Research Article

BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE

Number: 41 February 10, 2026
EN KU TR

BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE

Abstract

Guherîna zimanî di zarokên duzimanî de di bin bandora perwerde û malbatê de ye û ev yek bandorê li parastina zimanê mîrasê dike. Ev xebat, tevgerên bikaranîna zimanî yên zarokên duziman yên Kurdî-Tirkî yên di temenê berî xwendingehê de bi bandora faktorên wekî zimanê perwerdeyê, şêwaza axaftina malbatê, xwepêşandana derdorê, têketina teknolojîk û cureya duzimanîbûnê lêkolîn dike. Armanc ew e ku were têgihiştin ka ev faktor çawa tevgerên guherîna zimanî şekil didin û beşdariya wan ji bo pêşveçûna zimanê mîrasê çi ye. Rêbaz wekî analîza nîtel hatiye bikaranîn; di destpêka proseya perwerdeyê de nêrînên malbatan bi forma rewşa zimanî ya malbatê û bikaranîna zimanî ya zarokan jî bi pêştesteke zimanî û di dawiyê de bi forma nirxandina proseya perwerdeyê û bi paştesteke zimanî hatine wergirtin, dane bi awayekî nîtel hatine nirxandin. Girîngîya xebatê di wê yekê de ye bandora bi zimanê zikmakî perwerdehê nîşan dide, loma jî ji bo polîtîkayên pirsimanî datayên zanistî peşkeş dike. Nêrînên malbatan diyar dikin ku zarokên perwerdeya Kurdî digirin di zimanê mîrasê (kurdî) de pêşveçûn nîşan didin û guherîna zimanî wekî amûreke danûstandinê ya stratejîk bikar tînin, lê yen ku perwerdeya tirkî digirin zimanê wan yê mîrasê lawaz dibe. Raportên malbatan piştrast dikin ku malbatên di bikaranîna zimanî de tevlihev guherîna zimanî zêde dikin, lê malbatên bi temamî bi Kurdî diaxivin zimanê mîrasê diparêzin. Polîtîkayên zimanî yên li Tirkiyeyê zimanên kêmîne sînordar dikin û metirsiya wendabûna zimanî zêde dikin; perwerdeya bi zimanê mîrasê vê metirsiyê kêm dike û pirzimanîbûnê piştgirî dike. Encam nîşan didin ku perwerdeya bi zimanê mîrasê dewlemendîya zimanî diparêze û pêşveçûna pirzimanîbûnê bi hêz dike.

Keywords

References

  1. Kaynakça Auer, P. (1998). Code-switching in conversation: Language, interaction and identity. Routledge.
  2. Ayan, M., & Koçbaş, D. (2009). Çiftdillilik ve eğitim. Sabancı Üniversitesi Yayınları.
  3. Baker, C. (2001). Foundations of bilingual education and bilingualism (3rd ed.). Multilingual Matterr.
  4. Baltacı, A. (2018). Kalîtatîv araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231–274.
  5. Belazi, H. M., Rubin, E. J., & Toribio, A. J. (1994). Code switching and X-bar theory: The functional head constraint. Linguistic Inquiry, 25(2), 221–237.
  6. Bhatia, T. K., & Ritchie, W. C. (1996). Bilingual language mixing, universal grammar, and second language acquisition. In W. C. Ritchie & T. K. Bhatia (Edr.), Handbook of second language acquisition (pp. 627–688). Academic Presr.
  7. Bloomfield, L. (1933). Language. Allen & Unwin.
  8. Butler, Y. G. (2013). Bilingualism/multilingualism and second-language acquisition. In T. K. Bhatia & W. C. Ritchie (Edr.), The handbook of bilingualism and multilingualism (2nd ed., pp. 109–136). Wiley-Blackwell.

Details

Primary Language

Kurdish

Subjects

Kurdish Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 10, 2026

Submission Date

September 10, 2025

Acceptance Date

December 14, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 41

APA
Güneş, C., & Yonat, M. (2026). BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 41, 1-26. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1781266
AMA
1.Güneş C, Yonat M. BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;(41):1-26. doi:10.15182/diclesosbed.1781266
Chicago
Güneş, Cemil, and Mehmet Yonat. 2026. “BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 41: 1-26. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1781266.
EndNote
Güneş C, Yonat M (February 1, 2026) BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 41 1–26.
IEEE
[1]C. Güneş and M. Yonat, “BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE”, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 41, pp. 1–26, Feb. 2026, doi: 10.15182/diclesosbed.1781266.
ISNAD
Güneş, Cemil - Yonat, Mehmet. “BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 41 (February 1, 2026): 1-26. https://doi.org/10.15182/diclesosbed.1781266.
JAMA
1.Güneş C, Yonat M. BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;:1–26.
MLA
Güneş, Cemil, and Mehmet Yonat. “BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE”. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 41, Feb. 2026, pp. 1-26, doi:10.15182/diclesosbed.1781266.
Vancouver
1.Cemil Güneş, Mehmet Yonat. BANDORA PERWERDEYA PÊŞXWENDİNGEHÊ LI SER HUNERÊN AXAFTINÊ YÊN DUZIMANÎYÊN PÊŞXWENDINGEHÊ DI ÇARÇOVEYA KODGUHERÎNÊ DE. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Feb. 1;(41):1-26. doi:10.15182/diclesosbed.1781266

Dicle University
Journal of Social Sciences Institute (DUSBED)