Research Article

HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI

Volume: 27 Number: 1 February 2, 2026
TR EN

HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI

Abstract

Çalışmada Türk hayat dışı sigorta sektörünün 2016–2023 dönemi arasındaki finansal performansını çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri kullanarak nesnel biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, öncelikle performans kriterlerinin ağırlıkları LOPCOW ve CRITIC yöntemleri ile ayrı ayrı hesaplanmış, ardından iki yöntemin çıktıları birleştirilerek daha dengeli bir ağırlıklandırma elde edilmiştir. Nihai olarak, MAIRCA yöntemi kullanılarak her yılın performansı hesaplanmış ve dönemsel sıralama yapılmıştır. Analizlerde brüt prim üretimi, ödenen tazminat, teknik kâr, bilanço kârı, sermaye yeterlilik rasyosu, özsermaye kârlılığı ve aktif kârlılığı gibi yedi temel finansal gösterge esas alınmıştır. Elde edilen bulgular, 2023 yılının sektör açısından en yüksek performansa sahip yıl olduğunu, 2016 yılının ise en düşük performansı gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, ödenen tazminat kriteri hem LOPCOW hem de CRITIC yöntemlerine göre en yüksek ağırlığa sahip performans belirleyici unsur olarak öne çıkmıştır. Bu sonuçlar, sigorta şirketlerinin finansal sağlamlıklarının artırılması ve sürdürülebilir rekabet avantajı sağlanması açısından tazminat yönetimi, sermaye yapısı ve kârlılık gibi unsurların stratejik önemini vurgulamaktadır. Çalışma, ÇKKV tabanlı metodolojik yaklaşımıyla hem akademik literatüre katkı sunmakta hem de sektör aktörlerine karar destek perspektifi sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Ahmed, S., ve Khan, M. (2018). Multi-criteria decision analysis for insurance fraud risk assessment. Risk Management and Insurance Review, 21(2), 235-260.
  2. Akbulut, O. Y. (2020). Finansal performans ile pay senedi getirisi arasındaki ilişkinin bütünleşik CRITIC ve MABAC ÇKKV teknikleriyle ölçülmesi: Borsa İstanbul çimento sektörü firmaları üzerine ampirik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40): 471-488.
  3. Anderson, C., ve Green, J. (2014). Multi-criteria performance assessment of insurance agencies. Insurance Market Analysis Journal, 22(3), 185-200.
  4. Brown, K., ve White, A. (2016). An analytical hierarchy process-based framework for evaluating insurance risks. Risk Analysis, 36(5), 997-1012.
  5. Chan, S. T. (2024). The analysis of multi-criteria investment decisions on institutional investors' real estate investment return in Hong Kong. Journal of Real Estate Finance and Economics, 58(3), 567-590. https://doi.org/10.1007/s11448-024-00234-7
  6. Diakoulaki, D., Mavrotas, G., ve Papayannakis, L. (1995). Determining Objective Weights in Multiple Criteria Problems: The CRITIC Method. Computers & Operations Research, 22(7): 763-770.
  7. Ding, W., ve Xu, Y. (2017). An integrated MCDM approach for insurance product selection. Journal of Financial Intermediation, 36(1), 89-104.
  8. Ecer, F., ve Pamucar, D. (2022). A Novel LOPCOW-DOBI Multi-Criteria Sustainability Performance Assessment Methodology: An Application İn Developing Country Banking Sector Omega, 112(2022): 1-17.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 2, 2026

Submission Date

May 16, 2025

Acceptance Date

July 8, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Köse, Ö. (2026). HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 380-397. https://doi.org/10.31671/doujournal.1700577
AMA
1.Köse Ö. HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27(1):380-397. doi:10.31671/doujournal.1700577
Chicago
Köse, Ömer. 2026. “HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 (1): 380-97. https://doi.org/10.31671/doujournal.1700577.
EndNote
Köse Ö (February 1, 2026) HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 1 380–397.
IEEE
[1]Ö. Köse, “HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, pp. 380–397, Feb. 2026, doi: 10.31671/doujournal.1700577.
ISNAD
Köse, Ömer. “HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27/1 (February 1, 2026): 380-397. https://doi.org/10.31671/doujournal.1700577.
JAMA
1.Köse Ö. HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27:380–397.
MLA
Köse, Ömer. “HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Feb. 2026, pp. 380-97, doi:10.31671/doujournal.1700577.
Vancouver
1.Ömer Köse. HAYAT DIŞI SİGORTA SEKTÖRÜNDE FİNANSAL PERFORMANSIN ÇKKV TEMELLİ ANALİZİ: LOPCOW, CRITIC VE MAIRCA YÖNTEMLERİNİN ENTEGRE UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026 Feb. 1;27(1):380-97. doi:10.31671/doujournal.1700577