Loss of the Concept of Homeland in Jenny Erpenbeck's “Visitation”, “The End of Days” and “Kairos”: Historical and Political Reflections

Öz

It is not possible to ignore the effects of the concept of politics, which is a form of organizing and regulating our social and therefore individual lives, in the art of literature where all kinds of emotions, thoughts and values ​​are discussed as a social phenomenon. As political/ideological criticism suggests, literary works shaped within the framework of social form and human life present a section of political and ideological history. Writers who live in a historical process shaped by the social and political conditions of the period in which they live, contribute to human beings' understanding of their history and gain awareness by including these problems that affect their lives with a critical approach in their works. Jenny Erpenbeck, who has an important place in contemporary German literature, examines the history of her own country and reckons with it through her responsibilities as a writer, in her novels Heimsuchung, Aller Tage Abend, and Kairos. Erpenbeck reveals how social and political events, decisions and reality that took place in the 20th century, such as the First World War, the Nazi ideology, the Jewish Holocaust, Germany being divided in two by the Berlin Wall as a result of the Second World War, and the unification of the two blocs with the destruction of the wall, are reflected in the private sphere of the individual and how they affect her/his life. In all three works, the spiritual void that emerges with the loss of the concept of homeland draws attention. Born in East Berlin in 1967, the author herself, like Katharina, the main character of Kairos, witnessed the change of her country and the entire social and ideological system she was accustomed to, and the sudden upheaval of her own life and the others’ lives. This situation, which is a major turning point for Germany, is handled in the work with all its historical, political, ideological, social, and individual reality. Based on this social, historical and ideological parallelism, the historical-political and individual-social documentary value of the work analyzed in the light of the eclectic method that blends criticism towards the outside world and society with criticism towards the author and the text has been revealed.

Anahtar Kelimeler

• Jenny Erpenbeck
• Visitation
• The End of Days
• Kairos
• Ideological Criticism.

Jenny Erpenbeck’in Heimsuchung (Gölün Sırrı), Aller Tage Abend (Bütün Günlerin Akşamı) ve Kairos Adlı Eserlerinde Vatan Kavramının Yitimi: Tarihi ve Politik Yansımalar

Öz

Sosyal bir fenomen olarak her türlü duygu, düşünce ve değerin konu edildiği edebiyat sanatı içerisinde, toplumsal dolayısıyla bireysel yaşantımızı örgütleme ve düzenleme biçimi olan siyaset kavramının etkilerini görmezden gelmek mümkün değildir. Siyasi/ideolojik eleştirinin de öne sürdüğü gibi, toplumsal biçim ve insani hayat çerçevesinde şekillenen edebi eserler böylelikle siyasi ve ideolojik tarihin de bir kesitini sunmuş olur. Yaşadığı dönemin sosyal ve siyasi koşulları tarafından şekillenen bir tarihsel süreçte var olan yazarlar, kendi yaşamlarını etkileyen bu sorunlara eleştirel bir yaklaşımla eserlerinde yer vererek insanoğlunun tarihini anlamlandırmasına ve farkındalık kazanmasına da katkı sağlar. Çağdaş Alman edebiyatı içerisinde önemli bir yere sahip olan Jenny Erpenbeck, Heimsuchung, Aller Tage Abend ve son romanı Kairos ile bir yazar olarak üstlendiği sorumlulukla kendi ülkesinin tarihini mercek altına alarak onunla hesaplaşır. 20. yüzyılda gerçekleşen Birinci Dünya Savaşı’nı, Nazi ideolojisini, Yahudi soykırımını, İkinci Dünya Savaşı sonucunda Berlin Duvarı ile ikiye bölünen Almanya’yı, duvarın yıkımıyla birleşen iki bloğu da kapsayan ve gelişen toplumsal ve siyasal olayların, kararların ve gerçekliğin bireyin özel alanına nasıl yansıdığını ve yaşamını nasıl etkilediğini gözler önüne serer. Her üç eserde de vatan kavramının yitimiyle açığa çıkan o manevi boşluk dikkat çekmektedir. 1967 yılında Doğu Berlin’de dünyaya gelen yazarın kendisi de özellikle Kairos’un ana karakteri Katharina gibi ülkesinin ve alıştığı bütün toplumsal ve ideolojik sistemin değişimine ve kendi yaşamıyla birlikte diğer bireysel yaşamların da bir anda altüst oluşuna tanıklık etmiştir. Almanya açısından büyük bir dönüm noktası olan bu durum tarihsel, siyasi, ideolojik, toplumsal ve bireysel gerçekliğiyle eserlerde işlenmiştir. İşte bu tarihsel, toplumsal ve ideolojik paralellikten yola çıkılarak, dış dünyaya ve topluma yönelik eleştiri ile yazara ve metne dönük eleştiri yöntemlerinin harmanlandığı eklektik yöntem ışığında analiz edilen eserlerin tarihi-siyasi ve bireysel-toplumsal vesika değeri ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Jenny Erpenbeck
• Gölün Sırrı (Heimsuchung)
• Bütün Günlerin Akşamı (Aller Tage Abend)
• Kairos
• İdeolojik Eleştiri.

Kaynakça

1. Akpınar, Soner (2014): Toplum-Sanat ve İdeoloji Üçgeninde Toplumcu Gerçekçiliğin Edebiyat ve Siyaset İlişkisine Yaklaşımı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7 (30), 7-26.
2. Aytaç, Gürsel (2013): Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi. 3. İstanbul: Say Yayınları.
3. Beyme, Evelyne von (2024): Erst hinter den Worten die Wahrheit Sprache und Wirklichkeit in Jenny Erpenbecks Romandebüt “Wörterbuch”. http://www.literaturkritik.de/public/rezension.php?rez_id=8557 (En son erişim: 30. 11. 2024).
4. Chronister, Necia (2024): The Enduring Impermanence of Jenny Erpenbeck. https://www.worldliteraturetoday.org/2018/july/enduring-impermanence-jenny-erpenbeck-necia-chronister (En son erişim: 01. 12. 2024).
5. Creamer Ella (2024): Kairos by Jenny Erpenbeck wins International Booker prize. https://www.theguardian.com/books/article/2024/may/21/jenny-erpenbeck-michael-hofmann-win-2024-international-booker-prize-kairos (En son erişim: 25.11.2024).
6. Eagleton, Terry (2014): Edebiyat Kuramı.1. (Çev: T. Birkan). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. (Orijinal baskı tarihi: 1996).
7. Erpenbeck, Jenny (2022): Gölün Sırrı. 2. (Çev: D. Zaptçıoğlu). İstanbul: Can Sanat Yayınları. (Orijinal Basım Yılı: 2007).
8. Erpenbeck, Jenny (2023): Kairos. 1. (Çev: R. Minareci). İstanbul: Can Sanat Yayınları.

9. Erpenbeck, Jenny (2024): Bütün Günlerin Akşamı. 5. Çev: Regaip Minareci. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
10. Erpenbeck, Jenny (2024): Schuster, M. ve Paul, M. tarafından gerçekleştirilen röportaj. Jenny Erpenbeck. Man kann sich sein Verhältnis zur Vergangenheit nicht aussuchen. http://www.planet-interview.de/interviews/jenny-erpenbeck/34662/ (En son erişim: 25.11.2024).
11. Güngör, Hasret (2023): Kurmaca Dünyadan Gerçek Dünyaya Yapılan Çağrı: Mülteci Sorunu. 1. İstanbul: Hiperyayın.
12. Hoffert, Barbara (2024): Top World Fiction for Fall. https://www.libraryjournal.com/?detailStory=top-world-fiction-for-fall (En son erişim: 22.11.2024).
13. Langner, Christina (2024): Tand, Tand / Ist das Gebilde von Menschenhand!” Über Jenny Erpenbecks Erzählband. http://www.literaturkritik.de/public/rezension.php?rez_id=4181 (En son erişim: 20.11.2024).
14. Lemon, Robert (2024): Vectors, Vanishing Points, and Vicissitudes in the Works of Jenny Erpenbeck. https://www.worldliteraturetoday.org/2018/july/vectors-vanishing-points-and-vicissitudes-works-jenny-erpenbeck-robert-lemon (En son erişim: 25.11.2024).
15. Mangoldt, Renate von (2024): Jenny Erpenbeck. http://www.literaturport.de/Jenny.Erpenbeck/ (En son erişim: 15.11.2024).
16. Moran, Berna (2018): Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. 28. İstanbul: İletişim Yayınları.
17. Rainer, Gerald / Kern, Norbert / Rainer, Eva (2014): Stichwort Literaturgeschichte der deutschsprachigen Literatur. Linz: Veritas Verlag.
18. Schmitz, Michaela (2024): Schattenseite der Wörter. http://www.michaela-schmitz.de/buchkritik/erpenbeck-jenny-woerterbuch/ (En son erişim: 30.11.2024)
19. Stobbe, Urte (2016): Nach der Natur: Biologismen in Figurengestaltung und Erzählverfahren bei Jenny Erpenbeck (Heimsuchung) und Judith Schalansky (Der Hals der Giraffe) Author(s). KulturPoetik, Bd. 16. Vandenhoeck & Ruprecht. Stable, 89-108. https://www.jstor.org/stable/24894316 (En son erişim: 21.11.2024)
20. Ströbele, Carolin (2024): Jenny Erpenbeck Geschichten aus der Dunkelheit. http://www.spiegel.de/kultur/literatur/0,1518,161431,00.html (En son erişim: 22. 11. 2024).
21. Toprak, Metin (2003): Hermeneutik ve Edebiyat. 1. İstanbul: Dergâh Yayınları.
22. Weingärtner, Till (2024): Jenny Erpenbeck - Geschichte vom alten Kind. http://lettern.de/reerpen.htm (En son erişim: 22. 11. 2024).