Interkultureller Dialog: Eine Annäherung durch Fakir Baykurts Werk Bizim İnce Kızlar

Öz

Die Verbindung zwischen der Türkei und Deutschland, die mit dem Anwerbeabkommen vom 30. Oktober 1961 begann, hat sich zu einer komplexen kulturellen Dynamik entwickelt. Diese Entwicklung bildet den Ausgangspunkt des vorliegenden Beitrags. Der Beitrag untersucht anhand von Fakir Baykurts Werk Bizim İnce Kızlar (1992) mit einem interdisziplinären Ansatz die interkulturellen Erfahrungen türkischer Migrant:innen in Deutschland im Rahmen der hermeneutischen Methode. Dabei werden sowohl das Phänomen der Migration als auch die postkoloniale Theorie von Homi Bhabha berücksichtigt. Die hermeneutische Analyse ermöglicht es, sowohl die Textebene als auch die sozialen und kulturellen Kontexte der Migranten zu berücksichtigen, um deren Identitätssuche, Anpassungsprozesse und die Dynamik des interkulturellen Dialogs zu verstehen. In diesem Werk thematisiert Baykurt die sozialen und kulturellen Schwierigkeiten türkischer Arbeiter aus ländlichen Regionen sowie deren Bemühungen, ihre kulturelle Identität durch Praktiken wie Familienrituale, Aberglauben und Erziehungsmethoden zu bewahren. Zugleich treten die Figuren in Kontakt mit der regelorientierten deutschen Gesellschaft. Dadurch entsteht ein dritter Raum im Sinne Bhabhas – ein hybrider Bereich, in dem traditionelle Werte und neue kulturelle Erfahrungen miteinander verhandelt werden. Die Analyse zeigt, dass kulturelle Unterschiede nicht nur Spannungen erzeugen, sondern auch die Grundlage für Interkulturalität, Migrationserfahrungen und Identitätsbildung bilden. Das Werk illustriert exemplarisch, wie Migranten Brücken zwischen den Kulturen schlagen, Konflikte bewältigen und zugleich ihre Identität wahren, und verdeutlicht den Beitrag türkischer Migrationserfahrungen zur Entwicklung interkultureller Literatur und des interkulturellen Dialogs.

Anahtar Kelimeler

• Fakir Baykurt
• Bizim İnce Kızlar
• Migration
• interkultureller Dialog
• Interkulturelle Literatur

Intercultural Dialogue: An Approach through Fakir Baykurt’s Work “Bizim İnce Kızlar”

Öz

The relationship between Turkey and Germany, which began with the recruitment agreement of 30 October 1961, has evolved into a complex cultural dynamic. This development forms the starting point of the present study. The study examines the intercultural experiences of Turkish migrants in Germany through Fakir Baykurt’s work Bizim İnce Kızlar (1992) using an interdisciplinary approach within the framework of the hermeneutic method. Both the phenomenon of migration and Homi Bhabha’s postcolonial theory are taken into account. The hermeneutic analysis allows for consideration of both the textual level and the social and cultural contexts of the migrants, facilitating an understanding of their identity formation, adaptation processes, and the dynamics of intercultural dialogue. In this work, Baykurt addresses the social and cultural difficulties faced by Turkish workers from rural regions, as well as their efforts to preserve their cultural identity through practices such as family rituals, superstitions, and educational methods. At the same time, the characters come into contact with the rule-oriented German society. This interaction gives rise to a third space in Bhabha’s sense—a hybrid domain in which traditional values and new cultural experiences are negotiated. The analysis demonstrates that cultural differences not only generate tensions but also form the basis for interculturality, migration experiences, and identity construction. The work exemplifies how migrants build bridges between cultures, manage conflicts, and simultaneously maintain their identity, while highlighting the contribution of Turkish migration experiences to the development of intercultural literature and intercultural dialogue.

Anahtar Kelimeler

• Fakir Baykurt
• Bizim İnce Kızlar
• migration
• intercultural dialogue
• intercultural literature

Kaynakça

1. Arabacıoğlu, Behiye (2018): Göç Eden Kültür. In: Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 83-91.
2. Asutay, Hikmet (2024): Gurbetin Edebiyatı: Türk-Alman Göçmen Edebiyatı Yazarlar Sözlüğü. Çanakkale: Paradigma Akademi.
3. Aytaç, Gürsel (1991): Edebiyat Yazıları II. Ankara: Gündoğan Yayınları.
4. Aytaç, Gürsel (1995): Edebiyat Yazıları III. Ankara: Gündoğan Yayınları.
5. Aytaç, Gürsel (1999): Genel Edebiyat Bilimi. 1. Basım. İstanbul: Papirüs Yayınları.
6. Baykurt, Fakir (2024): Bizim İnce Kızlar. 5. Basım. İstanbul: Literatür Yayınları
7. Bhabha, Homi K. (2000): Die Verortung der Kultur. (Übers.: Michael Schiffmann und Jürgen Freudl), Band 5. Tübingen: Stauffenburg Verlag.
8. Bodur, Recep (2025): Fakir Baykurt’un Göçmen Yazını Eseri ‘‘Telli Yol’’da Türk-Alman Kültürü Yansımaları. In: Söylem Filoloji Dergisi, 10(1), 147-161.

9. Chiellino, Carmine (2007): Interkulturalität und Literaturwissenschaft. In: ders. (Hg.): Interkulturelle Literatur in Deutschland. Ein Handbuch, Sonderausgabe, Stuttgart: Verlag J. B. Metzler, 387-398.
10. Doğan, Coşkun (2022): Fakir Baykurt’un Gece Vardiyası Eserine Kültürlerarasılık Açısından Bakış In: Tosun, Muharrem / Doğan, Coşkun (Hg.): Kültürlerarasılık & Edebiyat, Çanakkale: Paradigma Akademi, 33-53.
11. Doğru, Nihan / Asutay, Hikmet (2024): Kültürlerarası Yazın Bağlamında Aysel Özkan’ın ‘‘Mavi Maske’’ Adlı Eserinde Kadın İmgesinin İncelenmesi. In: Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 10(01), 1-6.
12. Eagleton, Terry (2019): Kültür, (Çev: B. Göçer), 2. Baskı. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
13. Ergün Atbaşı, Nurtaç (2021): Alev Tekinay’ın Ağlayan Nar Romanında Kültürlerarasılık. In: Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi. Cilt: 5, Sayı: 4, 2420-2439.
14. Günay Köprülü, Sevtap (2020): Almanya’da Yaşayan Türklerin Yazınsal Eserlerinde Tema ve Dil Değişimi. In: Söylem Filoloji Dergisi, 5(1), 40-48.
15. Hofmann, Michael (2006): Interkulturelle Literatuswissenschaft: Eine Einführung, Paderborn: Wilhelm Fink Verlag.
16. Hofmann, Michael / Patrut, lulia-Karin (2015): Einführung in die interkulturelle Literatur. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.
17. Kuruyazıcı, Nilüfer (2001): Almanya’da Oluşan Yeni Bir Yazının Tartışılması. In: Karakuş, Mahmut / Kuruyazıcı, Nilüfer (Hg.): Gurbeti Vatan Edenler: Almanca Yazan Almanyalı Türkler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 3-25.
18. Mecklenburg, Norbert (2003): Interkulturelle Literaturwissenschaft. In: Wierlacher, Alois / Bogner, Andrea (Hg.): Handbuch interkulturelle Germanistik. Stuttgart: Verlag J. B. Metzler, 433-439.
19. Oraliş, Meral (2001): Gurbeti Vatan Edenler. In: Karakuş, Mahmut / Kuruyazıcı, Nilüfer (Hg.): Gurbeti Vatan Edenler: Almanca Yazan Almanyalı Türkler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 35-50.
20. Saka, Nalan (2018): Almanya’daki Türk Göçmen Yazınına Kavramsal Bir Yaklaşım. In: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (22), 1875-1888.
21. Tosun, Muharrem / Yücedağ, Gülcan (2021a): Almanya’ya Türk İşçi Göçünün Tarihsel Serüveni ve Sosyo Politik Boyutları, In: Asutay, Hikmet (Hg.): Göç Yollarında: Altmışıncı Yılında Türk Alman Edebiyatı ve Kültürü, Çanakkale: Paradigma Akademi, 10-30.
22. Tosun, Muharrem / Yücedağ, Gülcan (2021b): Türklerin Almanya’ya Göçünün Yansıması: Misafir İşçi Edebiyatından Kültürlerarası Edebiyata Göç Serüveni. In: Asutay, Hikmet (Hg.): Göç Yollarında: Altmışıncı Yılında Türk Alman Edebiyatı ve Kültürü. Çanakkale: Paradigma Akademi, 30-48.
23. Zengin, Dursun (2000): Göçmen Edebiyatı’nda Yeni Bir Yazar. Mehmet Kılıç ve ‘‘Fühle Dich Wie Zu Hause’’ Adlı Romanı, In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 40 (3-4), 103- 128.
24. Zengin, Dursun (2010): Türk Alman Edebiyatına Tarihsel Bir Bakış ve Bu Edebiyata İlişkin Kavramlar. In: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmalar Dergisi, (12), 329-349.