Research Article

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI

Volume: 27 Number: 1 March 16, 2026
EN TR

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI

Abstract

Günümüzde teknolojik ilerlemeler, küresel ekonomik gelişmeyi belirleyen en önemli unsurlardan biri haline gelmiştir. Özellikle ihracata dayalı sektörlerde dijital dönüşüm ve teknoloji kullanım düzeyi, ülkelerin ekonomik performanslarını doğrudan etkilemektedir. Tekstil ve hazır giyim sektörü, emek yoğun yapısına rağmen son yıllarda dijitalleşme ve otomasyonla önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Bu bağlamda, çalışmada Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve UNCTAD verilerine göre küresel tekstil ve hazır giyim ihracatında ilk sıralarda yer alan 16 ülke incelenmiştir. Çalışma 2000–2022 dönemini kapsamakta olup, bu ülkelerin teknolojik değişim süreçleri Teknolojik Değişim Endeksi (TCI) kullanılarak analiz edilmiştir. TCI endeksi, ülkelerin teknolojiye uyum süreçlerini altyapı, erişim, yenilik ve etki boyutlarında değerlendirmektedir. Endeks hesaplamalarında Ar-Ge harcamaları, bilimsel yayın sayısı, patent başvuruları, bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısı ve yüksek teknoloji ihracatı gibi göstergeler kullanılmıştır. Yöntemsel olarak, veriler Min-Max normalizasyon yöntemi ile ölçeklendirilmiş, ardından Açımlayıcı Faktör Analizi (EFA) ve Varimax dik döndürme yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, Güney Kore, Çin, Türkiye ve Hindistan’ın TCI değerlerinde belirgin artış kaydettiğini göstermektedir. Güney Kore 2022 yılında 91 TCI puanı ile en yüksek teknoloji uyum seviyesine ulaşırken, Türkiye aynı yıl 81 puan ile gelişmekte olan ülkeler arasında öne çıkmıştır. Çin ve Hindistan da teknolojiye dayalı üretime geçiş süreçlerini hızlandırmıştır. Buna karşın, Bangladeş, Pakistan ve Endonezya'nın teknolojiye uyum süreçlerinde daha yavaş ilerlediği belirlenmiştir.

Keywords

Supporting Institution

This research did not receive any funding from public, commercial, or non-profit organizations.

Ethical Statement

Scientific, ethical, and academic principles were strictly followed throughout the preparation of this study. The research is based solely on publicly available secondary data and does not involve any experiments on human or animal subjects; therefore, it does not require ethics committee approval. The study is original, free of plagiarism, and all sources have been cited in accordance with academic standards. The authors declare no conflict of interest.

Thanks

We would like to express our gratitude to all academics and researchers who contributed to the development of this study with their scientific insights and evaluations.

References

  1. Archibugi, D. ve Coco, A. (2004). A new indicator of technological capabilities for developed and developing countries (arco). World Development, 32(4), 629-654.
  2. Archibugi, D., Howells, J. ve Michie, J. (1999). Innovation systems in a global economy. Technology Analysis & Strategic Management, 11(4), 527-539.
  3. Bai, C., Dallasega, P., & Orzes, G. (2020). Industry 4.0 technologies assessment: A sustainability perspective. International Journal of Production Economics, 229, 107776.
  4. Bashımov, G. (2014). Tekstil ve hazır giyim sektörünün karşılaştırmalı avantajı: Türkiye ve Pakistan örneği. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 31–42.
  5. Bermeo-Giraldo, M. C., Valencia-Arias, A., Rojas, E. M., Cardona-Acevedo, S., Rodríguez-Correa, P. A., González-Ruiz, J. D., & García, R. B. (2025). Research agenda on the evolution of digital transformation in the textile sector: A bibliometric analysis and research trends. Discover Sustainability, 6(1), 294.
  6. Bostan, F., & Karadağ, M. (2022a). Uluslararası teknoloji yayılmasının yenilik performansı üzerine etkisinde sektörel teknoloji yoğunluğunun belirleyici rolü: Türk imalat sanayi üzerine ampirik bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(2), 379–399. https://doi.org/10.31671/doujournal.1035795
  7. Bostan, F., & Karadağ, M. (2022b). İmalat sanayi genel görünümü ve seçilmiş ülkelerle karşılaştırma. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(3), 879–895. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.947659
  8. Bostan, F., & Karadağ, M. (2025). Effects of international technology spillover channels on innovation performance: Evidence from Turkish manufacturing industry. Journal of the Knowledge Economy. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s13132-024-02560-1

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Foreign Trade

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 16, 2026

Submission Date

May 21, 2025

Acceptance Date

September 21, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 1

APA
Yalnız, Z., & Büyükakın, F. (2026). TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 27(1), 593-622. https://doi.org/10.31671/doujournal.1703645
AMA
1.Yalnız Z, Büyükakın F. TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27(1):593-622. doi:10.31671/doujournal.1703645
Chicago
Yalnız, Zehra, and Figen Büyükakın. 2026. “TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 (1): 593-622. https://doi.org/10.31671/doujournal.1703645.
EndNote
Yalnız Z, Büyükakın F (March 1, 2026) TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27 1 593–622.
IEEE
[1]Z. Yalnız and F. Büyükakın, “TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, pp. 593–622, Mar. 2026, doi: 10.31671/doujournal.1703645.
ISNAD
Yalnız, Zehra - Büyükakın, Figen. “TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 27/1 (March 1, 2026): 593-622. https://doi.org/10.31671/doujournal.1703645.
JAMA
1.Yalnız Z, Büyükakın F. TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026;27:593–622.
MLA
Yalnız, Zehra, and Figen Büyükakın. “TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 27, no. 1, Mar. 2026, pp. 593-22, doi:10.31671/doujournal.1703645.
Vancouver
1.Zehra Yalnız, Figen Büyükakın. TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE ÖNDE GELEN İHRACATÇI ÜLKELERİN TEKNOLOJİK PERFORMANSLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ: TCI UYGULAMASI. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2026 Mar. 1;27(1):593-622. doi:10.31671/doujournal.1703645