Research Article

NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ

Number: 42 March 23, 2026
TR EN

NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ

Abstract

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin Dîvân-ı Kebîr’inden yapılan ilk Farsça tenkitli neşir ve İngilizce tercüme seçkisi doğubilimci İngiliz müsteşrik Reynold A. Nicholson’a (ö. 1945) aittir. Nicholson, bu seçkisinin adını “Selected Poems From The Dīvāni Shamsi Tabrīz” koymuştur. Nicholson, neşrettiği klasik eserler ve özellikle Mevlânâ’nın Dîvân-ı Kebîr ve Mesnevî adlı eserlerinin çevirileriyle ve tenkitli neşriyle ün kazanmıştır. Bu yazının konusu olan bu çalışma Nicholson’ın yedi ayrı Dîvân-ı Kebîr nüshasından dikkatle seçerek oluşturduğu bir Dîvân-ı Kebîr seçkisidir. Bu seçki iki ayrı dilli, İngilizce ve Farsça olarak hazırlanmıştır. Nicholson’ın bu seçkisinin ilk baskısı 1898 yılında yapılmıştır ve çeşitli baskıları mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, Batı dünyasında büyük yankı oluşturan ve Klasik Doğu dilleri alanında üstün başarı gösteren müsteşrik Nicholson’un Mevlânâ’ya ait Dîvân-ı Kebîr’inden yapmış olduğu ilk edisyon kritik baskısını tanıtmak ve çevirilerini incelemektir. Nicholson bu seçkisinde, Dîvân-ı Kebîr’den kırk sekiz gazeli iki dilli ve karşılaştırmalı olarak okuyucu ile buluşturmuştur. Çalışmada bu seçkide bulunan kırk sekiz gazelin ilk mısrası, araştırmacılara belli yönlerden fikir vermesi açısından Nicholson ve Furûzânfer neşirleri yanı sıra Abdülbaki Gölpınarlı tercümesindeki cilt, sayfa ve gazel numaraları ile sunulmuştur. Nicholson’ın bu seçkisinde olup Furûzânfer’in neşrinde yer almayan altı şiir tespit edilmiş olup bu şiirlere de çalışmada yer verilmiştir.

Keywords

References

  1. Alp, F. (1997). Dȋvân-ı Kebȋr nüshaları (tasvir-mukayese-indeks). (YÖK Tez Merkezi, ‎Yayınlanmamış Yüksek Lisans). Selçuk Üniversitesi. ‎
  2. Arpaguş, S. (2005). “Mevlânâ Celâleddȋn Rûmî’nin eserleri üzerine yapılan İngilizce ‎çalışmalar”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 6(14), (Mevlânâ özel ‎sayısı), 775-804.‎
  3. Can, Ş. (2009). Mevlâna hayatı, şahsiyeti, fikirleri. Ötüken Neşriyat.‎
  4. Cehremî, İ. H., Bahtiyârî & Ş. Rezmcû (1399/2020). “Berresî-i tashîh ve tercüme-i ebyâtî ez ‎Mevlevî der tercümehâyȋ-i Nicholson ve Arberi”. Pânzdehomîn Humâyiş-i Beynelmilelî ‎Encümen-i Tervîc-i Zebân ve Edeb-i Fârsî, 1-17.‎
  5. Derin, S. (2007). “Reynold Alleyne Nicholson”. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 33, ss. ‎‎76-77). TDV Yayınları.‎
  6. Dirayeti, M. (1391/1971). Fihristegân-i nushehâ-i hattî-i Îrân I-XLV. Kütüphaneyȋ-i Millȋ.‎
  7. Güleç, İ. (2006/1). “R. A. Nicholson’un Mesnevî tercüme ve şerhi üzerine”. Dîvân İlmî ‎Araştırmalar, (20), 227-240.‎
  8. Hidâyet, R., t.y., Tezkire-i Riyâzu’l-ârifîn. Be kuşiş-i Seyyid Rızâ Vâhidî ve Sohrâb Zâr’î. y.y.‎

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Comparative Language Studies, Persian Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 23, 2026

Submission Date

May 10, 2025

Acceptance Date

October 13, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 42

APA
Levent Menteşe, G. (2026). NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1696529
AMA
1.Levent Menteşe G. NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(42). doi:10.15182/diclesosbed.1696529
Chicago
Levent Menteşe, Güngör. 2026. “NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 42. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1696529.
EndNote
Levent Menteşe G (March 1, 2026) NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 42
IEEE
[1]G. Levent Menteşe, “NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 42, Mar. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1696529.
ISNAD
Levent Menteşe, Güngör. “NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 42 (March 1, 2026). https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1696529.
JAMA
1.Levent Menteşe G. NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026. doi:10.15182/diclesosbed.1696529.
MLA
Levent Menteşe, Güngör. “NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 42, Mar. 2026, doi:10.15182/diclesosbed.1696529.
Vancouver
1.Güngör Levent Menteşe. NİCHOLSON’UN DÎVÂN-I KEBÎR TENKİTLİ NEŞRİ- ÇEVİRİSİ VE MEVLÂNÂ’YA AİT OLMAYAN MANZUMELERİN TESPİTİ. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Mar. 1;(42). doi:10.15182/diclesosbed.1696529

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)