords
References
- Baker, M. (1985). The mirror principle and morphosyntactic explanation. Linguistic Inquiry, 16(3), 373-415.
- Baker, M. C. (1992). Morphological classes and grammatical organization. Yearbook of Morphology 1991, (ss. 89-106). Dordrecht, Hollanda: Springer.
- Booij, G. (1977). Dutch morphology: A study of word-formation in generative grammar. Dordrecht: Foris Publications.
- Booij, G. (2000). The phonology-morphology interface, L. Cheng and R. Sybesma (Haz.), The first glot international state-of-the- article book içinde (ss. 287-307). Berlin: Mouton de Gruyter.
- Breheny, R. (1998). Interface economy and focus. R. Villy, ve J. H. Andreas (Haz.), Current issues in relevance theory içinde (ss. 105–139). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
- Can, Ö. (Haz.). (2018). Dilbilim kuramları: İki düzlem beş kuram. İstanbul: İthaki Yayıncılık.
- Chomsky, N. (1957). Syntactic structures. Lahey, Hollanda: Mouton & Co.
- Chomsky, N. (1965). Aspects of the theory of syntax (ss. 16-75). Cambridge, MA: MIT Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
March 26, 2020
Submission Date
January 30, 2019
Acceptance Date
June 19, 2019
Published in Issue
Year 2020 Volume: 22 Number: 1
Cited By
Dil ve Düşünce İlişkisinde Matematiksel Kelimeler ve Matematiksel Kavramlar: Asal ve Asal Sayı
Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.53444/deubefd.1095503Yabancı Dil Öğretiminde Arakesitlerin İşlevselliği
International Journal of Languages' Education and Teaching
https://doi.org/10.71084/ijlet.1652996