Bu çalışma, Türkçedeki "ki" parçacığının karşıt-belirtme işleviyle dilbilgisel özelliklerine odaklanarak, onu söylem-yönelimli bir parçacık olarak tanımlamaktadır. Bu anlamda "ki" parçacığı, önceki bir ifadeye karşıtlık bildirmek için kullanılır ve konuşmacının, dinleyicinin söylem bağlılığı uyuşmazlığını işaretler. Parçacık, söylem-yönelimli olguları barındıran bir sözdizimsel çerçeve içinde dilbilgisel olarak analiz edilmektedir. İşlevsel açıdan, "ki" parçacığının bir sözeylem değiştirici olduğu ve eklendiği önermeyle çelişen önceki bir söylemsel bağlılığın varlığını ön kabul ettiği ileri sürülmektedir. Bu çalışma ayrıca "ki" parçacığının dilbilgisel davranışını, özellikle onun bildirme kipli cümlelere duyarlılığını, varsayım içeriğini ve Söylem Tümcesi (UttP) içindeki sözdizimsel konumunu incelemektedir. "Ki" parçacığı ayrıca, konuşmaya özgü ve zorunlu olmayan bir parçacık olarak değerlendirilmiş, bu da onun söylem-yönelimli bir öğe olduğu yönündeki görüşü pekiştirmiştir. Bulgular, söylem-yönelimli öğelerin ve bunların dilbilgisindeki biçimsel temsilinin daha geniş çapta anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.
This paper focuses on the grammatical characterization of Turkish discourse particle ki in its counter-assertive function, identifying it as an utterance-oriented marker. The particle is used to express contradiction to a previous utterance, marking a speaker’s disagreement with the hearer’s discourse commitment. It is syntactically analyzed within a framework that accommodates utterance-oriented phenomena. Ki is functionally argued to be a speech-act modifier, presupposing the existence of a prior discourse commitment that contradicts the proposition it marks. The current work further examines the grammatical behavior of ki, including its sensitivity to assertive environments, its presuppositional content, and its syntactic position within the Utterance Phrase (UttP). The particle have also been attributed two discourse properties, being conversational and optional, reinforcing its status as an utterance-oriented marker. The findings contribute to the broader understanding of utterance-oriented elements and their formal representation in grammar.
This study is a modified and expanded version of a part of the author’s doctoral dissertation, which is conducted at University of Delaware in 2024 and chaired by Satoshi Tomioka.
I would like to thank my committee chair Satoshi Tomioka and my other members Benjamin Bruening, Rebecca Tollan, and Orhan Demir for their comments and contributions. I would also like to thank Bilge Palaz and Büşra Karacaoğlu for their valuable contribution with grammaticality judgments.
| Primary Language | English |
|---|---|
| Subjects | Linguistic Structures (Incl. Phonology, Morphology and Syntax), Discourse and Pragmatics, Lexicography and Semantics |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | March 7, 2025 |
| Acceptance Date | October 8, 2025 |
| Publication Date | December 26, 2025 |
| Published in Issue | Year 2025 Volume: 176 Issue: 2 |