It is evident that language shifts in bilingual children are influenced by factors such as education and family, and that this has an effect on the preservation of the mother tongue. This study examined the language behaviors of preschool-aged Kurdish–Turkish bilingual children in relation to factors such as language of education, family communication style, environmental exposure, technological input, and type of bilingualism. The aim is to understand how these factors shape language shift behaviors and contribute to the development of the mother tongue. Qualitative analysis was used as the method; at the beginning of the educational process, a family language background form and an initial language assessment were collected, and at the end, an educational process evaluation form, family interviews, and a final language assessment were gathered. The data were analyzed using qualitative methods. The significance of the study lies in demonstrating the effects of mother-tongue education in early childhood, thereby providing evidence-based scientific knowledge for multilingual education policies. Family perspectives gathered during the educational process revealed that children receiving Kurdish-medium education showed development in their mother tongue (Kurdish) and used language shifts as a strategic communicative tool, while those receiving Turkish-medium education experienced mother-tongue attrition. Family reports confirmed that families using mixed languages increased language shifting, whereas families speaking exclusively in Kurdish supported mother-tongue maintenance. The findings also indicate that language policies in Turkey, by restricting minority languages, increase the risk of language loss, while mother-tongue-oriented education reduces this risk and supports multilingualism.
Guherîna zimanî di zarokên duzimanî de di bin bandora perwerde û malbatê de ye û ev yek bandorê li parastina zimanê mîrasê dike. Ev xebat, tevgerên bikaranîna zimanî yên zarokên duziman yên Kurdî-Tirkî yên di temenê berî xwendingehê de bi bandora faktorên wekî zimanê perwerdeyê, şêwaza axaftina malbatê, xwepêşandana derdorê, têketina teknolojîk û cureya duzimanîbûnê lêkolîn dike. Armanc ew e ku were têgihiştin ka ev faktor çawa tevgerên guherîna zimanî şekil didin û beşdariya wan ji bo pêşveçûna zimanê mîrasê çi ye. Rêbaz wekî analîza nîtel hatiye bikaranîn; di destpêka proseya perwerdeyê de nêrînên malbatan bi forma rewşa zimanî ya malbatê û bikaranîna zimanî ya zarokan jî bi pêştesteke zimanî û di dawiyê de bi forma nirxandina proseya perwerdeyê û bi paştesteke zimanî hatine wergirtin, dane bi awayekî nîtel hatine nirxandin. Girîngîya xebatê di wê yekê de ye bandora bi zimanê zikmakî perwerdehê nîşan dide, loma jî ji bo polîtîkayên pirsimanî datayên zanistî peşkeş dike. Nêrînên malbatan diyar dikin ku zarokên perwerdeya Kurdî digirin di zimanê mîrasê (kurdî) de pêşveçûn nîşan didin û guherîna zimanî wekî amûreke danûstandinê ya stratejîk bikar tînin, lê yen ku perwerdeya tirkî digirin zimanê wan yê mîrasê lawaz dibe. Raportên malbatan piştrast dikin ku malbatên di bikaranîna zimanî de tevlihev guherîna zimanî zêde dikin, lê malbatên bi temamî bi Kurdî diaxivin zimanê mîrasê diparêzin. Polîtîkayên zimanî yên li Tirkiyeyê zimanên kêmîne sînordar dikin û metirsiya wendabûna zimanî zêde dikin; perwerdeya bi zimanê mîrasê vê metirsiyê kêm dike û pirzimanîbûnê piştgirî dike. Encam nîşan didin ku perwerdeya bi zimanê mîrasê dewlemendîya zimanî diparêze û pêşveçûna pirzimanîbûnê bi hêz dike.
İki dilli çocuklarda dil geçişlerinin eğitim ve aile gibi faktörlerden etkilendiği ve bunun anadil korunması etkisininin olduğu aşikardır. Bu çalışma, okul öncesi çağdaki Kürtçe-Türkçe iki dilli çocukların dil kullanım davranışlarını, eğitim dili, aile konuşma tarzı, çevre maruziyeti, teknolojik girdi ve iki dillilik türü gibi faktörlerin etkisiyle incelemiştir. Amaç, bu faktörlerin dil geçişi davranışlarını nasıl şekillendirdiğini ve anadil gelişimine katkısını anlamaktır. Yöntem olarak nitel analiz kullanılmış; eğitim sürecinin başında aile dil durum formu, ön dil ölçümü ve sonunda eğitim süreci değerlendirme formu, aile görüşleri ve son dil ölçümü toplanmış, veriler nitel yöntemle değerlendirilmiştir. Çalışmanın önemi, okul öncesi çağda anadil eğitiminin etkilerini göstererek çok dilli eğitim politikalarına veriye dayalı bilimsel bilgi sağlamasıdır. Eğitim sürecinde ailelerden alınan görüşler, Kürtçe eğitim alan çocukların anadilinde (Kürtçe) gelişim gösterip dil geçişlerini stratejik bir iletişim aracı olarak kullandığını, Türkçe eğitim alanların ise anadil zayıflaması yaşadığını ortaya koymuştur. Aile raporları, karışık diller kullanan ailelerin dil geçişlerini artırdığını, tamamen Kürtçe konuşan ailelerin anadili koruduğunu doğrular niteliktedir. Türkiye’deki dil politikaları, azınlık dillerini kısıtlayarak dil kaybı riskini artırırken, anadil odaklı eğitim bu riski azaltarak çok dilliliği desteklediği noktasında veriler elde edilmiştir.
| Primary Language | Kurdi |
|---|---|
| Subjects | Kurdish Language, Literature and Culture |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | September 10, 2025 |
| Acceptance Date | December 14, 2025 |
| Publication Date | February 10, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1781266 |
| IZ | https://izlik.org/JA63XR92SY |
| Published in Issue | Year 2026 Issue: 41 |
2009 yılında yayın hayatına başlayan ve TR Dizinde taranan uluslararası hakemli dergimizin amacı sosyal bilimler alanında nitelikli bilimsel çalışmalara yer vermektir. Analitik değerlendirmelerin yapıldığı, alanına katkı sağlayan çalışmalar öncelikli olarak değerlendirmeye alınır.
Dergimizde, “Edebiyat, Tarih, Felsefe, Sosyoloji, Psikoloji, Arkeoloji, Sanat Tarihi, İlahiyat, İktisat, İşletme, İletişim, Gazetecilik, Uluslararası İlişkiler, Hukuk, Siyaset Bilimi ve Halkla İlişkiler ” gibi sosyal bilimlere ait alanlarda hazırlanmış araştırma makaleleri ile alana katkı sunabilecek güncel kitap tanıtımlarına yer verilir. Çalışmaların ilk gönderimi sırasında intihal raporu da sisteme yüklenir, benzerlik oranı kaynakça hariç %15 i geçmemelidir.
Yazar Bilgisi
Bölüm Başlıkları
1. Bölüm Başlığı veya Ana Başlık (İlk Harfler Büyük)
1.1. Alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1. İkinci düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
1.1.1.1. Üçüncü düzey alt başlık (Cümle düzeni, ilk harf büyük, geri kalanlar küçük harf)
GİRİŞ, SONUÇ ve KAYNAKÇA başlıkları numaralandırılmaz.
Tablo, Şekil ve Göreseller
Alıntı ve Atıflar
Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, metin içi atıf ve metin sonu kaynakça gösterimi için APA7'yi tercih etmektedir.
Burada yer almayan ve/veya referans verme kuralları ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmek için aşağıdaki kaynaklara başvurunuz:
American Psychological Association (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. baskı).
Dergimiz yazarlardan hiçbir aşamada ücret talep etmemektedir.
BA - ODTÜ
PhD - İstanbul
Dicle Üniversitesi Eskiçağ Tarihi ABD
Prof. Dr. Tahirhan AYDIN
1977 yılında Bitlis Hizan'da doğdu. İlk ve ortaokulu Hizan’da, liseyi Bitlis İmam Hatip’te mamaladı (1994). 1999 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Aynı yıl bu fakültede Tefsir Anabilm Dalında Yüksek Lisans eğitimine başladı. 2003 yılında Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesi Arap Dili ve Belagati ABD’ında araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2003-2005 yılları arasında Gazi Üniv. Eğitim Bil. Ens. Arap Dili Eğitimi ABD’ında “Çoklu zeka kuramı ve yabancılara Arapça öğretimi” isimli teziyle yüksek lisansını, aynı anabilim dalında 2005-2007 yılları arasında “Arapça ve Türkçede cümle yapısı, yabancılara Arapça cümle öğretimi -karşıtsal çözümleme-” adlı teziyle doktorasını tamamladı. 2007-2009 yılları arasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Arapça dersleri verdi.
2009-2011 yılları arasında bir buçuk yıl Mısır Kahire Üniversitesinde misafir öğretim üyesi sıfatıyla Arap dili alanında araştırmalarını sürdürdü. Bu süreçte bir dönem Ezhe Üniversitesi’nde ders verdi. 2011 yılında Ankara Üniversitesine dönüş yaptı ve 2012 yılında Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne yardımcı doçent olark atandı. 2014 yılında doçent oldu. 2017-2019 yılları arasında iki yıl Amerika İndiana Üniversitesi Yakın Doğu Dilleri ve Kültürleri Bölümünde (NELC) misafir araştırmacı statüsünde yabancı dil öğretimi alanında araştırmalarını sürdürdü ve konferanslar verdi.
2019 yılında Mardin Artuku Üniversitesine döndü. 2020 yılında aynı üniversitede Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümüne profesör olarak atandı. 2023 yılında Dicle Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümünde göreve başladı. 2025 yılında Bitlis Eren Üniversitesi İlahiyat Fakültesine dekan olarak atandı.
2015-2024 yılları arasında Erasmus Değişim Programı çerçevesinde Polonya Jagiellonian Universitesinde, Fransa Rouen Üniversitesinde, Ürdün Al-Zaytoonah Üniversitesinde ve İsveç’te dersler, konferanslar ve semineler verdi.
Prof. AYDIN, Enstitü Müdür Yardımcılığı, Erasmus Koordinatörlüğü, Bölüm ve Anabilim Dalı Başkanlığı, Senato Üyeliği, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği, Fakülte Kurulu Üyeliği, BAP Kurulu Üyeliği gibi birçok akademik ve idari görevde bulundu.
İlgi ve çalışma alanları: Anadili öğretimi, yabancı dil öğretimi, Arapça öğretimi, Arap dili ve edebiyatı, Arap dilinin günümüz sorunları, dil pedagojisi, karşıtsal dilbilim, dilbilimi, karşılaştırmalı dilbilim, dil öğretim materyali geliştirme ve Kur’an araştırmaları. Türkçenin yanı sıra Arapça ve İngilizce bilmektedir. Bu dillerde çok sayıda makale, sempozyum bildirileri ve kitapları bulunmaktadır.
Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)