Araştırma Makalesi

Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım

Sayı: 24 20 Ekim 2021
PDF İndir
EN TR

Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım

Öz

Alanyazında kişi özelliklerinin konuşma eylemine katılım düzeyini dikkate alarak dillerde yapılan betimlemelerde kişi özellikleri için 1.kişi > 2.kişi, 2.kişi > 1.kişi, 1.kişi = 2.Kişi biçiminde çeşitli hiyerarşik yapılanmaların önerildiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı; Türkçede Belirleyici Öbeğinde (BelÖ) ve Çekim Öbeğinin (ÇÖ) başında kişi ve sayı özelliklerinin işlemlenmesinde 1. kişi > 2.kişi ya da 2.kişi > 1.kişi biçiminde kişi hiyerarşisi ve Çoğul > Tekil ya da Tekil > Çoğul biçiminde bir sayı hiyerarşisi bulunup bulunmadığını Olaya İlişkin Beyin Potansiyelleri yöntemi ile belirlemektir. Çalışma sonucunda BelÖ’de kişi özellikleri açısından 2.kişi > 1.kişi biçiminde bir hiyerarşik yapılanma görülürken, ÇÖ başında 1.kişi = 2.kişi biçiminde bir yapılanma olduğu görülmüştür. Sayı özelliği açısından gerek BelÖ’de gerekse ÇÖ başında sayı kategorisinde tekillik ile çoğulluk arasında hiyerarşik bir yapılanmanın olmadığı görülmüştür. Kişi özelliklerinde ilgili etkinin ÇÖ’nün aksine BelÖ’de görülmesinin nedeni BelÖ’deki özelliklerin gerek yorumlanabilir olmasından, gerekse B-özelliklerle donatılı olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. BelÖ’deki hiyerarşinin 2. kişi > 1.kişi biçiminde olmasının nedeni olarak da katılımcı öbeği içerisinde yer alan birinci ve ikinci kişinin sunumunda, [alıcı] özelliğinin ikinci kişide sunulurken [konuşucu]’nun birinci kişide sunulmaması dolayısıyla ikinci kişinin birinci kişiye göre daha belirgin olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Sayı özellikleri içerisinde fark oluşmamasının nedeninin Sayı özelliğinin ÇÖ başında yorumlanamaz olmasının yanı sıra BelÖ’de de zayıf bir özellik olmaları olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aygüneş, M. (2013), “Türkçede uyum özelliklerinin Olaya İlişkin Beyin Potansiyelleri (OİP) çerçevesinde incelenmesi, Unpublished PhD dissertation. Ankara University.
  2. Aygüneş, M., Kaşıkçı, I., Aydın, Ö., Demiralp, T. (2021), “The processing of person and number features in Turkish: An event related potentials (ERP) study”, Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 32/1, p. 31-52.
  3. Benveniste, E. (1966), Problèmes de linguistique generale, Paris: Gallimard.
  4. Bianchi, V. (2006), “On the syntax of personal arguments”, Lingua, 116 (12), p. 2023-2067.
  5. Bornkessel, I., Mcelree, B., Schlesewsky, M. &Friederici, A.D. (2004), “Multidimensional contribution to garden-path strength: Dissociating phrase structure fromcase marking”, Journal of Memory and Language, 51, p. 495–522.
  6. Bornkessel, I., Schlesewsky, M., and Friederici, A. D. (2002), “Grammar overrides frequency: Evidence from the online processing of flexible word order”, Cognition, 85(2), p. B21-B30.
  7. Carreiras, M., Salillas, E., and Barber, H. A. (2004). Event-related potentials elicited during parsing of ambiguous relative clauses in Spanish. Cognitive Brain Research, 20(1), 98-105.
  8. Carminati, M.N. (2005), “Processing reflexes of hierarchy (person>number>gender) and implications for linguistic theory”, Lingua,115, p. 259–285.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

18 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 24

Kaynak Göster

APA
Aygunes, M. (2021). Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 24, 409-440. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948
AMA
1.Aygunes M. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. DEA. 2021;(24):409-440. doi:10.30767/diledeara.1011948
Chicago
Aygunes, Mehmet. 2021. “Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, sy 24: 409-40. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948.
EndNote
Aygunes M (01 Ekim 2021) Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. Dil ve Edebiyat Araştırmaları 24 409–440.
IEEE
[1]M. Aygunes, “Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”, DEA, sy 24, ss. 409–440, Eki. 2021, doi: 10.30767/diledeara.1011948.
ISNAD
Aygunes, Mehmet. “Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 24 (01 Ekim 2021): 409-440. https://doi.org/10.30767/diledeara.1011948.
JAMA
1.Aygunes M. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. DEA. 2021;:409–440.
MLA
Aygunes, Mehmet. “Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, sy 24, Ekim 2021, ss. 409-40, doi:10.30767/diledeara.1011948.
Vancouver
1.Mehmet Aygunes. Türkçede Kişi ve Sayı Hiyerarşisi: İşlemleme Temelli Bir Yaklaşım. DEA. 01 Ekim 2021;(24):409-40. doi:10.30767/diledeara.1011948

Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Creative Commons Atıf-GayrıTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile lisanslanmıştır.