Research Article

Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım

Number: 24 October 20, 2021
EN TR

Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım

Abstract

Alanyazında kişi özelliklerinin konuşma eylemine katılım düzeyini dikkate alarak dillerde yapılan betimlemelerde kişi özellikleri için 1.kişi > 2.kişi, 2.kişi > 1.kişi, 1.kişi = 2.Kişi biçiminde çeşitli hiyerarşik yapılanmaların önerildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı; Türkçede Belirleyici Öbeğinde (BelÖ) ve Çekim Öbeğinin (ÇÖ) başında kişi ve sayı özelliklerinin işlemlenmesinde 1. kişi > 2.kişi ya da 2.kişi > 1.kişi biçiminde kişi hiyerarşisi ve Çoğul > Tekil ya da Tekil > Çoğul biçiminde bir sayı hiyerarşisi bulunup bulunmadığını Olaya İlişkin Beyin Potansiyelleri yöntemi ile belirlemektir. Çalışma sonucunda BelÖ’de kişi özellikleri açısından 2.kişi > 1.kişi biçiminde bir hiyerarşik yapılanma görülürken, ÇÖ başında 1.kişi = 2.kişi biçiminde bir yapılanma olduğu görülmüştür. Sayı özelliği açısından gerek BelÖ’de gerekse ÇÖ başında sayı kategorisinde tekillik ile çoğulluk arasında hiyerarşik bir yapılanmanın olmadığı görülmüştür. Kişi özelliklerinde ilgili etkinin ÇÖ’nün aksine BelÖ’de görülmesinin nedeni BelÖ’deki özelliklerin gerek yorumlanabilir olmasından, gerekse B-özelliklerle donatılı olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. BelÖ’deki hiyerarşinin 2. kişi > 1.kişi biçiminde olmasının nedeni olarak da katılımcı öbeği içerisinde yer alan birinci ve ikinci kişinin sunumunda, [alıcı] özelliğinin ikinci kişide sunulurken [konuşucu]’nun birinci kişide sunulmaması dolayısıyla ikinci kişinin birinci kişiye göre daha belirgin olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Sayı özellikleri içerisinde fark oluşmamasının nedeninin Sayı özelliğinin ÇÖ başında yorumlanamaz olmasının yanı sıra BelÖ’de de zayıf bir özellik olmaları olduğu düşünülmektedir.

Keywords

References

  1. Aygüneş, M. (2013), “Türkçede uyum özelliklerinin Olaya İlişkin Beyin Potansiyelleri (OİP) çerçevesinde incelenmesi, Unpublished PhD dissertation. Ankara University.
  2. Aygüneş, M., Kaşıkçı, I., Aydın, Ö., Demiralp, T. (2021), “The processing of person and number features in Turkish: An event related potentials (ERP) study”, Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 32/1, p. 31-52.
  3. Benveniste, E. (1966), Problèmes de linguistique generale, Paris: Gallimard.
  4. Bianchi, V. (2006), “On the syntax of personal arguments”, Lingua, 116 (12), p. 2023-2067.
  5. Bornkessel, I., Mcelree, B., Schlesewsky, M. &Friederici, A.D. (2004), “Multidimensional contribution to garden-path strength: Dissociating phrase structure fromcase marking”, Journal of Memory and Language, 51, p. 495–522.
  6. Bornkessel, I., Schlesewsky, M., and Friederici, A. D. (2002), “Grammar overrides frequency: Evidence from the online processing of flexible word order”, Cognition, 85(2), p. B21-B30.
  7. Carreiras, M., Salillas, E., and Barber, H. A. (2004). Event-related potentials elicited during parsing of ambiguous relative clauses in Spanish. Cognitive Brain Research, 20(1), 98-105.
  8. Carminati, M.N. (2005), “Processing reflexes of hierarchy (person>number>gender) and implications for linguistic theory”, Lingua,115, p. 259–285.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 20, 2021

Submission Date

July 15, 2021

Acceptance Date

October 18, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 24

APA
Aygunes, M. (2021). Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, 24, 409-440. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948
AMA
1.Aygunes M. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2021;(24):409-440. doi:10.30767/diledeara.1011948
Chicago
Aygunes, Mehmet. 2021. “Türkçede Kişi Ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, nos. 24: 409-40. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948.
EndNote
Aygunes M (October 1, 2021) Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları 24 409–440.
IEEE
[1]M. Aygunes, “Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”, Dil ve Edebiyat Araştırmaları, no. 24, pp. 409–440, Oct. 2021, doi: 10.30767/diledeara.1011948.
ISNAD
Aygunes, Mehmet. “Türkçede Kişi Ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 24 (October 1, 2021): 409-440. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948.
JAMA
1.Aygunes M. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2021;:409–440.
MLA
Aygunes, Mehmet. “Türkçede Kişi Ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, no. 24, Oct. 2021, pp. 409-40, doi:10.30767/diledeara.1011948.
Vancouver
1.Mehmet Aygunes. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2021 Oct. 1;(24):409-40. doi:10.30767/diledeara.1011948

Journal of Language and Literature Studies is licensed under the Creative Commons Attribution-Non-Commercial-NoDerivatives 4.0 International Licence (CC BY-NC-ND 4.0).